به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، چگونه خنداندن مخاطب یک اثر هنری، نشاندهنده طرز فکر و سلیقه خالق آن اثر است، کمدی و طنز که گاهی از سوی بسیاری جدی گرفته نمیشوند، همواره کارکرد اصلاح و نقد داشتهاند، البته که هر اثری را که ادعای کمدی بودن دارد، نمیتوان یک کمدی دانست و مشتاق بود تا تاثیرش را بر تصحیح رفتار مخاطبانش یا تلنگر زدن به آنها دید، انبوهی از فیلمها و مجموعههایی که این روزها در معرض تماشا قرار می گیرند، نازل ترین شیوهها را برای خندان مخاطب به کار میگیرند و نه تنها راهکاری برای ترک عادات، رفتارها و تصورات نادرست ندارند که خود انبوهی از این رفتارهای مشمئزکننده را برای بیننده عادی، ساده و خندهدار جلوه میدهند.
در چنین فضا و شرایطی است که تماشای نمایش «گروتسکی بر تبارشناسی دروغ و تنهایی» امیدوارمان میکند به نسلی تازه که قرار است خنداندن به هر طریق و شیوه را کنار بگذارد، دست کم در رسانهای با مختصات تئاتر، که معمولا یک گام فراتر از هنرهای نمایشی دیگر بوده است.
«گروتسکی...» همان طور که از نام طولانی، اما جذاب و کنایهآمیزش میتوان تشخیص داد نگاهی طنازانه به ریشههای دروغگویی در انسان دارد، روایت با بازیگوشی همراه است و در رفت و برگشتهای زمانی از زمان خلقت انسان تا امروز، به علاقه بشر به دروغگویی اشارههایی هجوآلود میشود.
سجاد افشاریان نویسنده، طراح و کارگردان جوان این نمایش مفرح، از شوخی با فیلم هندی، سریالهای تلویزیونی، فیلمهای تاریخی، موسیقی و حتی ویژگیهای شیرازیها، محملی ساخته در مزمت دروغگویی. سخت است درباره مفاهیم پیچیده و عمیقی مانند میل انسان به دروغگویی اینچنین ساده و بدون شعار صحبت کردن، درست صحبت کردن و تاثیر گذاشتن بر مخاطب. آنهم از طریق آیینه ای که مقابل تماشاگر گذاشته می شود تا او خود، پیشینه تاریخی و سنتهایش را در آن ببیند.
درگیر کردن تماشاگر با نمایش از طریق سولو (شیدا خلیق) کارکردی غیر از سرگرم کنندگی به «گروتسکی بر...» داده است، مخاطب در فرایندی همسو با روایت و بازیگران، منفعل نیست، در بازی شلوغ و پرتحرکی که کارگردان به راه انداخته، سهیم میشود و به اندازه هوشمندی و علاقهای که دارد سهم خود را میپردازد تا بخشی از پازلی باشد که کارگردان طراحی کرده و قرار است مشکلی ازلی ابدی را پیش چشم ما واکاوی کند.
صحنه نمایش «گروتسکی بر تبارشناسی دروغ و تنهایی» در اغلب پردهها شلوغ است، نوعی هرج و مرج و شلختی در صحنه وجود دارد که با فضای هجوآمیز نمایش همخوان است، فصل عروسی، کلاس درس و فصل درخشان هابیل و قابیل که اشارهای طنزآمیز به فیلم هندی است، انبوه ایدههای این کارگردان را نشان میدهد که در مرحله متن و کارگردانی سنجیده طراحی، نوشته و اجرا شدهاند. اگر نمایش در سالنی بزرگتر اجرا میشد، افشاریان می توانست از بازیگران و دکور استفاده بهتری داشته باشد. سالن قشقایی برای اجرای این نمایش، کوچک و نامناسب است.
اگر یکی از مهمترین وظایف یک کارگردان را انتخاب و هدایت درست بازیگران بدانیم، افشاریان در این زمینه هم نمره قبولی میگیرد، کارگردانی جوان توانسته تعداد قابل توجهی بازیگر را که تعدادی از آنها کاملا حرفهای هستند و همه میدانیم که کار با حرفهایها گاه چه مصائبی دارد، کنار هم قرار بدهد، از آنها به جا استفاده کند، نقاط قوت بازیشان را برجسته کرده و اجازه خودنمایی به وجوه منفیشان ندهد، هر بازیگر، حتی جوانهایی که در نقشهایی کوتاه ظاهر میشوند با اعتماد به نفس و قدرت ایفای نقش می کنند و حضورشان گرم و تاثیرگذار است.
بدون آنکه بتوان از گروه بازیگری یکدست و پرانرژی نمایش «گروتسکی بر تبارشناسی دروغ و تنهایی» گذشت، از تلاش بهاره رهنما برای درآمیختن شیرینی و معصومیت و از موفقیت سیامک صفری در تسخیر صحنه هر گاه که روبروی بازیگری ظاهر میشود، حضور هوتن شکیبا خیره کننده است. بازیگری بااستعداد، منعطف و پرانرژی که قدرت تیپ سازی دارد، طنز را درک میکند، موقعیتهای کمیک را میشناسد، تنها متکی به بدن، بیان و قدرتش در تقلید و بداههگویی نیست، میمک چهرهاش را می شناسد و به اندازه بازی میکند. در آن ازدحام بازیگر که همه خوبند و درست سر جای خود، هوتن شکیبا با تواناییهایش ستاره صحنه است.
«گروتسکی بر تبارشناسی دروغ و تنهایی» ساعتی تماشاگرش را از هجوم روزمرگی دور میکند، می خنداندش و در معرض آزمونی دشوار قرار میدهد: انتخاب این که برای مصلحت خود دروغ بگوید یا پاسدار حقیقت و راستگویی باشد. سجاد افشاریان برای این چالش بزرگ و همیشگی انسان، قالبی مفرح و جذاب را انتخاب کرده است، به احترام کوشش او برای تلنگر زدن به مخاطب و نه نصیحت می شود کلاه از سربرداشت.
محدثه واعظیپور