سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: مرضیه خسروی متولد سال 1362 و تحصیلکرده حقوق در مقطع کارشناسی ارشد است. از او در 6 سال اخیر کتابهای بسیار زیادی منتشر شده. او احتمالا پرکارترین مترجم چند دهه اخیر ادبیات ایران است که البته به دلیل جو حاکم بر جامعه ادبی کشور از اعلام تعداد واقعی ترجمههایی که انجام داده سرباز میزند و میگوید دوست ندارد این اعداد و ارقام رسانهای شود.
"شرلی" و "جین ایر" اثر شارلوت برونته، "خانه خاموش" اثر اورهان پاموک، "صبح فلسطین" از سوزان ابوالهواء، "رانده شده" اثر ساموئل بکت، "به خدای ناشناخته" اثر جان اشتاین بک،"جزیره محکومان" اثر فرانتس کافکا، "هوو" از ویلیام ترور، "پرده جهنم" از ریونوسوکه آکوتاگاوا، "عطر گل های داوودی" از دی.اچ.لارنس و ... از آثار منتشر شده این مترجم است. او میگوید کتابها زیادی در دست ترجمه و در انتظار چاپ دارد. دواثر ترجمه نشده از هاروکی موراکامی به ترجمه خسروی قرار است در نشر چشمه منتشر شود.
لطفا ابتدا از خودتان بگویید...
متولد 1362 تهران هستم و کارشناس ارشد حقوق.
از کِی به ترجمه روی آوردید، و چه شد که سراغ این حرفه را گرفتید؟
از سال 89 و پس از بازگشت به ایران ابتدا به پیشنهاد یکی از دوستان کار ترجمه را هم به دلیل عشق و علاقهای که به ادبیات و هم تسلطی که به زبان و ادبیات ترکی استانبولی و انگلیسی داشتم در پیش گرفتم و رفته رفته کار برایم جدی تر شد تا جایی که تمام وقتم را در سال های اخیر به خودش اختصاص داده و باقی فعالیت هایم را به حاشیه رانده است. البته پیشنهاد می کنم خیلی روی حرفه بودن کار ترجمه ی آزاد تاکید نکنید چرا که با وجود درآمدهای هرازگاهی آن و اینکه نیاز به فعالیت مستمر و تخصص دارد اما دست کم در ایران نمی شود به عنوان محل تامین معاش به آن نگاه کرد.
شما از مترجمان پر کار جامعه ادبی معاصر ایران هستید. تا به امروز یعنی تیرماه ( خانم خسروی این گفت و گو تیرماه منتشر میشود) دقیقا چند کتاب از شما به عنوان مترجم منتشر شده است؟
بله خوشبختانه( برخلاف نظر و میل برخی ها که شاید از واژه متاسفانه استفاده کنند) پرکار هستم و با عشق و جدیت تمام به آن ادامه می دهم. اغلب کتاب هایی که ترجمه کرده ام( شاید حدود 90درصد شان) کتاب های کم حجمی بوده اند که بخشی از مجموعه ای بزرگ تر بوده اند مثل مجموعه داستان های مدرن کلاسیک یا مجموعه ی اندیشه های بزرگ و به همین دلیل خیلی نمی توان به عدد و رقم تکیه کرد.
شما در روز چند ساعت را به کارِ برگردان آثار ادبی صرف میکنید؟
ساعت دقیقی برای خودم تعیین نکردهام و چون ترجمه کار روتینی نیست بستگی به چیزهای مختلفی دارد که مهمترینش داشتن حوصله بازآفرینی است اما با این حال روزانه حدود 6-7 ساعت.
خانم خسروی، تعداد پرشمار کتابهایی که از شما منتشر شده، این سوال را در ذهن بسیاری به وجود آورده که شما در این مدت کم چطور این همه کتاب ترجمه کردید؟ این مسئله به تسلط شما به زبان انگلیسی برمیگردد، وقت زیادی که برای ترجمه میگذارید، نداشتن وسواس در کارتان یا ...؟
همانطور که در پاسخ سوال قبلی گفتم اول اینکه سال های زیادی زبان انگلیسی زبان اصلی من برای زندگی, کار و تحصیل بوده و طبیعتا تا حدود زیادی به آن تسلط دارم هر چند ادعایی در این خصوص ندارم, دوم اینکه احتمالا حجم کتاب هایی که در این چندساله ترجمه کرده ام بمراتب کمتر از حجم کتاب هایی باشد که هر مترجم حرفه ای بصورت معمول ترجمه می کند و تنها تعداد عناوین آنها به قول شما پر شمار است و در نهایت اینکه اصولا ترجمه ادبی در ایران بصورت حرفه ای رواج چندانی ندارد و با این حال معدود افرادی که مثل من صرفا به کار ترجمه می پردازند همانند من تعداد آثارشان زیاد است. در پایان باید بگویم که ترقی گام به گام من در کارم و ارایه ترجمه هایی قابل قبول از کارهایی که برای نخستین بار در ایران ترجمه شده اند و همکاری با ناشران مختلف و سرشناس گواه این است که با چه دقت و البته انگیزه ای کار می کنم هرچند گاه برخی اتفاقات این انگیزه را کمرنگ و تضعیف می کند.
نویسندگان یا شاعران مورد علاقهتان چه کسانی هستند؟ درباره شاعر یا نویسندهای که حسابی درگیرتان کرده لطفا حرف بزنید...
خب نویسندگان و شاعران زیادی هستند که هم محبوبم هستند و هم تاثیر زیادی روی من گذاشته اند اما اگر قرار به انتخاب باشد، از میان نویسندگان و شعرای خارجی: نیکوس کازانتزاکیس،آندره مالرو،ناظم حکمت، لیلا اربیل و آر.کی.نارایان و از میان نویسندگان و شعرای ایرانی:مولانا، سعدی، خیام و محمود دولت آبادی، علی اشرف درویشیان و احمد محمود. اما حقیقت این است که هرمطلبی که می خوانم، هر متنی که دستم می رسد برایم تجربهای تازه است و نمی توانم بگویم هیچ تاثیری رویم نداشته یا به قول شما درگیرم نکرده است.
فکر میکنید جامعه ادبی امروز کشور ، بیش از همه به برگردان چه آثاری نیاز مبرم دارد؟ شعر، رمان، نقد ادبی، فلسفه یا ...؟
همزمان به همه اینهایی که گفتید و بسیاری دیگر که نگفتید. به ترجمه ی خوبی از همه این ها نیازمندیم و گمان می کنم اگر فهرستی از کتاب های خوبی که هنوز مخاطب ایرانی نخوانده تهیه کنیم آه از نهادمان بلند میشود و افسوس می خوریم.
اکنون در حال ترجمه چه کتابهایی هستید؟
الان مشغول ترجمه دو کتاب " تعمیرکار" و " وردست" از آثار برنارد مالامود برای نشر چشمه هستم و به تازگی دو اثر تاکنون منتشر نشده از موراکامی با نام های " وقایع نگاری پرنده کوکی" و "پایکوبی" را هم تحویل این نشر دادهام.