گروه سینمایی هنرآنلاین: مستند «رنج عاشقی» با نگاهی تازه به جانبازان اعصاب و روان تلاش کرده مشکلات این قشر را به نمایش بگذارد و از خواستههای اصلی آنها بگوید. البته مستندساز معتقد است این اثر فارغ از موضوع و جغرافیایی که به آن پرداخته، دغدغه انسانی دارد و میتواند مخاطب جهانی داشته باشد.
علی اکبر نوروزپور که کارگردانی این مستند را برعهده دارد، درباره این اثر توضیح داد: شاید مستند «رنج عاشقی» در دایره آثار حوزه مقاومت و دفاع مقدس قرار گیرد ولی باید بگویم بیشتر دغدغه من برای ساخت این اثر خود مسئله انسان بوده است. اینکه انسان در هر حالت و مرحلهای از زندگی که باشد خالی از خواستن و طلب نیست.
وی افزود: دغدغه ساخت این مستند از سالها پیش که در آسایشگاه جانبازان اعصاب و روان رفتوآمد داشتم شکل گرفت. بسیاری فکر میکنند این افراد هیچ خواسته و نیازی ندارند و تنها زنده هستند. اما من حال و هوای آنها را از نزدیک دیده بودم و میدانستم در شرایط سختی هستند و شاید روزانه ۳۰ قرص اعصاب و روان مصرف میکنند تا بتوانند آرامش داشته باشند. با همه این توضیحات باید بدانیم که آنها هم خواسته و طلبهایی دارند که باید رفع شود.
این مستندساز با بیان اینکه نیازمند بودن انسان در شرایط مختلف دغدغه همیشگیاش بوده، عنوان کرد: خواستههای این افراد نیازهای سادهای است که ما اصلا نمیتوانیم باور کنیم تعدادی برای چنین موضوعات به ظاهر سادهای تا این اندازه نگران باشند.
نوروزپور درباره چگونگی تولید این اثر گفت: شهریور سال گذشته طرح این مستند را نوشتم و خیلی پیگیری کردم که مجوزی پیدا کنم تا بتوانم به آسایشگاه جانبازان اعصاب و روان وارد شوم ولی هر کاری میکردم شدنی نبود؛ ورود به آنجا غیر ممکن به نظر میرسید. به هر ترتیب از طریق دفاتر مختلف پیگیری بسیار زیادی کردم تا اینکه تهیهکننده حال حاضر مستند؛ آقای موسویتبار، شبکه سه و بنیاد شهید رایزنی کرده و در همین راستا همکاری بین شبکه سه و بنیاد شکل گرفت که ما بتوانیم مستندی در این باره بسازیم. ما مجوزهای لازم را گرفتیم و با نامهها و مجوز خود بنیاد شهید به شیراز رفتیم تا مستند را شروع کنیم ولی باز مانع شدند و نگذاشتند داخل آسایشگاه برویم.
وی افزود: ما تقریبا یک ماه دیگر در خود شیراز با تهران و حراست این مرکز برای ورود به آنجا رایزنی میکردیم و در نهایت با هر سختی که بود، بالاخره توانستیم اوایل اسفند به آسایشگاه ورود و کارمان را شروع کنیم. خیلی از کسانی که رضایت دادند ما به داخل برویم، میگفتند: « مگر میخواهی چه کار کنی؟ یک هفته برو فیلم خود را بگیر و ماجرا را تمام کن» سپس مجددا تا بتوانم آنها را راضی کنم که باید با سوژه زندگی و اعتماد آنها را جلب کرد تا با ما حرف بزنند و دنیای خودشان را به ما بگویند، خیلی طول کشید ولی بالاخره رضایت دادند که ما چند ماه آنجا باشیم.
کارگردان مستند «رنج عاشقی» در ادامه گفت: برای استفاده از این فرصت محدود هر روز صبح زود به آنجا میرفتیم و تا شب میماندیم تا بتوانیم با آنها ارتباط برقرار کنیم. جانبازان اعصاب و روان کسانی نیستند که به راحتی با کسی ارتباط بگیرند و حرف بزنند. بنابراین دو ماه و خردهای تحقیق و پژوهش ما طول کشید تا توانستیم با آنها ارتباط بگیریم و سه سوژه اصلی خودمان را از دل افراد پیدا کنیم. سپس تمام توان خود را برای ارتباط با این سه سوژه گذاشتیم و زندگی، دغدغه و مشکلات آنها را به عنوان سه قشر از آدمهایی به این صورت در نظر گرفتیم.
نوروزپور ادامه داد: یکی از شخصیتها ارتباطش با گذشته، جنگ و ارزشهای آن محفوظ است اما اثرات و تبعات شیمیایی شدن در جنگ گریبانگیرش بوده و نمیگذارد که زندگی آنها به صورت نرمال ادامه پیدا کند. شخصیت دیگر که در ظاهر از اتفاقات گذشته پشیمان است. چراکه به خاطر جنگ به خیلی از خواستههایش نرسیده است. شخصیت سوم بین این دو بود و به هیچکدام آنها کاری نداشت. او زندگی خودش را داشت و تنها علاقمند بود که از آنجا بیرون برود و یک نفر باشد که او را ببیند. ما این سه آدم را نماینده سه قشر در نظر گرفتیم و با همینها جلو رفتیم و چندین ماه با آنها زندگی کردیم تا اینکه توانستیم این مستند را به سرانجام برسانیم.
وی درباره جامعه هدف این مستند و اینکه فکر میکند دیده شدنش توسط چه کسانی موجب تغییر در وضعیت جانبازان اعصاب و روان خواهد شد، گفت: شخصا دغدغه انسان دارم؛ بنابراین اصلا برایم مهم نیست که این مستند در چه ژانری بگنجد. مخاطب من هر انسانی در هر کجای جهان که باشد، منتظرم که این مستند را ببیند و به این نتیجه برسد هر انسانی در هر مرحلهای از زندگیاش که میتواند سختترین و رنجآورترین یا شادترین باشد، از خواستن، نیاز داشتن و طلب شدن و رسیدن خالی نیست.
این مستندساز با اشاره به نگاه غالب جامعه به جانبازان اعصاب و روان گفت: اکثریت غریب به اتفاق جامعه فکر میکنند که این افراد فقط به فکر بودن هستند اما وقتی وارد جهان آنها میشوید میبینید که آنها غرق خواستن و نیاز و غرق در شدن هستند. حتی یک دیالوگ مهمی در فیلم هست که به این موضوع اشاره دارد. یکی از شخصیتهای ما که خیلی اهل حافظ، سعدی و بسیاری از کتب مختلف بوده در بخشی از فیلم میگوید: «چند روز در خانه نه آب و نه غذا میخوردم، تنها میخندیدم! برادرم آمد و به من گفت: چرا اینقدر میخندی؟ همسایهها شاکی شدهاند. به او گفتم که من از انسان معاصر خندهام میگیرد که دائما در فکر بودن است، اما شدن؟ او چیزی نشده است. اگر انسان شده بود، خدا این همه درد نمیکشید.»
نوروزپور در پایان ضمن بیان اینکه مستند «رنج عاشقی» در بخش بلند پانزدهمین جشنواره «سینما حقیقت» پذیرفته شده است، گفت: وقتی شما با جانبازان اعصاب و روان صحبت میکنید و میبینید که آنها این همه در خواستن و نیاز در مسئله «شدن» غرق هستند، به این نتیجه میرسید که مسئله اصلی این مستند انسان است. مخاطبان این اثر نیز متوجه میشوند که انسان تحت هر شرایطی از نیاز و طلب رسیدن و شدن خالی نیست، در حالی که قریب به اتفاق ما فقط به فکر بودن هستیم. این هدف و مقصود اصلی من از ساختن این مستند است.