سرویس سینمایی هنرآنلاین: تییام یابنده فیلمساز که بیشتر او را به دلیل ساخت آثارش در سینمای تجربهگرا میشناسیم، سال گذشته مشغول ساخت انیمیشن "زونامی" یا "گامبی" به سفارش کرسی آموزشی یونسکو بود که به بحث زبالهها میپردازد.
او در گفتوگو با خبرنگار هنرآنلاین درباره این انیمیشن سه دقیقهای توضیح داد: "زونامی" به سفارش یونسکو تولید و ساخته شد. من در این زمینه با دکتر شبیری، خانم دکتر صابری و دکتر رامین به صحبت نشستم و وقتی از دغدغههایشان در زمینه محیط زیست آگاه شدم پذیرفتم تا این همکاری شکل بگیرد. قرار بر این شد من انیمیشنی تولید کنم که نشان دهد زبالهها چه تأثیر بدی روی شهر میگذارند. ما تهرانی با المانهای ایرانی اما به شکل غیرمستقیم به نمایش گذاشتیم و فضایی متفاوت ایجاد کردیم. بهطور مثال از کارخانه استفاده کردیم همانطور که در اطراف تهران کارخانههای بسیاری وجود دارد و یک دریاچه شیرابه در اطراف تهران که موجب شکلگیری سیلی از شیرابهها میشود. نکته جالب اینجاست در آن زمان که ما کار را تولید میکردیم هنوز از کرونا خبری نبود، اما ما در این انیمیشن کاراکترهایمان از ماسک استفاده میکنند و از این رو متناسب با شرایط حال حاضر جامعه است.
او درباره نام این فیلم نیز گفت: فیلم ما با دو نام معرفی شده است. "زونامی" عنوان ایرانی این انیمیشن است و "گامبی" عنوان انگلیسی آن. زونامی برگرفته از "سونامی" است که به موضوع شیرابهها میپردازد و "گامبی" از زامبی گرفته شده است.
یابنده درباره داستان انیمیشن نیز عنوان کرد: برای نخستین بار به جمع شدن شیرابه زبالهها که تبدیل به سیل میشود، پرداختیم و در سه دقیقه تلاش شد بدون آن که به جغرافیای خاصی اشاره شود، عمق این فاجعه محیط زیستی را به نمایش بگذاریم.
کارگردان "رنگان 99" همچنین با اشاره به این که "زونامی" تجربه جذابی برای او بوده است، اظهار کرد: آنچه برای من اهمیت دارد این است که وقتی در سینما کار میکنید، تصویرسازی میکنید و با دوربین پیش میروید، اما در انیمیشن دوربینی وجود ندارد و آنچه هست دستهای خلاقی است که آنچه میخواهی خلق میکنند. این انیمیشن به شیوه دوبعدی کار شده و در برخی نماها به دلیل ایجاد حس تعلیق و وحشت ادای دینی هم به سینمای هیچکاک شده است.

او با اشاره به این که "زونامی" در برنامههای بینالمللی یونسکو در سال گذشته نمایش داده شده است، درباره پخش و نمایش آن نیز بیان کرد: به دلیل شیوع کرونا تقریباً همه اتفاقات منتفی شد. فعلاً منتظر هستیم تا ببینیم سرنوشت این جشنوارهها به کجا ختم میشود و بعد آن را برای جشنوارههای مطرح انیمیشن و حتی جشنوارههای زیستمحیطی بینالمللی ارسال خواهیم کرد.
یابنده در پاسخ به این سؤال که تلویزیون تا چه اندازه میتواند در زمینه حفظ محیط زیست فرهنگسازی کند، گفت: تلویزیون بسیار اثرگذار خواهد بود و میتواند با ساخت چنین آثاری در این زمینه فرهنگسازی لازم را انجام دهد همانطور که در دورهای برای فرهنگسازی بستن کمربند ایمنی این اتفاق افتاد.
او درباره تفاوت سبک کاری در انیمیشن با سینمای تجربهگرا بیان کرد: من همیشه از فضاهای مختلف استقبال کردم و برای ساخت این انیمیشن چالشی که داشتم این بود که برای کار باید استوری برد کشیده میشد و با دست سروکار داشتم. در واقع ذهن و دستهای خلاق در کنار هم قرار گرفتند. ساخت کار انیمیشن واقعاً متفاوت از فیلمسازی است، بهطور مثال ما برای این انیمیشن حدود 25 تا 30 پلان داشتیم و باید حداقل 12 فریم پیش میرفتیم، اما چون من میخواستم با سبک و شیوه سینمایی کار کنم، 24 فریم کار کردیم. حالا باید برای تکتک فریمها حرکت، رنگ و حتی حس را مینوشتیم و به آنالیز شخصیت، شناخت رنگ، و ... میپرداختیم. به نظرم کار در این فضا بسیار برای کسانی که در سینمای داستانی کار میکنند مفید و اثرگذار است. دکوپاژ سینمایی در یک فضای دوبعدی کار بسیار سختی است و باید به نکات و جزئیات بسیاری توجه کرد. حرکتهای دوربین و نبود حرکات اضافی بسیار اهمیت دارد، یکپارچه نگهداشتن بافت کار از دیگر نکاتی است که باید به آن توجه کرد و اینها تضادهایی بودند که در کار وجود داشت. دنیای انیمیشن و ویژوال افکت دو دنیای کاملاً متفاوت از هم هستند و حتی باید از کسی که در این کار حرفهای است کمک گرفت. از سوی دیگر صدا در انیمیشن بسیار اهمیت دارد. رنگ، حرکت، لباس، جنس پارچه، نوع آن را باید طراحی کنید و سپس برای تکتک آنها صدا طراحی کنید و از صدا برای فضاسازی استفاده کنید. هر چیزی را که میبینید باید بنویسید و این مانند ساخت فیلم نیست. صدا در انیمیشن بهنوعی شخصیت دارد و باید برای آن نیز دکوپاژ داشته باشید و این برای من اهمیت داشت.
کارگردان " سایه" همچنین درباره وضعیت انیمیشن در ایران نیز گفت: بهعنوان کسی که عضو کوچکی در این فضاست به نظرم با توجه به حضور این تعداد استعداد و بالا بودن کیفیت انیمیشنهای ایرانی میتوانیم کارهایی انجام دهیم، اما مشکل اصلی این است که اغلب بچهها به سوی کپی از آثار خارجی میروند که به نظرم اشتباه است و باید اصل و اورجینال کار کرد. میتوانیم با تکنیکهای مختلف کار کنیم، اما کارها در حد موشن گرافیک هستند. از سوی دیگر باید سفارشدهندگان یاد بگیرند که هزینه کنند تا کار خوب ساخته شود. از محیط زیست که موضوع مهمی است تا تبلیغ هر نوع خوراکی میشود در این حوزه کار کرد. باید انیمیشن باکیفیت ساخت تا همه اقشار را جذب کند. ضمن این که سواد این نوع تبلیغات را نیز باید ایجاد کرد. انیمیشنسازان بسیار درخشانی در سراسر ایران داریم، افرادی که پتانسیل لازم را دارند و خوشسلیقه و باسواد هستند، اما باید حمایت شوند و این بسیار سخت اتفاق میافتد. میتوان آنها را در فضاهای مختلف قرار داد تا کارهای باکیفیت تولید کنند.