گروه تلویزیون خبرگزاری هنرآنلاین: «علم بهتر است یا ثروت؟»؛ این سوالی است که شاید تکراری شده اما هنوز هم برای بسیاری بیجواب مانده است. بدون تردید، کشوری که از علم و دانش بهره دارد رفته رفته میتواند ثروتمند شود، به شرط آنکه بتواند علم را عملی کرده و در فاز تولید از آن بهره ببرد.
اما برای آنکه کشوری در حوزه علم و فناوری پیشرفت کند بدون شک باید پیش از هر چیز زمینههای آن را فراهم کند. یکی از مهمترین زمینهها این است که فرزندان خود را به کسب علم تشویق کنه و این باید در تمامی ارکان جامعه به خصوص در فضای هنری و رسانه ای مشهود باشد.
بسیاری از کشورها با زبان هنر، نسل جدید خود را به کسب علم و قدم نهادن در مسیر پیشرفت علمی تشویق می کنند. تولید فیلم در زمینه زندگی دانشمندان و سرگذشت آنها، از جمله مهمترین و موثرترین اقداماتی است که برخی کشورها آن را بسیار جدی گرفته و حتی گاهی در مورد برخی از دانشمندان و بزرگان علمی به ساخت یک اثر بسنده نمیکنند. حتی گاهی زندگی شخصیت های علمی دیگر کشورها نیز سوژه ساخت فیلم و سریال در کشورهای دیگر می شود و این کار، دقیقا با هدف ارزش نهادن به ساحت علم و دانش انجام می شود.
اقدام ابتکاری یک شبکه با یک نقص
چندی پیش شبکه نمایش سیما، در یک اقدام خلاقانه و قابل تحسین و به مناسبت شروع سال تحصیلی مدارس و دانشگاهها، هر شب را به پخش یکی از همین آثار جهانی با موضوع علم و زندگی نوابغ علمی اختصاص داد. «مردی که بینهایت را میدانست»، «به سوی مقصد»، «یک ذهن زیبا» و «تمپل گراندین» از جمله این آثار بودند.
«مردی که بینهایت را میدانست» داستان واقعی سرینیواسا رامانوجان را روایت میکند؛ جوان نابغه هندی که بدون آموزش، به استاد ریاضیات محض تبدیل شد. فیلم «به سوی مقصد» هم درباره ویون توماس کارگر ساده و سیاهپوستی است که به عنوان نظافتچی وارد بیمارستانی میشود. دکتر آلفرد بلالوک رییس بیمارستان است و با دیدن مهارت توماس در استفاده از ابزار جراحی، سعی می کند به او کمک کرده و موجب ارتقای او شود.
«یک ذهن زیبا»، درام زندگینامهای محبوب، داستان زندگی پرفرازونشیب ریاضیدان برندهی جایزهی نوبل، جان فوربزنش را روایت میکند.
فیلم «تمپل گراندین» هم درباره نویسنده، دامپزشک آمریکایی، پروفسور و استاد علوم دامی در دانشگاه ایالتی کلرادو است. خانم تمپل دارای اختلال عصبی رشدی درخودماندگی یا همان اوتیسم است که باعث اختراع جعبه آغوشگیر برای بیماران اوتیسمی شد.
اما نپرداختن مناسب به نوابغ و دانشمندان ایرانی در این برنامه تامل برانگیز است.
* سهم «تقریبا هیچ» سینما و تلویزیون از زندگی مشاهیر
این ها فقط نمونه ای از آثاری است که در مورد دانشمندان و نوابغ دنیا ساخته شده است. اما متأسفانه در کشور ما آنطور که باید و شاید در این زمینه سرمایهگذاری نمی شود و به جز معدود آثاری، آن هم در قالب سریال های تلویزیونی تولیدات خوبی در این زمینه نداشته ایم. این در حالی است که مشاهیر علمی کشور ما آنچنان برای دنیا اهمیت دارند که ساخت و تولید آثاری درباره زندگی آنها نیز مورد توجه بسیاری کشورهای دیگر قرار می گیرد؛ به طوری که حاضر هستند برای این پروژههای سینمایی یا تلویزیونی بودجه های کلانی را نیز اختصاص دهند. همین چند وقت پیش بود که رسانهها تیتر زدند «وقتی بوعلی سینا هم برای ترکیه میشود» و یا رسانه دیگر تیتر زد «مصادره ابن سینای ایرانی توسط سریالسازهای ترکیه»!
ساخت یک پروژه بزرگ در مورد ابن سینا در حالی در ترکیه رقم خورده است که آخرین ذهنیت نسل جدید ما از ابن سینا تنها به کتاب های درسی دوران دبستان برمیگردد و ذهنیت نسل های قدیمیتر هم به سریالِ قدیمی ابوعلی سینا با بازی زندهیاد امین تارخ بازمیگردد که قطعا الان نمی تواند برای جوانان امروزی جذابیتی داشته باشد.
به جرأت می توان گفت که در چند سال اخیر حتی به تعداد انگشتان دست نیز کاری در خور و شایسته در مورد مشاهیر ایران و دانشمندان ایرانی ساخته نشده است. شاید بتوان گفت آخرین اثر جدی در این حوزه زندگینامه «دکتر قریب» است. اثری از کیانوش عیاری که در دهه هشتاد پخش شد و خیلی خوب توانست زندگی این دانشمند برجسته معاصر را به تصویر بکشد. البته «صبح آخرین روز» هم درباره زندگی دانشمند شهید صنعت هستهای دکتر شهریاری ساخته شده است اما قطعا این تعداد کافی نیست.
یادمان نرود، بخشی از فرایند اقناع عمومی و درخشش آینده علمی کشورمان به تولید چنین آثاری به صورت مستقیم و غیرمستقیم وابسته است تا نسل جدید را به ارزش «علم نافع» و تاثیر بینظیر آن در پیشرفت و اعتلای همهجانبه کشور واقف کند.