سرویس معماری هنرآنلاین: یک بار دیگر زنگ مدرسه دارالفنون به صدا درآمد. دارالفنون مملو از صدای خنده مدیر، ناظم، معلم‌ها و شاگردانی بود که پس از 40 سال دوباره در کری‌دور این مدرسه قدیمی گرد هم آمده بودند.

هم مدرسه‌ای‌ها با نگاهی سرشار از افتخار و با قلبی پر از خاطره از کلاس‌های مدرسه دیدن کردند، سری به سالن آمفی تئاتر زدند که کارگران در آن مشغول کار بودند و یک بار دیگر هیاهوی آن روزهایش را به هم یادآور شدند. در حیاط مدرسه و دور حوض بزرگ و زیبایش جمع شدند و با هم عکس‌های یادگاری گرفتند.

آنها که پس از چندین سال در مدرسه قدیمی‌شان به دیدار هم شتافته بودند، زیر درختان سرو به گپ و گفت پرداختند. سپس به دیدن فیلمی نشستند که آقای باصری ناظم مدرسه از مرمت و نوسازی دارالفنون و وضعیت کنونی‌اش تهیه کرده بود.

ابوطالب حافظی مدیر سابق مدرسه با توضیح تاریخچه مدرسه دارالفنون گفت: تا به امروز 164 سال از تاسیس مدرسه دارالفنون می‌گذرد. دارالفنون چهار دوره آموزشی را پشت سر گذاشته است. دوره اول زمانی بود که امیرکبیر اقدام به ساخت و تاسیس این دانشگاه کرد اما پیش از افتتاح، مجالی نیافت که به نظارت آن بپردازد. وی بسیار علاقمند بود هر چه سریعتر این کار پا بگیرد.

حافظی ادامه داد: در خاطرات امیرکبیر آمده است، هر روز که می‌آمدم سربازخانه مراسم رژه را ببینم بعد از اتمام مراسم کار عملیات ساختمان را پی‌گیری می‌کردم. دوره دوم از یک سال بعد از مرگ ناصرالدین شاه آغاز می‌شود و تا انقلاب مشروطه ادامه دارد که فعالیت آن کم رنگ شد. در دوره سوم مدرسه تخریب شد و ساختمان جدید توسط مارکف ساخته شد که یک طبقه به آن اضافه کردند. این کار 5 سال طول کشید و سپس مدرس به دبیرستان تغییر کاربری داد. سال 64 دبیرستان تعطیل شد و مدرسه به مرکز آموزش ضمن خدمت فرهنگیان اختصاص پیدا کرد تا سال 66 که این بنا به ثبت رسید و در فهرست آثار باستانی جای گرفت.

مدیر سابق مدرسه دارالفنون افزود: از سال 76 فاز جدید از بازسازی‌ها آغاز شد. در و پنجره‌های آهنی آن کنده شد و باز در و پنجره‌ها مثل روز اول چوبی شد. سیمان‌های کف حیاط نیز برچیده شد و کف پوش‌های آجری کار گذاشته شد. برخی بناهای ملحق شده به مجموعه مثل تربیت بدنی، موتورخانه و سردخانه تخریب شد. سه متر خاکی که در حیاط ضلع شمالی توده شده بود، برچیده شد تا بنا تقریبا به جای اصلی خود بازگشت.

وی گفت: اعتبارات برای بازسازی و مرمت بنا تامین شده بود اما اختلاف شرکت نوسازی، آموزش و پرورش و میراث فرهنگی از آنجایی آغاز شد که سردرد ورودی مدرسه بدون مقاوم‌سازی گچ زده شد. مذاکرات بین سازمان نوسازی و میراث فرهنگی شروع شد و در هفت جلسه طولانی بالاخره سازمان نوسازی و میراث فرهنگی به فهم مشترک رسیدند و بنا شد دو دیدگاه نوسازی و مرمت را با هم پیش ببرند. قول داده شد که تا سال 95 مدرسه به طور کامل نوسازی و مرمت شود و به موزه تعلیم و تربیت ایران از آغاز تا به امروز تبدیل گردد.

سپس محمد بقایی ( ماکان) نویسنده، مترجم و یکی از اقبال‌شناسان مهم ایران که سال‌ها در مدرسه دارالفنون به تحصیل و تدریس مشغول بوده است به ایراد سخنرانی پرداخت.

بقایی با اشاره به اینکه سخنران‌ها باید به تجزیه و تحلیل موضوع همایش بپردازند تا همایش روشن‌تر شود گفت: سیزده روز پس از تاسیس دارالفنون بانی آن به قتل می‌رسد و شگفت اینکه فرزند این قاتل بعدها وزیر انطباعات می‌شود. این حکم از طرف سلطان صاحب‌قران به دو جهت قابل تامل است. یکی اینکه در مرحله اول کسی دنبال تجدد و نوگرایی نرود و دوم اینکه اگر کسی سر تسلیم و اطاعات پیش بگیرد به مراتب بالا خواهد رسید.

وی ادامه داد: شاید برایتان جای تعجب داشته باشد خانم کدبانویی که خاک خانه‌اش را در کوچه خالی می‌کند چه ارتباطی با دارالفنون دارد. باید بگویم جامعه ما به خلاف مردم کشورهای پیشرفته به سرزمین خودمان علاقه‌ای که باید داشته باشیم نداریم.

دارالفنون سی و پنج سال است که محجور در کنار خیابان خوشنامی افتاده است. ما در این جا سال‌ها خدمت کردیم و به واقع خاک‌ریزی می‌کردیم و به دنبال چیزهای گران‌بها می‌گشتیم تا دارالفنون سر و سامانی به خود بگیرد اما هر چه تلاش کردیم به جایی نرسید. یکی دو ماه پیش که اینجا را دیدم شگفت‌زده شدم که همتی پشت این مکان قرار دارد که می‌خواهد اینجا تغییر کند. خیلی‌ها می‌گویند ما دارالفنونی هستیم اما دارالفنون مال همه است. دارالفنون یک نام نیست هویت ایران است. اگر آن را از آموزش و پرورش نوین ایران حذف کنید به همه چیز مملکت لطمه می‌خورد. اینجا دانشگاهی بوده که 90 در صد دانشمندان کشور همه زیر این طاق‌دیس‌ها می‌نشستند و درس می‌خواندند. در واقع امیرکبیر سنگی را در برکه فرهنگ ایران انداخت که امواجش تا اقصا نقاط کشور رفت. به عبارتی همه ایران دارالفنونی است. زمانی که امیرکبیر دارالفنون را احداث کرد داستان اینگونه بود که برای آبله کوبی خیلی‌ها سر باز می‌زدند پایشان را در دارالفنون بگذارند چون فکرمی‌کردند جن وارد بدن‌شان می‌شود.

وی گفت: میرزا حسن رشدیه روبه روی دارالفنون مدرسه‌ای ساخت که امروز تبدیل به مسجد شده است. زمانی که آن را خراب می‌کردند بالای همین دارالفنون ایستاده بود و گفت هر خشتی از این مدرسه را که خراب کنند زمانی مدرسه می‌شود و همین شد.

مولف کتاب "دارالفنون در مطبوعات عصر قاجار" ادامه داد: اسنادی وجود دارد که وقتی نامه‌ای نوشته می‌شد نام مدیر دارالفنون پیش از وزرا آورده می‌شد. گزارش‌های دارالفنون در صدر روزنامه‌ها قرار می‌گرفت. نظامی‌گری، جراحی کلیه، فلسفه، ادبیات، زبان، حدیث، تفسیر و حتی نمایش‌نامه و تئاتر و عکاسی در دارالفنون تدریس می‌شد. اولین نمایشنامه‌های مولیر در اینجا اجرا شد. اگر تئاتر لاله‌زار اینجا ساخته شد برای این بود که هنرپیشه‌هایی که اینجا بازی می‌کردند بتوانند زودتر خودشان را به سالن بعدی برسانند.

وی اظهار داشت: بسیاری از مطبوعات مثل طوفان در نزدیکی همین مکان بود. روزنامه حبل المتین همین جا منتشر می‌شد. و در حیاط بالایی دفتر صور اسرافیل بود. و البته اولین اداره سانسور هم در همین دارالفنون تاسیس شد. جنبه‌های منفی هم به خاطر نفوذ حاکمیت به این مکان راه یافت.

مولف کتاب" تاثیر دارالفنون در فرهنگ معاصر" اضافه کرد: از تاریخ و گذشته دارالفنون که بگذریم از این به بعد دارالفنون چه خواهد شد؟ چه باید کردها را از الان باید فکر کرد. قرار است اینجا به موزه تربیت و تعلیم تبدیل شود. اما باید ببینیم مظروف این ظرف چیست. باید تمام زوایای تاریخ آموزش و پروش این مملکت در اقصا نقاط کشور کند و کاو شود، به ادارات کل آموزش و پروش سری بزنیم و بایگانی‌ها بررسی شود و مدارک جمع‌آوری شود و به دارالفنون بیاوریم و حفظ کنیم.

وی با اشاره به اینکه این مملکت همه جایش پا بگذاری موزه است بیان کرد: برای تجهیز موزه تربیت و تعلیم نیاز به یک اتاق فکر و گروه‌های متخصص داریم و باید افرادی به موزه‌های نمونه دنیا سر بزنند و الگوبرداری مناسب کنند.

موزه تربیت و تعلیم از جدیدترین موزه‌هاست و ایران تنها کشوری است که چنین موزه‌ای ندارد. با نگاهی امیدوارانه باید به دارالفنون نگاه کرد. مدیریت فرهنگی کلان می‌خواهیم که تنها به ابنیه و مکان‌های مورد علاقه خودش نپردازد و اعتبارات لازم برای تجهیز موزه در نظر بگیرد.

پس از آن سعید وزیری محقق و نویسنده کتاب " آشنایی با دارالفنون" خاطرات خودش را از این مکان گفت و بعد از آن ایرج حسابی فرزند دکتر محمود حسابی نیز خاطراتی از روزهای تدریس پدرش در دارالفنون بیان کرد.

در پایان جلسه مهمانان به معرفی خود و تاریخ حضورشان در دارالفنون پرداختند.

انتهای پیام/