سرویس معماری هنرآنلاین: انجمن مفاخر معماری ایران، یکصد و سی و پنجمین گفتمان هنر و معماری را با موضوع ساحل و دریا روز چهارشنبه 23 مهرماه برگزار کرد. تاریخ و شرایط مناطق ساحلی شمال ایران و بخصوص استان گیلان موضوع اصلی بحث‎های مطرح شده توسط مهمانان این نشست بود. در این نشست سواحل دریای مازندران، که با وسعتی حدود 438000 کیلومتر مربع بزرگترین دریاچه‌ی جهان به شمار می‎رود، امروزه یکی از آسیب‌پذیرترین مناطق ایران زمین در برابر ساخت و سازهای بی رویه معرفی شد. کشور ایران با در اختیار داشتن حدود 992 کیلومتر از 6380 کیلومتر خط ساحلی این دریا، نقش و مسئولیت خاصی در برابر آن دارد. جلگه‎های زیبای خطه‌ی شمال با مناظری از شالیزارها و کشتزارهای سرسبز، قابلیت‎های زیستی و اقلیمی خاصی را بوجود آورده‎اند که باعث شده یکی از کم نظیرترین سواحل جهان بشمار رود. دریای مازندران به دلیل ارتباط روزافزون با کشورهای تازه استقلال یافته‎ی آسیای میانه از اهمیت بازرگانی ویژه‌ برخوردار است. همچنین وجود ذخایر عظیم نفت در بسترهای تحتانی این دریا اهمیت اقتصادی آن را دوچندان می‌کند. یکصد و سی و پنجمین گفتمان هنر و معماری از سلسله نشست‏‌های انجمن مفاخر ایران فرصتی بود برای آشنایی هرچه بیشتر با تاریخ و شرایط سواحل این دریای بی‎نظیر و جلگه‎های سرسبزی که به لطف این دریا و کوه‎ها و رودخانه‎های شمال کشور بوجود آمده‌اند. دکتر افشین پرتو، متخصص تاریخ و مؤلف کتاب‎هایی از جمله "تاریخ گیلان" و "خیزش جنگل" در ابتدای این نشست تاریخی مجمل از ساکنین مناطق ساحلی دریای مازندران و کشاکش‌ها و ستیزه‎هایی که این مناطق شاهد بوده است گفت. وی در توضیح علت نامگذاری قدیم این دریا بنام "کاسپین" گفت: تقریباً می‎توان گفت این مناطق در هزاره‎‌ی دوم پیش از میلاد شاهد زندگی برخی افراد قوم کاسی در مناطق جلگه‌ای بوده‌ است و نامِ کاسپی به معنی اقوام کاسی است که در کنار آب زندگی می‎کنند. دکتر پرتو با اشاره به حکومت‎های مختلفی که طی قرن‎های متمادی بر ایران حاکمیت یافته‌اند از ناتوانی آنها در تسلط کامل بر این مناطق گفت و علت آن را کوه‏های البرز و زیر آب بودن مناطق وسیعی از جلگه‎ی شمالی عنوان کرد. وی در توضیح علت نام‎گذاری این دریا، به "دریای خزر" بیان کرد: یک جهانگرد چینی اولین کسی بود که این دریا را خزر نامید، چراکه در زمان مسافرت او به این مناطق قوم ترکی به نام خزر بر آن محل تسلط داشته است، این نام سپس وارد بسیاری از نوشته‎ها و نقشه‎های جغرافیایی شد. وی در ادامه به اولین شناسایی سواحل دریای مازندران در سال 1780 میلادی اشاره کرد و اظهار داشت: با این حال، اولین نقشه‎ی دقیق این دریا، در سال 1972 توسط ماهواره‎ها تهیه شده است. وی همچنین به همایش کشورهای سواحل دریای شمال اشاره کرد و گفت: در این همایش ایران را مالک یک هشتم آب‏های آزاد آن دانسته‎اند که البته دولت ایران در تلاش است تا یک ششم این آب‎ها را از آن خود کند. دکتر پرتو، در پایان به تلاش‌های خود در تهیه‌ی مجموعه‌ای درباره‌ دریای شمال اشاره کرد و اظهار امیدواری کرد این مجموعه بزودی به انتشار برسد. اکبر خیرخواه، دیگر مهمان این نشست، سخنرانی خود را به تاریخ طبیعی رودخانه‏ سفیدرود اختصاص داد. او که سفیدرود را مادر استان گیلان می‌دانست با نشان دادن نقشه‎های متعدد از تاریخ طبیعی سفید رود و مسیرهای مختلف این رود بزرگ از امام‎زاده هاشم تا دریای شمال، اثر طبیعی این رودخانه را بر شکل‎گیری جلگه‏‌های گیلان تشریح کرد. وی با اشاره به اهمیت سفید رود در شکل‌گیری گیلان گفت: این رودخانه از زمان جاری شدن خود تاکنون شش بار تغییر مسیر داده است و رسوبات خود را در مناطق مختلف گیلان حمل کرده است. خیرخواه سخنرانی خود را با تشریح مراحل مختلف عقب‌نشینی دریا در محل برخورد سفیدرود با دریا پایان برد. انتهای پیام/ حسن امیری‌آرا