سرویس معماری هنرآنلاین: جعفر شهری طهران را مشتی نمونه خروار نام می برد، جایی که فرهنگ ها و آداب و رسوم مختلف به هم پیچیده و در لابه لای خیابان ها و کوچه ها یکی شده است. چند روز باقی مانده به آغاز به کار مدرسه ها، تهران شهر شلوغی می شود، نه فقط به خاطر ترافیک سرسام آور و اشک درآرش بیشتر به خاطر آماده شدن مدرسه ها، تا در باز کنند و نوبت عاشقی، آغاز! آخرین تهران گردی احمدی مسجد جامعی در شهریورماه، جمعه گذشته همراه با همین بوی خوش ماه مهر بود که وزیده بود بر این "مشت نمونه خروار"؛ از مدرسه البرز که از قدیمی ترین مدرسه های تهران است تا مدرسه باغچه بان که مخصوص دانش آموزان ناشنواست و البته محضر حجت الاسلام شیرازی که فقیهی صاحب حکمت هستند و استادی برای شاگردان حوزی.
مدرسه البرز؛ یادگاری از زندان ساز ایران!
از زیرطاقی مدرسه البرز، تاریخ 1302 حک شده روی خشتی خودنمایی می کند؛ مدرسه، نودمین تولدش را پشت سرگذاشته و هنوز سرپاست و آماده برای مهر. داریوش آشوری، محمدعلی اسلامی ندوشن، عبدالله انوار، همایون خرم، صادق چوبک، مصطفی چمران، حسین محجوبی، جمشید مشایخی و حتی از جوان ترها، عادل فردوسی پور، همگی از فارغ التحصیلان این مدرسه هستند و مهر امسال، زنگ تولد مشاهیر نسل های بعد، دوباره در همین مدرسه نواخته می شود. مدرسه البرز را مارکوف ساخته است؛ معماری روسی که برای ساخت زندان قصر به تهران دعوت شد و بعدها به یکی از بنیانگزاران معماری معاصر ایران بدل شد. شکل و وجوه بنا دوباره یادآور همان زندان است با این فرق که این بار استقامت بنا، یکی از مهمترین ویژگی های معماری مدرسه را پوشش داده و باعث می شود بنا عمری نزدیک به 90 سال را بدون هیچ مشکلی پشت سر گذاشته باشد.
موریانه به جان مدرسه زرتشتیان زد
چند قدمی آن طرف تر از مدرسه البرز، مدرسه انوشیروان قرار دارد؛ بنایی که آن هم ساخته دست مارکوف زندان ساز است اما امروز در شرایط مناسبی به سر نمی برد. خانم مدیر مدرسه می گوید که دشمن اصلی مدرسه این روزها موریانه است و فعلا این بلا با سمپاشی از بین رفته، اما چشم های مسجد جامعی آنجا از تعجب گرد شد که در ضلع شمالی این دبیرستان دخترانه، رشد سیمانی ساختمانی را دید که علاوه بر از بین بردن حریم درجه یک این اثر ثبتی، شارع به این محل مختص بانوان بود. اگر چه که در تهران وقتی ساختمانی در حریم یک اثر تاریخی ساخته می شود، آسمان به زمین بیاید و زمین به آسمان برود، از جایش تکان نخواهد خورد اما این تنها مشکل مدرسه انوشیروان نبود. مدیر مدرسه، تهران گردان را به کتابخانه مدرسه برد که دیوارهایش ترک برداشته بودند و کتاب ها وسط اتاق پخش بود. او گفت که مدت هاست کتابخانه به خاطر ریزش سقف غیرقابل استفاده شده و کتاب ها از ترس موریانه این طور پراکنده شده اند. تلاش شبانه روزی مدیریت مدرسه و جامعه زرتشتیان برای حفاظت از این ساختمان مهم برای تهران در نزدیک ترین فاصله به مهر ماه، حدیث بیش از 80 سال زحمت است و اگر سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی، وارد عمل نشود، معلوم نیست سرنوشت این مدرسه چند «مهر» دیگر ضمیمه تهران باشد.
یادی از جبار باغچه بان
از آن طرف اما در قلب یوسف آباد، مدرسه ناشنوایان باغچه بان، برای مهر ماه یک هدیه ویژه ارزانی دانش آموزانش خواهد کرد؛ موزه جبار باغچه بان، با یادداشت های روزانه، عکس های قدیمی، اختراعات و حتی تختخواب اولین معلم ناشنوایان در ایران. ثمین باغچه بان را بزرگترین و اولین معلم ناشنوایان در ایران می شناسند. جعفر رضی پور، معلم این مدرسه و فوق لیسانس رشته نقاشی در حین بازدید مسجد جامعی از این مدرسه گفت: در قدیم ناشنوایان را افرادی جن زده در شهرها می دانستند و برای همین هم سعی داشتند که آن ها را از جامعه دور کنند، بنابراین اولین معلمان ناشنوایان از جایگاه ویژه ای در بین مردم برخوردار بودند چون برای اولین بار توانستند افراد به اصطلاح جن زده را به جامعه برگردانده و آشتی دهند. در این دیدار، احمد مسجدجامعی بر ماندن اسم باغچه بان بر سر در این مدرسه تاکید کرد.
دیدار با نوه میرزای شیرازی
کمی آن طرف تر، در فضایی متفاوت هم بوی درس و مدرسه می آید منتها از جنسی دیگر و سیاقی دیگر. محضر آیت الله شیرازی، پر است از کتاب و شاگردانی که از او حکمت و بیان می آموزند. آیت الله سید رضی شیرازی از علمای مورد احترام محله یوسف آباد و از نوادگان میرزای شیرازی است. او با شوخ طبعی از تهرانگردان استقبال کرد و گفت: آقای مسجدجامعی از آقایان ریشهدار و اصیل تهران است که توفیق خدمت به ده دوازده میلیون مردم تهران را پیدا کرده است. وی ادامه داد: داشتن ریشه و اصالت برای مسئولان بسیار مهم است. این روحانی بزرگوار سپس به بیان خاطرتی از جد خود، آیت الله میرزای شیرازی پرداخت و گفت: میرزای شیرازی چند ویژگی داشت. نخست آنکه ایشان به سامرا رفتند و این نقطه را که مدفن دو تن از امامان شیعه است را احیا و آباد و در آنجا حوزه علمیه سامرا را راه اندازی کردند. هدف اصلی ایشان هم وحدت میان شیعه و سنی بود تا جایی که حتی وقتی یکی از فرزندانشان به شهادت رسیدند برای حفظ وحدت، موضوع شهادت ایشان را پیگیری نکردند.
آقا رضی با اشاره به تنها تصویر باقی مانده از میرزای شیرازی گفت: نقل است که بعد از جریان تحریم تنباکو فردی از دستگاه سلطنتی قاجار مأمور شد به سامرا برود و عکسی از ایشان تهیه کند که این کپی همان تصویر است و اصل آن در کاخ گلستان نگهداری می شود.
مسجد جامعی نیز در این دیدار ضمن سوالاتی درباره شخصیت و ویژگی های میرزای بزرگ گفت: آقا سید رضی در فلسفه، حکمت و اخلاق از روحانیون به نام تهران هستند و برادرشان نیز بنیانگذار تعمیر و مرمت علمی در میراث فرهنگی بودند. مسجد جامعی و تهرانگردان پس از ساعتی گپ و گفت دوستانه و صمیمانه با این عالم خوش مشرب، نماز جماعت را به امامت ایشان اقامه کردند.
انتهای پیام/