سرویس معماری هنرآنلاین: دکتر محسن قلعه ای از معدود فارغ التحصیلان رشته معماری در دانشگاه ایتالیتاست که سال ها طول کشید تا استعداد خود را در زمینه طراحی داخلی با ابداع یک روش کار با شیشه کشف کند.
او دو دهه پیش در جریان طراحی داخلی سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی فهمید که می تواند با بلوک های شیشه ای کوچک ترکیب بندی های بدیعی را در معماری داخلی بنا ایجاد کند که تا به حال اصلا مورد توجه قرار نگرفته بود.
حالا این معمار دو دهه پس از آن روزها، متریال شیشه را به طور رسمی و در حجمی گسترده وارد بازار کرده و خود به عنوان یکی از فعالان حوزه معماری داخلی به پختگی 20 سال کار در این بخش رسیده. این گفت و گو به بررسی تجربه های خصوصی دکتر قلعهای از کیفیت معماری داخلی و سطح شناخت و سلیقه ایرانی ها در این حوزه می پردازد.
شما را به عنوان یک معمار و یک طراح داخلی می شناسند که توانسته پس از وقفه طولانی که در حیات شیشه به عنوان مصالحی مهم در صنعت ساختمان کشور افتاده بود دوباره آن را احیا کند و روال استفاده از شیشه را گسترش و رواج دهد. در انتخاب متریال شیشه چه هدفی را دنبال می کردید؟
هیچ هدف از پیش تعیین شدهای در کار نبود، در واقع پروژه سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی باعث شد که ما به سمت شیشه برویم. در آن پروژه کار با شیشه به صورت یک شاخه نبات مطرح بود که چون هیچ شرکتی اعم از خارجی و داخلی نتواست آن را انجام بدهد، ما با طرحمان توانستیم کل کار را با موفقیت انجام دهیم و از آنجا به بعد بود که کار با متریال شیشه را آغاز کردیم. شاید پیش خودمان گفتیم حالا که این اتفاق افتاده، چرا نمانیم و از آن بهترین محصولات را تولید نکنیم؟ بعد هم متوجه شدیم که فضای معماری ایران کار با شیشه را می طلبد چون ذات معماری ما موافق با مباحثی چون شفافیت، نور رنگی و وضوح است و حاصل کار تا این لحظه که روبروی هم نشسته¬ایم به نظرم مثبت و قابل توجه بوده.
شیشه چه ویژگی مهمی دارد که مورد استقبال معماران داخلی فراوانی قرار گرفته و علاوه بر تاریخی بودن نوعی گرایش مدرن در معماری داخلی هم محسوب شده است؟
متریال شیشه مشخصاتی دارد که از دیر باز محل توجه ایرانیان بلکه جهانیان بوده؛ شیشه تقسیم کننده، عایق حرارت و شفاف است که اگر تمام این خصوصیات با زیبایی ترکیب شود، شیشه را به یک مصالح ساختمانی زیبا و کاربردی تبدیل می کند. البته به کارگیری شیشه در ساختمان، با ترفندها و دیتیلینگ من، کاری نو و مکتبی جدید است و کاری که ما انجام می دهیم قبلاً انجام نشده؛ در واقع به کارگیری شیشه در ساختمان یک نوع ابداع است و این ابداع در تمام سطوح ساختمان از در و دیوار و پنجره و سقف گرفته تا حتی طراحی میز غذا را در بر می گیرد. در کل هر مصالحی که در حد امکانات ریخته گری شیشه باشد می تواند در معماری داخلی با ذائقه های مختلف ارتباط برقرار کند و به یک محصول فرازمان بدل شد. من توانستم شیشه را از یک مصالح تزئینی به یک ماده و مصالح کاربردی تبدیل کنم به طوری که اکنون و در کارگاه خودم از همین شیشه، انواع و اقسام مبلمان، تزئینات و ... را تولید می کنم.
درباره وضعیت تزئینات داخلی در ایران، گروهی معتقدند که شرایط بهتری نسبت به گذشته به وجود آمده؛ کالاهای این حوزه فروش مناسبی یافته اند، ژورنالها افزایش پیدا کرده و از همه مهمتر اکنون مردم به تزئینات و معماری داخلی منزلشان اهمیت می دهند. اما در برابر این عده گروهی نیز کیفیت را بر کمیت مقدم می شمارند و بر این اعتقادند که وضعیت تزئینات داخلی در ایران وضعیت بغرنج و بلبشویی ست، نظر شما چیست؟
مردم با علاقه مندی جلو می آیند و تا حدودی به معماری، طراحی و تزئینات داخلی خانه های خود توجه می کنند. وسایل ارتباط جمعی مثل ماهواره، اینترنت و ... در این رویکرد جدید مردم از اهمیت خاصی برخورداراست. نباید فراموش کنیم که خود ایرانی ها هم هنرمندند و درخونشان این هنر و تمایل به هنر وجود دارد.
آیا در این راستا به سبک خاصی در حوزه تزئینات داخلی رسیده ایم؟ یعنی حرکت ما در تزئینات منزل در بستر خاصی پیش می رود یا نه؟
در ایران چیزهای عامه پسند به سبک تبدیل می شوند معمولاً سبک ها با اجناس و جنس اشیا و این که محصول کجا هستند در ایران شناخته می شوند. در حال حاضر یک سری از محصولات تزئینی از چین می آیند، یک سری شیر آلات از آلمان می آیند و این ها در بازار تمام دنیا پخش می شوند و سبک ها را کم رنگ می کنند. در ایران هم آن چنان که باید دنباله رو سبک خاصی در تزئینات داخلی نیستیم تنها چیزی که مخاطب کار به آن اهمیت می دهد یک کار مورد پسند است و برای آن که انگ از مدافتادگی هم نخورد ترجیح می دهد این تزئینات با تاشی از فرهنگ همراه باشند.
به نظر می رسد که در مقوله توجه به سنت و بازیابی هویت اصلی معماری داخلی، اصطلاح «تاش»، اصطلاح مورد علاقه شماست، برای روشن تر شدن مبحث کمی از اندیشه دخیل در طراحی شیشهها بگویید، آیا آنها از پشتوانه سنتی و فرهنگی خاصی بیرون کشیده شدند؟
برای پاسخ به این سئوال، توجه به مقوله مولتی مدیا و وسایل ارتباط جمعی مثل ماهواره، اینترنت، تلویزیون و ... مهم است. به نظر من دوران سنت گرایی منسوخ شده و چون آدم ها به هم نزدیک شدهاند و ارتباطاتشان از حوزه نفوذ مرزها فراتر رفته، تنها در نقاطی از جهان می توان سنت های قدیمی را یافت که به واسطه محدودیت های تکنولوژیکال و یا مکانی، هنوز سنت ها در بستر زندگی مردم باقی مانده باشند... . با این استنباط از جهان امروز و معنای سنت، معتقدم که در کارهای من، نشانه های سنت به چشم نمی آید بلکه بیشتر چیزهایی ساختهایم که بر اساس نیازهای بشر قابل کاربرد باشند و از طرفی مورد علاقه مردم قرار بگیرند....
پس شاید بشود سئوال را این طور تغییر داد که پشت کارهای شما یک سنت انسان گرایانه نهفته است؟
من با نفس کلمه سنت موافق نیستم و اندیشه ایجاد دهکده جهانی دلیل آن است! امروزه و با گسترش تمدن ها و به هم نزدیک شدن مرزها، خواستههای عامه مردم در یک سطح مشخص و قابل تشخیصی محدود شده که می توان تنها با ساخت اشیا کاربردی و زیبا آن را مرتفع ساخت. شاید جنبه¬ای که شما در کارهای شیشه من دنبال آن هستید، تاشی است که از فرهنگ ایرانی در کارها وجود دارد...
خلاصه صحبت شما این است که ما می توانیم یک محصول مدرن و یا غیر اصیل بسازیم با تاشی از فرهنگ گذشته! آیا این همراهی سنت و فرهنگ ما با تولیدات فعلی دنیا الزامی است؟ این سوالی است که در بستر مدرنیته بارها به میان آمده است...
قطعاً بله! چون مخاطب ما از ناخودآگاه خود با فرهنگ و سنتش در ارتباط است یعنی اگر کاری با فاکتورهای یاد شده را ببینید خوشش می آید که هم ممکن است بداند چرا و به اصطلاح به علت پی می برد و هم ممکن است که نداند چرا از این کار لذت می برد! من در کارهای خودم اصلاً نمی خواهم که به زور این گذشته را استفاده کنم بلکه یک سری اتفاقاتی در موقع طراحی من می افتد که ناخود آگاه حس شرقی به کار می دهد.
درباره آینده وضعیت معماری داخلی در کشور سئوالات زیادی وجود دارد، شما این آینده را چطور می بینید؟
آینده هیچ صنعتی را به طور صد در صد فعالان عرصه آن صنعت تعیین نمی کنند. در مورد هنر هم همین طور است. اگر معماری داخلی را یک صنعت یا یک هنر ببینید، ما به عنوان آرتیست های آن یا صنعتگرانش، نمی توانم پیش بینی آینده را داشته باشیم. ما تنها می توانیم تمام سعی مان را بکنیم که با دست پر به سمت مخاطب رفته و به او حق انتخاب بدهیم. در صورتی که انتخاب درستی داشته باشد برد با ماست و در صورتی که انتخاب نادرستی داشته باشد، این مسئولان کشوری هستند که باید بیشتر بر فرهنگ سازی در این زمینه تاکید کنند. معماری داخلی، تازه دوباره پا گرفته. قیمت ملک رو به گرانی است و همین موضوع ارزش افزوده خانه ها را چند برابر کرده، در این صورت طبیعی است که مردم بخواهند خانه های زیباتری داشته باشند. تعیین سلیقه در این حوزه دیگر تنها روی دوش معماران و طراحان نیست، شاید آن ها بتوانند گاها با ایده های نو، توجه مخاطب را به سمت خود جلب کنند اما در دراز مدت این وظیفه دولت است که این فرهنگ را آرام آرام در مخاطب به وجود آورد.
انتهای پیام/