سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: با اینکه ترجمه آثاری از برنده نوبل هر سال به زبان فارسی امری پیش پینی پذیر و تا حدودی طبیعی است، اما باز هم ترجمه آخرین نوبلیست جهان، یعنی سوتنا الکسویچ که پیشینه ادبی ندارد و نه شاعر و نه داستان نویس ادبی به حساب میآید ابهام برانگیز است.
البته دریافت جایزه نوبل خود به خود بازار فروش آن کتاب را تضمین میکند؛ همچنان که دریافت جایزه نوبل برگردان اثر برنده نوبل را در ایران تضمین میکند.
پیش از این هم نوبل 2014 باعث شد سیلی از ترجمههای برنده آن یعنی پاتریک مودیانو روانه بازار کتاب شود. بعد از اعلام نام پاتریک مودیانو به عنوان برنده جایزه نوبل تا به امروز فروش کتابهای این نویسنده در ایران چند برابر شده است. با این که از این نویسنده پیش از انتخابش به عنوان برنده نوبل ادبیات 2014 آثاری به زبان فارسی منتشر شده بود اما بعد از این اتفاق کتابهای بسیاری از او منتشر و باز نشر شد به نوعی که هر ماه خبری از انتشار کتاب این نویسنده در ایران منتشر میشد.
الکسویچ 6 اثر به زبان روسی دارد که از میان این آثار، سه کتاب او با عناوین "چهره غیر زنانه جنگ"، "Zinky Boys" (با موضوعیت جنگ شوروی در افغانستان) و "صداهایی از چرنوبیل" به انگلیسی برگردانده شدهاند.
الکسویچ چندان وجهه ادبی ندارد. یعنی نمیتوان او را یک رماننویس تراز اول دانست بلکه او یک روزنامه نگار درجه یک است؛ یک روزنامه نگار پژوهشگر(investigative journalist) که برای نوشتن آثار غیرداستانی و مستندش دست به تحقیقات ژورنالیستی میزند و شروع میکند به گفت و گو با افراد ذی صلاح در آن زمینه به خصوص. یکی از آثار بنام این نویسنده کتابی است با عنوان "صداهایی از چرنوبیل" با عنوان فرعی "تاریخ شفاهی یک فاجعه هستهای".
این کتاب همچنان که از نامش پیداست مربوط به فاجعه هستهای نیروگاه چرنوبیل در اوکراین میشود. الکسیویچ در زمان وقوع این حادثه (آوریل 1986) در پایتخت بلاروس - مینسک- زندگی میکرد و این کتاب برآمده از گفت و گوهای او در مقام یک ژورنالیست با بیش از پانصد شاهد عینی، ماموران آتشنشانی، سیاستمداران، پزشکان، فیزیکدانان، شهروندان و … است.
این کتاب اکنون در انتشارات کتاب کوله پشتی و به قلم حدیث حسینی ترجمه شده است. آن چنان که مخابره شده این کتاب با تخصیص بخشی از درآمد حاصل از چاپ اثر برای اهدا کتاب به مناطق محروم ایران منتشر شده است و انتشارات کوله پشتی برای چاپ این کتاب در ایران با نویسنده اثر قرارداد رسمی منعقد و مراحل مربوط به کپی رایت جهانی کتاب را هم کاملا رعایت کردهاست و همچنین الکسویچ بخشی از در آمد حاصل از چاپ این اثر را به صورت کتاب به مناطق محروم ایران هدیه کرده است.
مترجم این کتاب در مقدمه نوشته: "در طول ترجمه این اثر تمام مقالات، چکیده روزنامهها، عکسها، مستندها و هر چه که به نوعی مربوط به حادثه چرنوبیل بود را خواندم و تماشا کردم و به این نتیجه رسیدم که ثبت و بازگویی این حادثه نه کار یک ادیب و رماننویس، بلکه فقط کار یک وقایعنگار بود و فهمیدم اگر نوبل به خاطر روایت چند صدایی که یادبود رنج و شهامت زمانه ماست به الکسیویچ و امثال او تعلق نگیرد، من و شما و خوانندگان در اقصی نقاط دنیا، هیچ وقت با حوادثی از این قبیل، در نقطهای دور از محل زندگیمان آشنا نمیشویم؛ با قهرمانیها، عشقها، نامرادیها و انسانیتها و شرارتها".
دلیل آکادمی نوبل هم برای اهدای این جایزه به الکسویچ این بوده: "برای نوشتن آثاری چند صدایی از رنج و شجاعت در زمانه ما..."