سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: طاها وفائینژاد متولد 1364 ساری (مازندران)، کارشناس ارشد مهندسی صنایع از دانشکده فنی دانشگاه تهران است. او شاعر برگزیدهی نخستین جشنواره شعر "شهر من ساری" در سال 1393 است که اکنون به مناسبت انتشار نخستین کتابش "معمار نبض شهر" که بیشتر شامل شعرهایی کوتاه و مضمونی عاشقانهاند، گفت و گو کردیم.
جناب وفایی نژاد از چه سالی شروع به کار کرده اید و این کتاب (معمار نبض شهر) چندمین اثر شماست؟
تقریبا 10 سال پیش نوشتن را آغاز کردم و به نظر خودم، از سال 90 به زبانی مشخص در شعر رسیدم. راهی بسیار دشوار را طی کردم، آفرینش ادبی و هنری، راهی است دشوار و ناهموار. هیچ نباید انتظار داشت این راه یک شبه و یک ساله طی شود. تجربهی ابتدایی حضورم در کارگاههای شعر تفاوت سطح ادراک ادبیام را با دیگر شاعران به من نمایاند و انگیزهای شد برای مطالعه و تلاش بیشتر. این مجموعه، اولین کتابم است که گزیدهای از اشعار سه سال را، از 90 تا 93 شامل میشود. شاید رشتهی تحصیلی من هیچ ربطی به ادبیات نداشته باشد و این خود نشانهی این است که ادبیات و هنر هیچ مرزی نمیشناسد. من فارغالتحصیل کارشناسی ارشد رشتهی مهندسی صنایع از دانشکده فنی دانشگاه تهران هستم.
شعرهای شما را می توان در جرگه شعرهایی با ساختار و زبانی ساده طبقه بندی کرد... به این گرایش علاقه خاصی دارید؟
نه، علاقهی خاصی وجود ندارد. اصولا زبان شعری، مقولهای پیچیده است. شاید در مورد ساختار شعر، نیت شاعر برای چینش و بازگشت دوباره او به اثر جهت اصلاح و ویرایش تاثیرگذار باشد. ولی در مورد زبان شعر، عوامل مختلفی در شکلگیری و تثبیت آن موثرند. به نظر بنده، صرفا علاقهی یک شاعر به خلق زبان شعری پیچیده و معماگونه، منتج به اشعار موفقی نخواهد شد. چون "خلق" اثر علیالاصول دستورپذیر نیست. ممکن است شاعری برای سرودن شعر با زبانی ثقیل تلاش کند، ولی از میزان جوششی و خلاقانه بودن آن میکاهد. و نکتهی بارز اشعار این کتاب جوششی بودن آنهاست و حتی بسیاریشان در زمان قدم زدن در کوچه و خیابان به ذهنم خطور کرد و اساسا یکی از دلایل نامگذاری کتاب به «معمار نبض شهر» این است که المانهای شهری و مدرنیته در اشعار این کتاب فراوان یافت میشود. به هر روی، این زبان و ساختار ساده که میفرمایید، زبانی است که به تازگی به آن دست یافتم و البته که علاقهمندم فرمهای جدید را تجربه کنیم، ولی همانطور که گفته شد، نیازمند زمان است و با خواندن مستمر آثار شاعران مختلف و مورد مداقه قرار دادن زبان شعری آنها و همچنین استفاده از آرا و نظرات منتقدان میتوان به تغییر و تحول در زبان خود امیدوار بود.
در میان شاعران معاصر بیش از همه از چه کسی تاثیر گرفتهاید؟
از بین قلههای شعر معاصر، بیش از همه تحت تاثیر اخوان، شاملو و فروغ بودهام و شاید در دورههایی که به هر یک تمایل بیشتری داشتم، زبان شعریام بسیار به زبان شعری آنها تشابه مییافت و این تجربهای است که کم و بیش شاعران در مسیر آفرینش ادبی خود با آن مواجه میشوند و اگر نتوانند از آن رهایی یابند و به اصطلاح زیر سایهی شاعری دیگر قرار بگیرند، به استقلال زبانی و محتوایی نخواهند رسید. از جهت فهم و درک شعر و همچنین بررسی تحقیقاتی اشعارم، خود را مدیون عالیجناب اسدا... عمادی، شاعر و نویسندهی مطرح مازندران و همچنین عالیجناب شمس لنگرودی، شاعر و محقق به نام ایران زمین میدانم. آقای عمادی تقریبا طی 10 سال اخیر به طور مداوم ناظر بر رشد و ترقی من بودهاند. بسیار همدلانه نقاط ضعف و قوت شعرهایم را گوشزد میکردند و از طرفی ایشان آغازگر شعر در من بودند. شعرهایی که در خلال کلاس درس برایمان میخواندند، شور عظیمی در من برای سرودن شعر برانگیخت. آشنایی با شمس لنگرودی گرانقدر نیز برایم بسیار مثمر ثمر بود. خصوصا سلسله جلساتی که با محوریت ایشان پیرامون جریانهای شعری معاصر در دفتر شعر جوان ِانجمن شاعران ایران برگزار میشد.
از مضامین پر رنگ مجموعه شعر شما عشق است... چرا تا این حد به این مضمون پایبند بودهاید؟
وقتی به تجربیات شعری خود طی سالهای اخیر فکر میکنم، در سالهای پیشتر - قبل از 90 - مضامین «اجتماعی» بیشتر محور شعرهایم بود. یک علت آن شاید این باشد که سنین حوالی 20 سالگی، سالهای روحیهی اعتراض به وضع موجود و تلاش برای ایجاد تغییر در محیط اطراف است و به تبع مضامین شعری بیشتر رنگ و بوی اجتماعی به خود میگیرد. و به تدریج این روحیه و قدرت محرکهی آن فروکش میکند. از طرفی، یک تناسب بین مضمون، زبان شعر، جهانبینی شاعر و فرم اثر باید برقرار باشد. برای مثال، سعدی اگر در خلق آثار خود از فرم و زبان شعری فردوسی بهره میگرفت، تناسب مذکور به هم میخورد. معمولا شاعران در مسیر آفرینشهای خود، به سمت زبان و فرمی سوق پیدا میکنند که بهترین تناسب را با مضمون مربوطه و جهانبینی خود شاعر داشته باشد. با این اوصاف، به نظرم، این تناسب در اکثر آثار این کتاب وجود دارد.
در انتشار مجموعه شعرتان به مشکل خاصی برنخورید؟ کتابتان را با سرمایه خودتان منتشر کردید یا ناشر سرمایه گذاری کرد؟
نه، خوشبختانه به مشکل خاصی برنخوردم. سرمایهگذاری به صورت مشارکتی بین بنده و ناشر انجام گرفته است. در مجموع از نحوهی برخورد و ارتباط نشر مایا طی مراحل مختلف تهیهی کتاب، احساس رضایت دارم. از مدیر محترم نشر مایا، جناب جواد نعمتی بسیار سپاسگزارم.
سخن آخر...
ضمن تشکر از شما که این مصاحبه را ترتیب دادید، میخواهم به معضل بزرگ فرهنگی کشورمان اشاره کنم. متاسفانه سرانهی کتابخوانی در کشور ما بسیار پایین است و به تبع آن، بازار کتاب با بحران مواجه است. تیراژ کتاب مرتبا در حال کاهش است و در مقایسه با محصولات صوتی و دیداری که بعضا در تیراژ یک میلیون منتشر میشوند، نشاندهندهی اقبال پایین مردم به امر کتاب و کتابخوانی است. از طرفی، با پدیدهی افزایش نشر کتاب، خصوصا در حوزهی شعر مواجهایم که این مساله، رابطهی مخاطب جدی شعر را با کتاب دستخوش تغییر کرده است؛ یک زمانی با مراجعه به بخش شعر کتابفروشیها تنها با تعدادی محدود از کتاب شاعران معاصر روبهرو بودیم، ولی اکنون با تعدادی بیشمار. در چنین فضایی با توجه به مشکلات اقتصادی سالهای اخیر که روز به روز محصولات فرهنگی را از سبد خانوارهای ایرانی دورتر میکند و انگیزهی مردم را برای خرید کتاب پایینتر آورده، موفقیت در معرفی و فروش کتاب، کاری است بس دشوار. امید آنکه بسترهای مختلف فرهنگی و اقتصادی در جهت رفع این مشکلات و موانع فراهم آید.
انتهای پیام/