سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین : 1. "در قند هندوانه کارها میگذشت و باز هم میگذشت، همچنان که عمرم میگذشت در قند هندوانه." براتیگان نخبهگرا نیست. او نخبهگرایانه نمینویسد، ترفندهای داستانیاش را به رخ نمیکشد، ادای کاربلدها را درنمیآورد و ژست روشنگرانه ندارد. براتیگان تا دلتان بخواهد احساسات ناب دارد، برای همین هم بهراحتی شما را شاد و البته اندوهگین میکند. بگذارید یک ویژگی دیگر هم به اینها اضافه کنیم: او خدای فانتزی است…
2."در قند هندوانه کارها میگذشت و باز هم میگذشت، همچنان که عمرم میگذشت در قند هندوانه." این یکی از شروعهای فوقالعاده دلچسب است… چند تا رمان، نوولت، داستان، داستانک یا از این دست گونههای ادبی میشناسید که اینگونه آغاز میشود؟ عجیب وغریب، ساده وصمیمانه و از طرفی فانتزیک. اما "فانتزی" برای "در قند هندوانه" نارساست… "جادو" هم همین طور… یعنی آیا آن "جادو"ی معروف رئالیسم هم اینقدر متخیل هست که این هست؟ فکر میکنم تخیل این نوولت کم نظیرتر از این حرفهاست…
3. "در قند هندوانه کارها میگذشت و باز هم میگذشت، همچنان که عمرم میگذشت در قند هندوانه." براتیگان با این جمله ثابت میکند موجود غریبی است… او در همان جمله اول عادت ما از قصه خوانی را به هم میزند… انگار هر چه زور داشته در مشت اولش جمع کرده و در همان مشت اول نثارمان میکند… حس اولیه ما از خواندن این جمله چه میتواند باشد؟ گیجی؟ میتوان گفت اول گیج میشویم چون دقیقا نمیدانیم جایی که توصیف میشود کجاست. اما با کمی مکث به خودمان میگوییم: "تو داری یک داستان فانتزی میخوانی… پس خودت را از تمام قوانین علی ومعلولی رها کن…" اما بعد جمله آغازین داستان را دوباره میخوانی و این سوال را از خودت میپرسی که: "آخر "قند هندوانه" دیگر کجاست؟"
4. "در قند هندوانه کارها میگذشت و باز هم میگذشت، همچنان که عمرم میگذشت در قند هندوانه." احتمالا این آغازی است از یک نویسنده که در هندوانه به دنیا آمده. این طوری میتوانیم خیال خودمان را راحت کنیم و به خودمان بقبولانیم که این کشف شاعرانه از کجا نشأت گرفته و چه طور شده که پدید آمده است. در ثانی وقتی بخش عمدهای از کتاب را بخوانیم، آن وقت است که با این توضیح قانع میشویم چرا براتیگان تا این حد توانسته فضای عجیبوغریب داستان را به طرز ملموسی برایمان توصیف کند. او از این جهت استاد رئالیسم است، چراکه مخاطب فقط با یک داستانِ واقعی ارتباط برقرار میکند و تنها زمانی با شخصیتهای داستان احساس همذاتپنداری خواهد داشت که آن را باور کند. "در قند هندوانه" با تمام عجایب و غرایبش کاری میکند که باورش کنید. شما به مدت ۱۸۴ صفحه هر جا که براتیگان برود، میروید و به هرچه برایتان تعریف کند، گوش میکنید. درست است که "در قند هندوانه" در وهله اول عادت داستانخوانی ما را برهم میزند اما بهسرعت قواعد جدیدی را برای زندگی در دنیایی نو به ما میآموزد و اتفاقا ما نیز این دنیای طرفه را بعد از زمانی کوتاه میپذیریم. سرک کشیدن در این دنیای جدید براتیگان آنقدر لذتبخش هست که تا مدتها ما را منقلب کند.
به این ترتیب گندهگویی نیست اگر براتیگان را از خدایگان رئالیسم هم بخوانیم.
5. "در قند هندوانه کارها میگذشت و باز هم میگذشت، همچنان که عمرم میگذشت در قند هندوانه. درباره این موضوع برایتان میگویم، چون من در اینجایم و شما دور از آن.
هر جا هستید، باید منتهای تلاشمان را بکنیم. برای سفرکردن خیلی دور است، و اینجا هم چیزی برای سفرکردن نداریم، به جز قند هندوانه. امیدوارم از کار دربیاید.
من در کلبهای نزدیک iDEATH زندگی میکنم. iDEATH را میتوانم از پنجره ببینم. زیباست. با چشمان بسته هم میتوانم ببینم و حسش کنم. الان سرد است و مثل هر چیزی که در دست بچهیی باشد شکل میگیرد. نمیدانم آن چیز چه میتواند باشد.
در iDEATH هماهنگی ظریفی وجود دارد. مناسب حال ماست."
این آغاز "در قند هندوانه" اثر ریچارد براتیگان، به ترجمه مهدی نوید است… میبینید که… هیچ امیدی نیست… "در قند هندوانه" این طوری شروع میشود… همین طوری ادامه پیدا میکند… و در همین مایهها هم گیج رهایمان میکند… تا تنها و تنها و تنها چیزی که از او به خاطر بسپاریم یک چیز بینهایت انتزاعی باشد: "در قند هندوانه".
ما در قندِ هندوانه به این شیوه نفله میشویم.
انتهای پیام/
مجتبا هوشیار محبوب
این نوشته پیش از این در دو هفته نامه روشن منتشر شده است