هنرآنلاین: سید محمد سلیمانی دبیر سرویس فرهنگی هنری روزنامه اطلاعات که سردبیر مجله جهان سینما نیز به عهده دارد، به مناسبت روز خبرنگار میهمان هنرآنلاین بود؛ گفتنى‌هاى خواندنى او پیشکش خبرنگاران هنرى‌ست: نقد و امید، لبخند و تلخند... تماشاى هنر ایران از دریچه نگاه یک کار‌شناس خبره خبر را از دست ندهید.


حفظ مشی اعتدال، پرهیز از مچ‌گیری


١-لطفا بیوگرافى شخصى‌تان و نیز لطفا بیوگرافى شغلى‌تان؟

متولد ۱۳۴۸ و فارغ‌التحصیل کار‌شناسی رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه شهید بهشتی هستم. فعالیت مطبوعاتی‌ام را از سال ۱۳۶۴در نشریات مؤسسه اطلاعات آغاز کردم و از نخستین شماره‌های روزنامه اطلاعات بین‌الملل مسئولیت مطالب فرهنگی، هنری آن را به عهده گرفتم و همزمان از بدو انتشار هفته‌نامه سینما به عنوان خبرنگار و منتقد در این نشریه مشغول به کار شدم. طی سالیان اخیر به تناوب در نشریات مختلف قلم زده‌ام و هم‌اکنون علاوه بر دبیری سرویس فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات و اطلاعات بین‌المللی، سردبیر مجله جهان سینما هستم.

٢- لطفا بیوگرافى سرویس‌تان در روزنامه اطلاعات را تشریح بفرمایید.

روزنامه اطلاعات، هر روز یک صفحه فرهنگی، هنری دارد که با مسئولیت بنده منتشر می‌شود، سه نویسنده و خبرنگار ثابت با این صفحه همکاری می‌کنند که هرکدام اخبار و گزارش‌های حوزه فرهنگی، هنرهای تجسمی و... را پوشش می‌دهند، هفته‌ای یک بار هم ضمیمه‌های فرهنگی و ادب و هنر، همراه با روزنامه اطلاعات منتشر می‌شود که هرکدام به دبیری یکی از اعضای تحریریه منتشر شده و زیرمجموعه سرویس فرهنگی، هنری به‌شمار نمی‌روند. در این ضمایم گفت‌و‌گو‌ها و گزارش‌های متنوع فرهنگی، هنری در زمینه‌های مختلف به چاپ می‌رسد.

٣- سیاست و راهبردهاى اصلى سرویس‌تان را بفرمایید؟

سیاست‌ها و رویکرد سرویس فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات چیزى جدای از سیاست‌های کلی روزنامه در دیگر بخش‌ها نیست. خبرنگاران سرویس فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات سعی می‌کنند با حفظ مشی اعتدال، تازه‌ترین اخبار و گزارش‌های فرهنگی، هنری را با رعایت صداقت و امانت و به‌دور از جنجال‌آفرینی‌های رایج در برخی رسانه‌ها به مخاطبان خود عرضه کنند. رخ‌دادهای هنری و تحولات فرهنگی در رشته‌های مختلف ادبی، هنری را رصد و دربارة مهم‌ترین آن‌ها اطلاع‌رسانی می‌کنیم. به‌دنبال مچ‌گیری و بزرگ‌نمایی ضعف‌ها نیستیم و سعی می‌کنیم نقاط ضعف نهادهای فرهنگی، هنری را با زبانی که آلوده به نیش و کنایه و تخریب نباشد بیان کنیم. سرویس فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات براین اعتقاد است که راه‌حل اصلی رفع مشکلات موجود در عرصه‌های فرهنگی و هنری، ایجاد همدلی بین‌ اهالی هنر و پرهیز از دامن زدن به اختلافات ذاتی و سلیقه‌ای است.

همه را به یک چشم نگاه مى‌‍‍کنیم

۴- اگر به عنوان مخاطب به سرویس هنرى‌تان نگاه کنید، به نظرتان بازتاب کدام جریان‌هاى هنرى در آن برجسته‌تر دیده مى‌شود؟

سعی می‌کنیم به همه جریان‌های هنری به یک چشم نگاه کنیم چرا که معتقدیم جریان‌ها با تلاش و پایمردی گروهی از علاقه‌مندان هنر شکل گرفته‌اند و توانسته‌اند در فضاهای فرهنگی، هنری جامعه ایران، مخاطبان ویژه‌ای داشته باشند به احترام همه کسانی که با هنرآفرینی در عرصه‌های مختلف، جریان‌های هنری را شکل داده‌اند و همچنین به پاس مخاطبان‌شان، بین جریان‌های مختلف هنری که مطابق قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کنند خط‌کشی نکرده‌ایم و تقریباً از همه طیف‌ها، مطلب و خبر داشته و خواهیم داشت.

۵- از همین منظر کدام طیف از هنرمندان در سرویس‌تان بیشتر دیده مى‌شوند؟

پاسخ این سئوال در پاسخ قبلی مستتر است. هنرمندانی که کار درخور تأملی در حوزه‌های مختلف ارائه کرده‌اند، همواره جایگاهی ویژه در صفحات فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات داشته‌اند.

۶- در انعکاس خبرى، چه قدر توجه‌تان به سوپراستار‌ها معطوف است؟ سرویس وزین‌تان چقدر به انعکاس اخبار هنرمندان کمتر شناخته شده مى‌پردازد؟

سوپراستار‌ها برای انتشار اخبار فعالیت‌هایشان به حد مورد نیازشان رسانه در اختیار دارند و انواع و اقسام نشریات مشغول خبرسازی درباره ایشان هستند به همین دلیل ترجیح داده‌ایم بیشتر به هنرمندانی بپردازیم که کمتر مجالی برای انعکاس اخبار فعالیت‌های خود در اختیار دارند. در دنیای امروز رسانه‌ها سعی کرده‌ایم به هنرمندان گمنامی بپردازیم که به آینده فعالیت‌هایشان امید فراوان بسته شده است.

۴٠ درصد تیتر دو اطلاعات فرهنگى هنرى است


٧- در مقایسه آمارى آیا در سرویس‌تان براى پوشش خبرى هر یک از حوزه‌هاى سینما، تئا‌تر، تجسمى، موسیقى، کتاب، ادبیات... درصد فراوانى خاصى در نظر گرفته شده است؟

خیر. به نسبت خبرهای رسیده یا تولیدی، صفحات فرهنگی، هنری به فراخور برنامه‌های آن روز بسته می‌شوند.

٨- در عمل چه اتفاقى مى‌افتد؟ یعنى حدودا درصد فراوانى اخبار، گزارش‌ها و تحلیل‌هاىتان در هر یک از حوزه‌هاى هنر چگونه است؟ در صورت امکان لطفا آمارى حدودى بفرمایید؟

به تجربه ثابت شده که عرصه‌های کتاب و ادبیات در مقایسه با سایر حوزه‌های فرهنگی، قابلیت پوشش بیشتری در صفحه فرهنگی، هنری روزنامه اطلاعات داشته‌اند.

٩- چه قدر پیش آمده تیتر یک روزنامه اطلاعات، درباره رویداد هنرى باشد؟ مثلا در یک سال گذشته چند بار این اتفاق رخ داده است؟ اگر خاطرتان هست لطفا تیتر‌ها را بفرمایید.

تیتر یک روزنامه اطلاعات اغلب اوقات مرتبط با مسائل سیاسی است و عکس یک روزنامه به همراه تیتر مورد نظر در قالب تیتر ۲ ارائه می‌شود. در طول سال به نسبت رخ‌دادهای مهم فرهنگی حدود ۴۰ درصد عکس‌های اول و تیترهای مرتبط، به اخبار فرهنگی، هنری اختصاص یافته است.

سه نمونه‌ ذیل از این جمله‌اند:
-دریافت گواهینامه درجه یک هنر ۱۸ سینماگر از وزیر ارشاد (۲۰ خرداد۹۴)
ـ گشایش نمایشگاه عکس‌های محمد خوشرو از حرم مطهر امام علی (ع) در فرهنگسرای نیاوران (۲۳ خرداد۹۴)
ـ رونمایی از مجموعه ۲۰ جلدی تاریخ جامعه ایران در مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی (۲۷ خرداد۹۴)

خبرنگار آن قدر که شایسته‌شان است قدر نمى‌بینند


١٠ - در مقام آسیب شناسى صفحات هنرى رسانه‌ها، به چه نکاتى اشاره مى کنید؟

متأسفانه صفحات هنری برخی رسانه‌ها غالباً به درج عکس و خبر ستاره‌ها و یا خبرسازی و دامن زدن به شایعات و... اختصاص می‌یابد و دست‌اندرکاران این صفحات برای جذب مخاطب بیشتر دست به هر کاری می‌زنند که معمولاً هم با اعتراض اهالی هنر روبرو می‌شود. اطلاعات ناقص و ناآگاهی برخی خبرنگاران هم باعث شده که زمینه‌های تخصصی فرهنگ و هنر مانند هنرهای تجسمی، موسیقی، کتاب و... با کم‌توجهی رسانه‌ها روبرو شده و بیشتر مطالب و اخبار صفحات به سوی اخبار سینما، تلویزیون و تئا‌تر سوق یابد.

١١- تحلیل‌تان از موقعیت کنونى خبرنگاران عرصه فرهنگ و هنر چیست؟

متأسفانه خبرنگاران فرهنگی، هنری هم مانند خبرنگاران اغلب حوزه‌های رسانه‌ای بسیار کمتر از آنچه که شایسته آن هستند قدر می‌بینند و به‌رغم تلاش خستگی‌ناپذیرشان برای اعتلای مقوله فرهنگ و هنر در کشورمان، همچنان با مشکلات عدیده مادی و معنوی مواجه هستند. در شرایط کنونی، خبرنگاران سرویس‌های فرهنگی، هنری، رسانه‌ها ثابت کرده‌اند که در مقاطع حساسی مثل تعطیل و بازگشایی خاص سینما، توقف نمایش فیلم‌ها و اجرای نمایش‌ها و تعطیلی کنسرت‌های موسیقی و... نقش مؤثر و بسیار حساسی دارند که باید بیش از این‌ها جدی گرفته شود

١٢- از منظر صنفى در مقایسه با خبرنگاران سیاسى یا اقتصادى یا ورزشى، موقعیت خبرنگاران هنرى چگونه است؟

همان‌طور که گفتم خبرنگاران حوزه‌های مختلف رسانه‌ای به لحاظ موقعیت شغلی‌شان با مشکلات تقریباً یکسانی مواجه هستند. ضمن اینکه خبرنگاران سرویس‌های فرهنگی، هنری در مقایسه با سایرین با حساسیت‌ها و خطوط قرمز بیشتری روبرو هستند. در دریافت و انتشار خبر باید بیشترین دقت و تمرکز را داشته باشند چرا که خبرسازی و شایعه‌پراکنی در عرصه خبرهای هنری به‌ویژه در نشریات زرد باعث شده است که اعتماد اهالی فرهنگ و هنر به طیفی از خبرنگاران کمرنگ شده و همین امر کار را برای عموم خبرنگاران فعال در این عرصه دشوار کرده است.

سه ویژگى، سه راهکار، سه اتفاق

١٣- لطفا سه ویژگى بارز یک خبرنگار هنرى حرفه‌اى را بیان کنید.

آگاهی داشتن از مقوله‌ای که قرار است به آن بپردازد و به تعبیر بهتر داشتن سواد هنری، صداقت و جسارت.

١۴- اگر قرار باشد سه راهکار عملى براى ارتقاى سرویس هنرى رسانه‌ها پیشنهاد کنید، چه مواردى را ذکر مى‌کنید؟

نگاه تخصصی به پدیده‌های فرهنگی و هنری. بدیهی است که هر چقدر خبرنگار یک حوزه آشنایی بیشتری با ویژگی‌های تخصصی یک رشته هنری داشته باشد، محصول کارش برای اهالی هنر و مخاطبان روزنامه قابل قبول‌تر خواهد بود. صفحه هنری یک رسانه باید بتواند ضمن تلاش برای حفظ مخاطبانش جامع‌الاطراف بوده و بتواند بدون موضع‌گیری‌های مخرب و ناصواب صرفاً به انتشار اخبار و گزارش‌های عامه‌پسند اکتفا نکرده و نقشی در ارتقای دانش فرهنگی، هنری مخاطبانش داشته باشد.

تلاش برای به کار‌گیری خبرنگاران زبده و آگاه به‌منظور ارتقای سطح کیفی خبر‌ها، گزارش‌ها و... پرهیز از دامن زدن به شایعات و وسواس روی دریافت خبر از منابع موثق...

١۵- سه اتفاق را به عنوان مهم‌ترین رویدادهاى هنرى یک سال اخیر انتخاب بفرمایید.

حراج تهران که یک موفقیت در هنرهای تجسمی‌ست، توقیف فیلم "رستاخیز" در اولین روز نمایش عمومی، آغاز به‌کار ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملی.

جاى خالى دبیرانى مانند کامران شیردل

١۶- دوست دارید براى روز خبرنگار چه هدیه‌اى به شما داده شود؟ اگر قرار باشد یک تیتر یک براى خبرنگاران هنرى بزنید، آن چیست؟

ایجاد امکان برای خبرنگاران فرهنگی، هنری به‌منظور حضور در رویدادهای بین‌المللی از قبیل جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها، نمایشگاه کتاب و.. و تیتر پیشنهادى: "دیده‌بانان دلسوز عرصه‌های فرهنگ و هنر"

١٧- لطفا جالب توجه‌ترین خاطره‌تان مرتبط با حرفه خبرنگارى هنرى را به عنوان هدیه روز خبرنگار به مخاطبان ما هدیه فرمایید؟

مجموعه‌ای از بهترین خاطرات دوران خبرنگاری‌ام در زمان شرکت در جشنواره‌های فرهنگی، هنری شکل گرفته است. فراموش نمی‌کنم که استاد کامران شیردل مستندساز پیشکسوت و شایسته کشورمان زمانی که دبیری جشنواره فیلم مستند کیش را به عنوان مهم‌ترین جشنواره فیلم مستند ایران در سال‌های نسبتاً دور به عهده داشت، به‌قدری فعال و پرتلاش در جلسات نقد و بررسی فیلم‌های جشنواره شرکت کرده و در بحث‌ها حضور پیدا می‌کرد که کمتر خبرنگار و فیلم‌سازی به خودش اجازه می‌داد از جاذبه‌های گردشگری محل برگزاری جشنواره استفاده کند. همه ترجیح می‌دادند از فرصت طلایی حضور در جلسات نقد و بررسی و استفاده از راهنمایی‌ها و توضیحات کامران شیردل بهره بگیرند. جای دبیرهایی از جنس کامران شیردل در جشنواره‌هایی که این روز‌ها در کشورمان برگزار می‌شود، به‌شدت خالی است.