سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: اسدالله امرایی با ترجمه آثار داستانی، چهره آشنایی برای مخاطبان رمان است. او تاکنون بالغ بر 40 عنوان ترجمه کتاب در کارنامه کاری خود ثبت کرده که بسیاری از این آثار چندین نوبت تجدید چاپ شدهاند. از ترجمههای تازه منتشر شده او دو رمان به قلم ارنست همینگوی است که امسال به نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران رسید. عناوین این دو رمان "آنسوی رود، میان درختان" و "زیر آفتاب هیچ چیز تازه نیست" است. به واسطه نشر این دو رمان با او به گفتوگو نشستیم که در ادامه آن را خواهید خواند.
آقای امرایی برای ورود به بحث شاید بهتر باشد، درباره این دو رمان تازه منتشر شده همینگوی و رسیدن آن به نمایشگاه توضیحی بدهید.
این دو عنوان که از رمانهای اولیه همینگوی محسوب میشود. بعد از هفت سال توانست اجازه نشر بگیرند که خب این کش آمدن باعث شد پیش از چاپ، یکبار دیگر آن را بازخوانی کنم و تغییراتی را هم اعمال کنم تا نسخه نهاییاش به دست چاپ سپرده شود. البته این دو اثر از آنجایی که نمونه هایی از نثر اولیه همینگوی محسوب میشود، خواندن آن میتواند برای علاقمندان به این نویسنده تجربه متفاوتی باشد.
آیا این آثار را خودتان برای ترجمه انتخاب کردید یا به سفارش ناشر ترجمه آن را انجام دادید؟
این دو رمان جزو آن دسته از کتابهایی است که به رغبت و اراده خودم ترجمه آن را انجام دادم. و علت معطل شدن این دو اثر در ارشاد و ممیزی خوردنش هم در همین نکته است. اما کارهایی هم هست که مشخصا ناشر سفارش ترجمه آنها را میدهد. اما به هر حال مدتها است که من انرژیم را برای ترجمه روی داستان کوتاه متمرکز کردهام.
چرا داستان کوتاه؟
شاید عمده علت آن را در ساز و کار ممیزی، و بحث مجوز گرفتن بتوانم خلاصه کنم. چرا که ماهیت داستان کوتاه طوری است که هم انجام دادن کار ترجمه را تسهیل میبخشد و هم اگر با مشکل اخذ مجوز روبرو شد، دیگر مثل رمان لازم نیست یک کتاب سیصد صفحهای دور انداخته شود. بلکه با برداشتن آن داستانِ کوتاه مورد دار از کتاب، هم مشکل بنده و مخاطبان حل میشود و هم مشکل آقایان اعمال کننده ممیزی. اینطوری کمتر هم به دردسر میافتم.
درست شبیه سال و ماهی که هزینه اخذ مجوز برای این دو رمان شد.
بله. نزدیک هفت سال سلیقه بعضی از ناظران، چاپ این دوکتاب را به تاخیر انداخت که در نهایت امسال به نمایشگاه کتاب رسید. البته با تغییر بعضی سیاستها و تغییر رویه نظارت ارشاد بر کتابها، انتشار این دو رمان محقق شد.
بهطورکلی لزوم ترجمه و نشر آثار داستانی سرزمینهای دیگر در چیست ؟
در هر کشوری ترجمه آثار سرزمینهای دیگر انجام میشود. دلیل آن هم آشنایی مردم یک کشور با آداب و منش کشورهای دیگر است که خب این نیاز را مترجمها با ترجمه داستان و ترجمه متون غیرداستانی برآورده میکنند. ضمن اینکه رمان گونه خوبی برای درک و فهم معرفت اقوام ملل مختلف است. رمان به واسطه دخالت عنصر تخیل، تجربه عمیقتری از چگونگی زیست دیگران میتواند به مخاطب عرضه کند.
با این تاثیری که داستان یا رمان بر مخاطب میگذارد، این دو رمان همینگوی قرار است مخاطب خود را با چه جهان داستانی مواجه کند؟
"آنسوی رودخانه..." داستان آدمهایی است که در تبعید به سر میبرند و تبعید شدن آنها مقارن است با یکی از بزرگترین جنگهایی که بشر در طول تاریخ بر خود دیده است. جنگ جهانی. همینگوی دائما تقلای بشر برای دست انداختن به سعادت را در کارهایش دستمایه قرار میدهد که این کتاب و رمان "زیر آفتاب..." هم از این قاعده مستثنا نیستند. علاوه بر اینکه همینگوی مصیبت بشری بیسابقهای از آن دوران را به روایت درآورده است.
زبان این دو کتاب چه وجه تمایزی با دیگر آثار همینگوی دارد( البته سوای قرابتهایش)؟
این دو رمان با اینکه به صورت کلی در کنار دیگر آثار همینگوی تعریفپذیر هستند اما یک تفاوتهایی هم با دیگر آثار او دارند. علی الخصوص رمان "آنسوی رودخانه..." که به علت وضعیت جنگی داستان و مساله مهاجرت جاری در قصه، لحن صریح و عصبی را به مخاطب انتقال میدهد. لحنی که از مشخصههای سرازیر شدن متون داستانی به عصر مدرن است. این کتاب به علت نزدیکی به تب جنگ جهانی و سردرگمی انسان بعد از جنگ، آشفتگی را هم با دقت به سابقهای به تصویر کشیده است.
آیا تاثیر همینگوی بر سبک و سیاق نویسندگی نسلهای بعد را از طریق همین شاخصهها میتوان پیگیری کرد؟
به تعبیری بله. همینگوی همچون فاکنر، جویس و نویسندگان دیگر آن دوران، باعث ورود ادبیات داستانی به یک فاز جدید شد. فازی که ماهیت و هویت رمان مدرن را تشکیل میداد و به یمن آن جریانهای سبکی بسیاری از دل آن بیرون آمد. از جمله این جریانها میتوان به نویسندگان نسل بیت اشاره کرد و آنها را میتوان از وارثان بلامنازع همینگوی دانست. علاوه بر اینکه سبک و سیاق آثار داستانی همینگوی به گونهایی است که نویسندگانی همچون ریموند کارور و جی تی سلنجر هم ( که به عنوان نویسندگان مستقل نام برده میشود) کم تحت تاثیر او نبودند! یکی دیگر از نویسندگان آمریکایی که جهان متن او شدیدا با سبک همینگوی در تماس و همراه است، چارلز بوکفسکی میباشد. این شمولیت تاثیر همینگوی بر نسلهای بعد خود بازگو کننده اهمیت آثار او است. به طور کلی میتوان گفت بخشی از شناسنامه داستان مدرن ( در کنار دیگر مولفان آثار داستانی) با نام همینگوی معنا و هویت پیدا میکند. او و نویسندگان همنسل او را میتوان به درگاهی تشبیه کرد که ما صرفا از طریق آن میتوانیم به جهان معاصر رمان، ورود کنیم؛ از "پیرمرد و دریا"، و "وداع با اسلحه" گرفته تا "خشم و هیاهوی" فاکنر و خانم دالوی ولف و دیگران. در نهایت اینکه همینگوی و همقطارانش شرف رمان مدرن هستند.
به عنوان سوال آخر، اگر مقدور است بفرمایید که آیا ترجمههای شما به طور ثابت محدود به ترجمه داستان و رمان میشود؟
در حال حاضر بله. البته با یک استثنا که مربوط به علاقه ام به شعر میشود و گاهی اگر یک شعر توجهام را جلب کند، دست به ترجمه آن میزنم که معمولا فعالیتم در این خصوص موردی و پراکنده است. اما در گذشته کار ترجمه برای من دامنه و وسعت بیشتری داشت. به صورتی که در کنار ترجمه متونی که ناشر سفارش میداد برای چندتا از روزنامههای داخلی ترجمه ژورنالیستی هم انجام میدادم. اما در هرحال حاضر همانطور که گفتم بر روی ترجمه متون داستانی متمرکز هستم.
انتهای پیام/
آرش رضایی