سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: دسترسی به برخی آمارها سخت است؛ برخی نیز از سوی چند مرکز آمارسنجی ارائه می‌شوند و گاه با هم تفاوت‌های فاحشی دارند. این خود، البته، دلایل گوناگونی دارد که این‌جا مجال بحث درباره آن نیست. کاغذ و آمار مربوط به واردات، صادرات، تولید و مصرف آن و نیز این‌که مشخصاً این کاغذ با چه میزان در چه اموری مصرف می‌شود، شامل وضعیت نخست مورد اشاره است.

هدف این گزارش، اما بررسی سهم عرضه شده کاغذ به ناشران و سهم آن‌ها از کاغذ مصرفی کشور است. بحران، اواخر سال 90 بود که دامن کاغذ را گرفت و البته این روزها آن بحران، چندان صورت خشنی ندارد. در روزهایی که به گفته ناشران و کتابفروشان و حتی نویسندگان اوضاع چاپ و نشر بر وفق مراد نبوده و بسیار بد است، باید دید ناشران چه سهمی از کاغذ مصرفی کشور طلب می‌کنند؟

نتیجه یک محاسبه پیچیده هیچ آماری از کاغذ مصرفی در کشور وجود ندارد و به راستی چه کسی می‌داند، حجم کاغذ مصرفی کتاب‌های افست، نشر واقعی کتاب‌های آموزشی، کارت‌های ویزیت و کاغذ‌های تبلیغاتی چقدر است؟ از سوی دیگر حتماً می‌دانید که آمارهای مربوط به کاغذ بر اساس وزن محاسبه می‌شوند نه بر مبنای تعداد یا قطع صفحه. از سوی دیگر مرجعی موجود نیست تا قطع و وزن و جنس کاغذ همه کتاب‌های منتشر شده را ثبت کرده باشد. پس برای به دست آوردن وزن 29 میلیون صفحه کاغذی که بنا بر گزارش خانه کتاب ایران و بر اساس محاسبات ما در یک سال‌ اخیر برای انتشار کتاب‌ها مصرف شده، باید متوسط‌هایی از قطع و وزن را در نظر گرفت. کتاب‌ها طبعاً در قطع‌های نیم‌جیبی، جیبی، پالتویی، پالتویی بلند، رقعی، بغدادی، بازوبندی، بیاضی، حمایلی، جانمازی، نیم‌ربعی، نیم‌ورقی، خشتی، وزیری، رحلی و سلطانی منتشر شده‌اند و رایج‌ترین قطع البته در این میان رقعی برای کتاب‌های عمومی، وزیری برای کتاب‌های درسی، رحلی و سلطانی برای کتاب‌های نفیس و ... است. هم‌اکنون بر اساس اعلام‌ها، قطع وزیری به لحاظ اندازه کاغذ (با ابعاد ۱۳×۲۰ تا ۲۰×۲۶ سانتی‌متر)، رایج‌ترین قطع برای کتاب است و می‌توان آن را به عنوان قطعی میانگین در نظر گرفت. در میان وزن‌های کاغذ مصرفی هم می‌توان کاغذ 80 گرمی را به عنوان گرماژ میانگین در نظر آورد. حالا باید تعداد صفحات را به تعداد صفحات وزیری در یک فرم تقسیم کرد و بعد، تعداد کاغذ در هر بند را به دست آورد. این عدد را باید در 28 کیلوگرم که خود با فرمولی پیچیده بر اساس 80 گرم به دست آمده است ضرب کرد و نهایتاً عدد حاصل را که 51 میلیون 166 هزار و 500 کیلوگرم است بر هزار تقسیم کرد تا معلوم شود، نشر کتاب در ایران در طول یک سال اخیر چند تن کاغذ مصرف کرده است: 51 هزار تن.

بر اساس آمارهای اعلامی از جراید، در سال گذشته 500هزار تن کاغذ در کشور مصرف شده و این رقم نشان‌دهنده این است که حدود یک‌دهم کاغذ مصرفی در کشور به انتشار کتاب اختصاص داده شده است. انتهای پیام/