سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: تابستان شروع شد. روزها در گرماکش آمدند و قد کشیدند. تابستان به نیمه راه رسید و افتاد در سراشیبی تقویم. روزها روی تقویم سرعت گرفتند و گذشتند. روزهای آخر تابستان هم با هیجان خرید کیف و اقلام آموزشی دیگر و ترس از تمام شدن تابستان گذشت. امروز آخرین روز تابستان است. فردا تقویم ورق میخورد و با شروع مهرماه فصلی دیگر برای دانشآموزان شروع می شود.
با نزدیک شدن به مهرماه و آغاز سال تحصیلی رسانههای مختلف از جمله صدا و سیما، مطبوعات و سایتها به تولید برنامه و تهیه گزارش درباره این موضوع میپردازند و هر چه به مهرماه نزدیکتر میشویم بازار این برنامهها و گزارشها داغتر میشود و این موضوع فرصتیست برای پرداختن به مسائل و مشکلات دانشآموزان و طرح مسائل عمده آنها در محیط آموزشیشان. اما متاسفانه هر سال با تکرار کردن همان حرفهای همیشگی و پرداختن به موضوع با نگاهی صرفا احساسی و متاسفانه کلیشهای فرصت به دست آمده برای طرح مسئله با نگاهی جدی و کارشناسانه را از خودمان میگیریم و فرصتسوزی میکنیم. جالب اینجاست که این نگاه تکراری و کلیشهای هم بیانگر احساسات ما آدم بزرگهاست به مسئله. به نظر میرسد که موضوع اصلی یعنی مسائل و معضلات دانشآموزان و محیط آموزشی آنها در حاشیه نگاه ما قرار گرفته و دیده نمیشود.
بسیاری از مدارسی که امروز مورد استفاده قرار میگیرند سالها پیش ساخته شدهاند. مدرسههایی که اگر به تابلو سر درشان نگاهی بیندازی خواهی دانست که دو یا سه دهه از تاسیسشان میگذرد. مدرسههایی که سالها پیش دانشآموزانی را در خود جای داده و بچههایی روی نیمکتهایش نشستهاند که امروز همسن و سال معلمان دانشآموزان امروز هستند. سالها از تاسیس این مدارس گذشته، دانشآموزان بسیاری به این مدارس آمدهاند و پس از گذراندن مقطع تحصیلی از آن مدرسه رفتهاند و باز نسل بعد از راه رسیده. دانشآموزان بسیاری به این مدارس آمدهاند و این مدارس دانشآموزان بسیاری را در خود پرورش داده و به مقطع تحصیلی بالاتر فرستاده.
دانشآموزان میآیند و میروند اما مدرسه هنوز سرجایش ایستاده. شاید مثل آن سالها تمیز نباشد و دور تخته سفیدش ردی از تخته سیاه آن سالها که بزرگتر بود مانده باشد واگر از تاریخ تاسیس مدرسه بیش از دو دهه گذشته باشد حیاط مدرسه حتما چیزی از آن سالها با خود دارد که برای دانشآموزان امروز عجیب و بیدلیل به نظر بیاید و فقط حیاط مدرسهشان را کوچک کرده اما دانشآموزان دهه شصت حتما با این فضا که مثل زیرزمین با چند پله پایین میرود آشنایی دارند و محیط تنگ و تار پناهگاه مدرسه را هنوز به یاد دارند. این مدرسهها هنوز سر جایشان هستند اما بدیهیست که برای بچههای امروز احتیاج به تعمیر و بازسازی دارند.
هر سال تعداد زیادی مدرسه توسط دولت وبا بودجه آموزش و پرورش یا توسط خیرین مدرسهساز ساخته و به مدرسههای کشور اضافه میشوند. با این وجود هنوز به ساخته شدن مدارس بسیاری به خصوص در مناطق محروم احساس نیاز میشود. اما مسئله مهمی که نادیده گرفته میشود توسعه کیفی مدارس و محیط آموزشی در کنار توسعه کمی آنهاست. منظور از توسعه فضای آموزشی تعمیر، بازسازی و به روزرسانی مدارس است که برای ارتقا سطح کیفی آموزش و بالا بردن کارایی آن به اندازه توسعه کمی مدارس لازم و ضروری ست چرا که مدارس به عنوان محیط آموزشی دانشآموزان نقش مهمی در ایجاد انگیزه تحصیلی و مهمتر از آن احساس سرزندگی و شادابی در دانشآموزان دارند.
از عواملی که برای دست یافتن به این مهم نقش ایفا میکنند همان محیط خارجی و نمای ظاهری کلاسها و مدرسههاست. متاسفانه با یک نگاه ظاهری و سطحی میتوان دریافت که عمده مدارس ما از این نظر شرایط مناسبی برای دانشآموزان خود فراهم نمیکنند.
رنگ کلاسها و نمای ظاهری مدارس چیزیست که در همان نگاه اول روی دانشآموز تاثیرش را میگذارد و این موضوع به خصوص برای سال اولیها مهم است. حتی اگر دانشآموز به طور خودآگاه به این موضوع نیندیشد شرایط ظاهری مدرسه تاثیر مثبت یا منفیاش را بر او میگذارد.
برای توسعه کیفی فضای آموزشی به استفاده از نظرات کارشناسانه در زمینه روانشناسی محیط و همچنین روانشناسی رنگها احتیاج است. مدارس استاندارد برای دانشآموزان در ایجاد اشتیاق تحصیلی و همچنین خسته نشدن از محیط آموزشی خود نقش مهمی ایفا میکنند اما متاسفانه دانشآموزان بسیار کمی در ایران از مدرسهای با این امکانات ضروری بهرهمند میشوند و رعایت نشدن این استانداردها حتی در مدارس غیر انتفاعی که دانشآموزان را پس از دریافت شهریههای بالا ثبت نام میکنند جای سوال دارد.
در نظر نگرفتن این مسائل نتیجهای جز اتلاف انرژی بیشتر و بازدهی کمتر در امر آموزش ندارد و به نظر میرسد در این زمینه نظام آموزشی کشور به بازنگری، تصویب قوانین و صرف بودجه بیشتری احتیاج داشته باشد.
مهمترین هدف نظام آموزشی ایجاد زمینه و بستر مناسب برای شکوفا شدن استعدادهاست پس هرچه در این زمینه دقت بیشتری داشته باشیم نظام آموزشیمان بستر مساعدتری برای شناخت و شکوفایی استعدادهای دانشآموزان امروز و نخبگان فردا خواهد بود.
انتهای پیام/
محمد قاسمی