سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: محمدابراهیم محبی پزشک عمومی است. او با پیشینه کار فرهنگی، معلمی و آموزش و پرورش و بعد آن طبابت و ورود به عرصه پزشکی، چند سال در بحث بهداشت و درمان در سطوح مختلف مسئولیت داشت و در همین حال در دانشگاه‌ها نیز به تدریس مشغول بود.

او در حال حاضر به عنوان نماینده مردم سنقر و کلیایی همچنین عضو کمیسیون عمران در مجلس شورای اسلامی حضور دارد. محبی از‌‌ ابتدای ورود به مجلس با توجه به سوابق اجرایی در عرصه‌های مختلف چون بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و هلال احمر به عنوان عضو هیات رئیسه کمیسیون عمران انتخاب شد.

با دکتر محبی درباره مشکلات حوزه فرهنگ، ضرورت خرید آثار هنری توسط دستگاه اجرایی و اقدامات کمیسیون عمران در حوزه فرهنگ و هنر گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

جامعه هنرى همواره در کنار انتظار از دولت در تامین فضاى مناسب براى فعالیت هاى هنرى، چشم توقع از مجلس شوراى اسلامى دارند تا در هنگام تصویب بودجه و نیز تصویب قوانین حمایتى به توسعه هنر کمک کند، در این سه سال گذشته اهتمام مجلس در‌این‌باره را چگونه ارزیابى مى کنید؟

انتظار از نمایندگان مجلس انتظار به حقی است، به هر حال دغدغه‌هایی در نمایندگان ما وجود دارد و سهم هنر هم نباید مغفول بماند. البته ملاحظاتی وجود دارد که در زمان یعنی هنر قانون‌گذاری این حوزه هم لحاظ می‌شود. در هر صورت هنرمندان ما در هر قالبی چه غیر دولتی و چه دولتی یا "ان‌جی‌او"‌ها و تشکل‌های مردمی این دغدغه را با کمیسیون‌های مرتبط مطرح می‌کنند و اگرچه ممکن است همیشه به نتایج مطلوب نرسیم ولی از آنجا که نمایندگان مجلس از جمله در دسترس‌ترین افراد در رده‌های مسئولیتی هستند می‌توانند محل تلاقی مطالبات مردم و جامعه هنری با دولت باشند و بر این اساس معتقدم که مسائل و دغدغه‌ها را باید به نمایندگان منتقل کرد.

با توجه به تهاجم گسترده فرهنگى و انبوه جمعیت جوان ایرانى، آیا بودجه فرهنگى کشور را کافى مى‌دانید؟

هنر که به تعبیری میراث کهن همه انسان‌ها است گاهی ممکن است در نزد ارباب سلطه وسیله‌ای برای رسیدن به اهدافشان بشود و از طرف دیگر هم جایگاه هنر در جنگ نرم و نقشی که هنر متعهد و هنر ارزشمند این آب و خاک می‌تواند در این کارزار ایفا کند یک نقش رسالت اجنتاب‌ناپذیر و غیر قابل اغماض است و می‌طلبد که به لحاظ بودجه و اعتبارات به آن توجه ویژه بشود، اما معتقدم مسائلی از این جنس به بحث بودجه خلاصه نمی‌شود و بیش از بودجه به حمایت نیاز دارد. نظرم این است و بدون اینکه بخواهم کسی را زیر سوال ببرم باید بگویم که در جای خود نقد‌ها و ایرادهایی هم وارد است وکم لطفی‌هایی در این خصوص صورت گرفته که موجب شده تا اهالی فرهنگ و هنر ما به همه مطالباتش نرسد. اعتقاد شخصی من این است که جامعه هنری ما در بحث اعتبارات به حداقل نیاز‌هایشان هم دست نیافته‌اند که این مسئله خوشایندی نیست. ما منتخب همین مردم هستیم و باید مطالبات جامعه هنری را پی‌گیری کنیم.

چرا یک بار براى همیشه آن اعتبار معنوى و مادى مورد نیاز جامعه هنرى تامین نمى شود تا هنرمندان بتوانند با گشاده‌دستى و خلق آثار در خورشان اثر هنرى بیافرینند؟ نکته‌ای که مقام معظم رهبری بر آن تاکید داشتند در رابطه با بودجه فرهنگ و اینکه حوزه فرهنگ حوزه اول است. هر دولتی هم که بر سر کار می‌آید شعارش فرهنگ است و با وجود اینکه نمایندگان مجلس و همه مسئولین اذعان دارند که بودجه فرهنگ و هنر ناکافی است واقعاً چرا این مسئله حل نمی‌شود؟

اشارات خوبی داشتید. در بحثی که امسال مقام معظم رهبری داشتند، مقوله فرهنگ را برای امسال نامگذاری کردند و این دغدغهٔ همه بزرگان، مراجع عظام، فرهیختگان و دلسوزان کشور است. اینکه به تعبیر حضرت آقا فرهنگ یعنی؛ فرهنگ انقلاب، فرهنگ اسلام، شالوده همه مباحث و گفتمان ما و انگیزشی است که از درون فرهنگ ایجاد می‌شود. به تعبیر مقام معظم رهبری در صورتی که فرهنگ را از ما بگیرند ممکن است به ظاهر زنده بمانیم اما مرده متحرکیم و معنای وجودی نداریم.

فکر می‌کنم که در دورهای متفاوت مشکلاتی هم در حوزه فرهنگ به وجود آمده و در مقاطعی هم در این حوزه شعارگونه عمل شده است. قصدم نقد دولت خاص یا دفاع از دولت دیگری نیست بلکه آنچه اهمیت دارد این است که هنرمندان ما بدون دغدغه باشند. در بحث سلامت هم همین طور است.

مقام معظم رهبری چندین سال قبل فرمودند ما امیدواریم یک روزی برسد که بیمار و همراه او به جز بیمار بودن دغدغه دیگری نداشته باشند. در مقوله فرهنگ و هنر هم، با توجه به اینکه سلامت روح و روان است که قسمتی از اصل فرهنگ را پیش می‌برد نیاز به یک عزم ملی در بین تصمیم گیران و گروهای مرجع که یکی از آن‌ها مجلس است داریم و این رسالت ماست که تلاش بکنیم این فضای تصمیم گیری به سمتی برود که عملیاتی بشود و فقط در قالب شعار و کلام باقی نماند. چه خوب است که جامعه هنری ما‌‌ همان طور که در طول ادوار مختلف تاریخی آثار بسیار ارزشمندی از خود باقی گذاشته و به اینجا رسیده که امروز بگوییم هنر نزد ایرانیان است و بس... برای آیندگان هم بتواند چنین نقش آفرینی کند و آثار ارزشمند از خود به یادگار بگذارد. به نظرمن همه ما برای تحقق چنین چشم اندازی باید دست به دست بدهیم و مجلس و وزارتخانه‌های مختلف عزمی جدی برای رسیدن به این مهم را پیشه کنند.



واقعاً نمی‌شود دست خالی در حوزه فرهنگ کار کرد، وقتی که هالیود را مثل می‌زنیم، پول دارد، نمی‌شود نقش پول را در جذابیت ایجاد کردن در آثار هنری نادیده گرفت. تلویزیون ما روز قدس فیلم آمریکایی پخش می‌کند، چاره‌ای ندارد و این غلبه سلطه‌ای رسانه‌ای فقط وقتی شکسته می‌شود که پول داشته باشیم. فقط هم سنگ ارشاد یا هنرمندان را به سینه نمی‌زنیم و در دنیای امروز این مسئله وجود دارد. می‌توانیم تئاترهای را داشته باشیم که هنر ایران را در اروپا روی صحنه ببرد. چرا در ثمره‌های انقلاب اسلامی و اینکه حوزه فرهنگ اولیت اول انقلاب است و این انقلاب، انقلاب فرهنگی بوده همه توافق داریم اما به مسئله بودجه که می‌رسیم اتفاقاتی که باید شکل نمی‌گیرد. انتظارات این است که مجلس این راه را به مسیر اصلی‌اش برگرداند، الان سوالی که همه داریم اینکه در بودجه سال ۹۳ وزارت ارشاد یک طرحی داد که اتفاقاً به کمیسیون عمران هم بود که هر پروژه عمرانی که ساخته می‌شود یک درصد از محل کل اعتبارات به خرید آثار هنری در سراسر کشور اختصاص داده شود و این می‌توانست فرهنگ‌سازی شود. در‌‌ همان شهرستان سنقر و کلیایی اگر ۱۰ پروژه عمرانی در حال ساخت شده، ۱۰ اثر هنری به هنرمندان‌‌ همان منطقه سفارش داده می‌شد و آن اثر هنری برای همیشه به یادگار می‌ماند و هم بافت فیزیکی آن طرح را تلطیف می‌کرد و هم باعث فرهنگ‌سازی می‌شد، حالا وضعیت تهران مقداری بهتر از شهرستان هاست، در شهرستان‌ها که اصلاً اثر هنری دیده نمی‌شود. این طرح رای نیاورد و باعث حیرت است و حتی کمیسیون فرهنگی هم از آن حمایت کرده بود؟

این طرح که در کمیسیون عمران رای آورد. ما حتی فکر می‌کنیم چنین طرحی برمی‌گردد به یکی از مسائل مهمی که امروز با آن مواجه هستیم و آن سبک زندگی ایرانی اسلامی است. باید اذعان کنم که در کمیسیون عمران دغدغه‌های زیادی در این مورد وجود دارد و البته این مسئله مورد تاکید مقام معظم رهبری هم هست. این در حالی است که بعضی کشورهای همسایه که اصلاً انقلاب هم نکرده‌اند و مسائل اسلامی هم خیلی برایشان مطرح نیست، اما عناصر و المان‌های فرهنگ دینی را در ساخت و ساز‌هایشان دارند.

این مسئله‌ای است که باید به جد در مسئلهٔ شهرسازی ما هم با رعایت عناصر فرهنگی هنری لحاظ بشود و البته در همین حال هم این طرح کم و بیش در حال اجراست. در مباحث راه و شهرسازی اگر از هنر ایرانی غفلت کنیم یقیناً یک اشتباه تاریخی کرده‌ایم. اما باز هم بحث برمی گردد به اعتباراتی که باید به این حوزه داده شود که تغییر دولت‌ها و شرایط داخلی در این مسئله دخیل است. این بدین معنا نیست که کسی را تبرئه کنیم از غفلت. البته بحث تحریم‌ها هم بی‌تاثیر نیست اگرچه لزوماً همه بحث‌ها هم تحریم نیست. در برخی مواقع هم شاید منابع و تخصیصات هم مناسب است ولی غفلت می‌شود. پیشنهاد بنده تکراری است، همه باید دست در دست هم بدهیم و نگذاریم در حق هنرمندان ما جفا شود. هنرمندان ما اگر بخواهند یک قدم جلو بروند واقعاً اعتبارات و پشتوانه مالی می‌خواهند، باید دیده بشوند، تقدیر شوند و مهم‌تر از مباحث ریالی توجه به جایگاه ارزشمندی که دارند و مهم‌تر ایجاد انگیزه‌هایی است که مطرح می‌شود و اینکه قابلیت‌هایشان را به مرحله عمل برسانیم.

در سالیان گذشته طرحی تصویب شده بود که نیم‌درصد بودجه عمرانی هر دستگاه اجرایی از محل تملکات و دارایی مجلس به خرید آثار هنری اختصاص داده شود که به هر حال این مهم انجام نشد و چون دستگاه‌های اجرایی موظف نبودند خیلی شکل جدی به خودش نگرفت، پروژه عمرانی که این بار ارشاد پیشنهاد داد جایگزین آن بود و به نظر می‌رسید که می‌توانست با توجه به داشتن این بودجه آثار هنری را در سراسر کشور توزیع بکند و در هر منطقه و هر استان برای آن منطقه و استان اشتغال زایی ایجاد بشود، آیا فکر می‌کنید که اگر ارشاد امسال این طرح را ارائه کند و پخته‌تر باشد آیا امکان دارد که با همکاری کمیسیون فرهنگی و عمران این طرح در صحن رای بیاورد؟

بنده نه تنها این طرح را به جد لازم می‌دانم، یقین بدانید که جزء کسانی خواهم بود که حتماً در جهت تصویب و محقق شدن آن قدم برمی دارم. ما در شهرداری‌ها خیلی از عوارض را در بحث بودجه‌های بعضی وزارت‌خانه‌ها اختصاص می‌دهیم که این یک ضرورت است. نه اینکه نمایندگان مجلس هوشیار نیستند، ولی تذکر و یادآوری لازم است. در تمام مناطق نیز ما باید تمام طرح‌ها را از این مسیر عبور بدهیم و سهمی را برای هنر بومی، ملی و منطقه‌ای در نظر بگیریم. اگر نخواهیم از اجزا و عناصر هنری و فرهنگی که هنر هم زیر مجموعهٔ آن است بهره برداری لازم را داشته باشیم یقین بدانید که آیندگان ما را به حق زیر سوال خواهند برد. لذا بنده نیز به عنوان یک نماینده، این مصوبه را با هوشیاری و با هماهنگی بیشتر نمایندگان محترم مجلس حمایت خواهم کرد.

در کمیسیون عمران چند پروژه در حوزه فرهنگ و هنر در سراسر کشور اجرا می‌شود و اوضاع پروژه‌های فرهنگی و هنری چگونه است؟

پروژهای فرهنگی اگر شیبه بحث‌های عمرانی و تخصص باشد حتما به کمیسیون فرهنگی ارجاع می‌شوند به عنوان مثال در حوزه مساجد، بحث ساماندهی مساجد، از مساجد تحت نظارت شهرداری‌ها گرفته تا مساجد بین راهی و همه مساجد، حتی بحث پیشن‌ها معاونت مساجد شد که بنده عضو شورای مرکزی فراکسیون تدوین طرح‌ها و لوایح هستم و این یکی از خروجی‌های آن فراکسیون است اما قسمت اصلی آن به کمیسیون فرهنگی و فرعی خیلی کمیسیون‌ها و البته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم محسوب می‌شود و مساجد ما به نحوی علاوه بر جایگاه ارزشمند عبادت یک کانون ارزشمند از هنر دینی ما هستند که گذشته گان برای ما گذاشته‌اند و امروز ما موظفیم ضمن ارتقاء به نسل‌های بعد برسانیم.

از اوضاع فرهنگ و هنر در شهرستان سنقر بفرمایید؛ سرانه فرهنگى آنجا چقدر است؟

ابتدا بهتر است از کرمانشاه و همدان و در واقع مسیر غرب کشور عرض کنم. کشور ما کشور هنرمندان و گهواره تمدن جهان است. شهرستان ما بین استان حوزه کردستان، همدان و کرمانشاه است سنخیت‌هایی هم با هر سه مرکز از لحاظ فرهنگی و اعتقادی دارد. از لحاظ جغرافیایی و مذهبی به کرمانشاه و همدان نزدیک است و از لحاظ آب و هوایی به همدان وبه لحاظ ارتباطات قومیتی و زبانی جزو کرمانشاه و کردستان است. مسیر کرمانشاه از قدیم الایام و قبل از ورود دین مبین اسلام به این آب و خاک محل تردد و گذرگاه تاریخی بوده و این نکته مهمی است.

ما در توسعه غرب کشور که مورد تاکید مقام معظم رهبری است دو محور اساسی داریم. کرمانشاه یکی از مسیرهای مهم است و وجود مجموعه‌های فرهنگی هنری از بیستون سربه فلک کشیده که در آن ده‌ها نماد ارزشمند برای حوزه گردشگری و میراث فرهنگی در خود دارد، از سنگ‌نوشته‌ها گرفته، کاروانسرا‌ها و طبیعت بسیار زیبایی دارد و کوه‌های سر‌به‌فلک کشیده در بیستون و خود کرمانشاه و خیلی از شهرستان‌های ما و خود سنقر و کلیایی و همدان هم جایگاه خاصی در این بحث دارد که گذرگاه تاریخی بوده موارد زیادی از این مبحث است که پیشینه تاریخی این شهرستان را به چند هزار سال پیش می‌برد. ما در کنار شهرستان ما یک منطقه‌ای به نام دینور داریم یعنی دین آور، که محل فلاسفه بزرگی بوده است. سنقر کلیایی از طرف دیگر به همدان متصل است و چشم اندازهای زیادی در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی دارد اما شاید مهم‌ترین و شاخص‌ترین هنر سنقر کلیایی که می‌شود به آن اشاره کرد بحث فرش است که هم نشان دهنده فرهنگ گذشتگان و هم واجد ویژگی‌های اقتصادی و اشتغالزایی است که از مباحث روز محسوب می‌شود.

رابطه‌تان با جامعه هنرى تا چه حدى است؟

به نظر من سه حوزه وجود دارد که نمایندگان باید روی آن‌ها جهت کشف استعداد باید بسیار تلاش کنند. حوزه هنر که یکی از مهم‌ترین مسائلی است که نمایندگان مجلس باید بسیار بر آن تاکید داشته باشند. در مناطق محروم در سه حوزه یعنی حوزه هنری، دوم حوزه علمی و سوم مباحث ورزشی که بنده سعی کردم با این سه حوزه ارتباط مستمر داشته باشم و مقداری هم روی کندی در کار‌ها وجود دارد که ما هم به این امور واقف هستیم که مهم‌ترین آن بحث بودجه و اعتبارات است. بنده برای کشف استعداد‌ها در تمام زمینه‌ها تدابیر‌ها نیز داشته‌ایم و اعتبارات خوبی هم به این موارد اختصاص داده شده است. از دیگر ارتباطات هنری ما با دوستان مداح، هنرمندان نقاش و خطاط است که برای کشف استعداد‌های هنری و تامین اعتبار در این موارد نیز به تلاش بیشتری می‌باشد البته در این زمینه نمایندگان باید به روش‌های کارآمدتری روی بیاورند و ما برای رسیدن به یک هدف مقدس و علمی نباید از یک راه غیرعلمی و ناموفق عبور کنیم. به هر حال کارهای در این زمینه انجام شده که امیدواریم در آینده بیشتر ساماندهی شود.

برای سینمای سنقر و راه‌اندازی آن تلاشی کرده‌اید؟

متاسفانه تنها سینمای این شهر قبل از شروع به کار من تغییر کاربری گرفت بود و در حال حاضر قسمتی از آن برای برپایی نمایشگاه امور فرهنگی مورد استفاده قرار می‌گیرد و قسمتی هم به رستوران و قسمت دیگر که بنده بر آن تاکید دارم قرار بود درمانی بشود و نشست‌هایی هم در این زمینه انجام شد که حداقل به عنوان یک مرکز درمانی حتی برای بخش خصوصی فعال شود. در بحث فرهنگی و هنری هم کانون امام خمینی (ره)، کانون شهید مفتح و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در این شهر فعالیت‌هایی دارند که البته کافی نیست. وجود یک سینما در شهرستان ما یک نیاز است. نمایندگان در مسائل قانونی به عنوان ناظر محسوب می‌شوند و اگر چه تامین منابع مالی و پروژه‌ها با نمایندگان نیست ولی اگر نماینده ورود نکند قطعاً خیلی از پروژه‌ها ناتمام می‌مانند لذا ما ضمن اینکه باید در این موارد فرهنگ سازی و نماینده را برای تصویب قوانین جامع و کامل کمک کرده و وقت نمایندگان بایستی بیشتر در امور قانون گذاری باشد ولی در نقش نظارتی نماینده جهت حمایت از وزراء و مدیران استانی در جذب اعتبارات نیز پر توان ظاهر شود و البته در این راستا کار فرهنگی و ساختن سینما و... نیز باید پیگیری شود.

آقای دکتر خودتان به چه اندازه اهل سینما و تئا‌تر، موسیقی هستید؟

راستش تصمیم داشتم تحصیلات پزشکی‌ام که تمام شد، برگردم خطاطی انجام دهم و اگر بشود شعر هم بسرایم که هرگز وقت آن نشد. اما به موسیقی هم خیلی علاقمندم به خصوص موسیقی سنتی و فولکلوریک حتی من هر زمان در گذشته وقت داشتم به اتفاق خانواده برای دیدن سینما و فیلم‌های خوب بخصوص تولید داخلی رفته‌ام و احساس می‌کنم هر ایرانی برای بازگشت رونق و عظمت بیشتر به سالن‌های سینما نقشی دارد که باید از آن غافل نباشد.

در مورد تئا‌تر اما من خودم زمان دانشجویی چندین سال در نقش بازیگر، بازی کرده‌ام. یادش بخیر؛ نمایش گندم‌های خونین و.... البته تئا‌تر ما بسیار مظلوم بلکه مظلوم‌ترین مقوله هنری است که مسئولین و صاحب نظران و از همه مهم‌تر خود هنرمندان عزیز چاره اندیشی کنند.

انتهای پیام/

باقر فدایی