سرویس فرهنگ و ادبیات هنر آنلاین: در شعر فارسی - چه در دوره کلاسیک و چه در شعر معاصر- شاعران بسیاری بودند که در مدح حضرت علی (ع) شعرهایی سروده‌اند و در دیوان‌شان موجود است. بعضی از این شعرها شهرت یافته و به افواه مردم نیز راه پیدا کردند. بعضی از این شعرها را ذیلا می‌خوانید:

فردوسی:

منم بنده‌ی اهل بیت نبی / ستاینده‌ی خاک پای وصی حکیم این جهان را چو دریا نهاد / برانگیخته موج ازو تندباد چو هفتاد کشتی برو ساخته / همه بادبان‌ها برافراخته یکی پهن کشتی بسان عروس / بیاراسته همچو چشم خروس محمد بدو اندرون با علی / همان اهل بیت نبی و ولی خردمند کز دور دریا بدید / کرانه نه پیدا و بن ناپدید بدانست کو موج خواهد زدن / کس از غرق بیرون نخواهد شدن به دل گفت اگر با نبی و وصی / شوم غرقه دارم دو یار صفی همانا که باشد مرا دستگیر / خداوند تاج و لوا و سریر خداوند جوی می و انگبین / همان چشمه‌ی شیر و ماء معین اگر چشم داری به دیگر سرای / به نزد نبی و علی گیر جای

ابوسعید ابوالخیر:

ای حیدر شهسوار وقت مددست / ای زبده‌ی هشت و چار وقت مددست من عاجزم از جهان و دشمن بسیار / ای صاحب ذوالفقار وقت مددست

ناصرخسرو قبادیانی:

پسنده است با زهد عمار و بوذر / کند مدح محمود مر عنصری را؟ من آنم که در پای خوکان نریزم / مر این قیمتی در لفظ دری را این شاعر اسماعیلی‌مذهب، در قصیده‌ی دیگری با اشاره به واقعه‌ی غدیر، سروده است: بنگر که خلق را به که داد و چگونه گفت / روزی که خطبه کرد نبی بر سر غدیر دست علی گرفت و بدو داد جای خویش / گر دست او گرفت تو جز دست او مگیر

عطار نیشابوری:

ای پسر تو بی‌نشانی از علی / عین و یا و لام دانی از علی تو ز عشق جان خویشی بی‌قرار / و او نشسته تا کند صد جان نثار

مولانا جلال‌الدین محمد بلخی:

ای علی که جمله عقل و دیده‌ای / شمّه‌ای واگو از آن‌چه دیده‌ای تیغ حلمت جان ما را چاک کرد / آب علمت خاک ما را پاک کرد بازگو دانم که این اسرار هوست / زآن‌که بی شمشیر کشتن کار اوست ... راز بگشا ای علی مرتضی / ای پس از سوء‌القضا حسن‌القضا

کسایی مروزی:

مدحت کن و بستای کسی را که پیمبر / بستود و ثنا کرد و بدو داد همه کار آن کیست بدین حال و که بوده است و که باشد / جز شیر خداوند جهان، حیدر کرار؟ این دین هدی را به مثل دایره‌ای دان / پیغمبر ما مرکز و حیدر خط پرگار علم همه عالم به علی داد پیمبر / چون ابر بهاری که دهد سیل به گلزار

اما در میان شاعران معاصر شعر دو تن از شاعران در مدح حضرت علی (ع) بیش از همه شهره است. غزلی از شهریار و شعر سپیدی از موسوی گرمارودی.

شهریار:

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را/ که به ماسوا فکندی همه سایه‌ی هما را دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین/ به علی شناختم من به خدا قسم خدا را به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند/ چو علی گرفته باشد سر چشمه‌ی بقا را مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ/ به شرار قهر سوزد همه جان ماسوا را برو ای گدای مسکین در خانه‌ی علی زن/ که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را به‌‍جز از علی که گوید به پسر که قاتل من/ چو اسیر تست اکنون به اسیر کن مدارا به‌جز از علی که آرد پسری ابوالعجائب/ که علم کند به عالم شهدای کربلا را چو به دوست عهد بندد ز میان پاکبازان/ چو علی که میتواند که بسر برد وفا را نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت/ متحیرم چه نامم شه ملک لافتی را به‌ دو چشم خون فشانم هله ای نسیم رحمت/ که ز کوی او غباری به من آر توتیا را به امید آن که شاید برسد به خاک پایت/ چه پیام‌ها سپردم همه سوز دل صبا را چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان/ که ز جان ما بگردان ره آفت قضا را چه زنم چونای هردم ز نوای شوق او دم/ که لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را "همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی/ به پیام آشنایی بنوازد آشنا را" ز نوای مرغ یا حق بشنو که در دل شب/ غم دل به دوست گفتن چه خوشست شهریارا

سید علی موسوی گرمارودی:

خجسته باد نام خداوند، نیکوترین آفریدگاران که تو را آفرید. از تو در شگفت هم نمی توانم بود که دیدن بزرگیت را، چشم کوچک من بسنده نیست: مور، چه می داند که بر دیواره اهرام می‌گذرد یا بر خشتی خام. تو، آن بلندترین هرمی که فرعونِ تخیّل می تواند ساخت و من، آن کوچکترین مور، که بلندای تو را در چشم نمی‌تواند داشت *** پایی را به فراغت بر مریّخ، هِشته ای و زلالِ چشمان را با خون آفتاب، آغشته ستارگان را با سرانگشتان، از سرِ طیبَت، می‌شکنی و در جیب جبریل می‌نهی و یا به فرشتگان دیگر می‌دهی به همان آسودگی که نان توشه‌ی جوین افطار را به سحر می‌شکستی یا، در آوردگاه، به شکستن بندگان بت، کمر می‌بستی *** چگونه این چنین که بلند بر زَبَرِ ما سوا ایستاده‌ای در کنار تنور پیرزنی جای می‌گیری، و زیر مهمیز کودکانه بچّگکان یتیم، و در بازارِ تنگِ کوفه...؟ *** پیش از تو، هیچ اقیانوس را نمی‌شناختم که عمود بر زمین بایستد... پیش از تو، هیچ خدایی را ندیده بودم که پای افزاری وصله دار به پا کند، و مَشکی کهنه بر دوش کشد و بردگان را برادر باشد. آه ای خدای نیمه شبهای کوفه ی تنگ. ای روشن خدا در شب‌های پیوسته تاریخ ای روح لیلة القدر حتّی اذا مَطلعِ الفجر اگر تو نه از خدایی چرا نسل خدایی حجاز «فیصله» یافته است...؟ نه، بذرِ تو، از تبار مغیلان نیست... *** خدا را، اگر از شمشیرت هنوز خون منافق می‌چکد، با گریه ی یتیمکان کوفه، همنوا مباش! شگرفیِ تو، عقل را دیوانه می کند و منطق را به خود سوزی وا می دارد *** خِرَد به قبضه شمشیرت بوسه می‌زند و دل در سرشک تو، زنگارِ خویش، می‌شوید اما: چون از این آمیزه خون و اشک جامی به هر سیاه مست دهند، قالب تهی خواهد کرد. *** شب از چشم تو، آرامش را به وام دارد و توفان، از خشم تو، خروش را.

کلام تو، گیاه را بارور می کند و از نـَفـَست گل می روید چاه، از آن زمان که تو در آن گریستی، جوشان است. سحر از سپیده ی چشمان تو، می شکوفد و شب در سیاهیِ آن، به نماز می ایستد. هیچ ستاره نیست که وامدارِ نگاه تو نیست لبخند تو، اجازه ی زندگی است هیچ شکوفه نیست کز تبار گلخند تو نیست *** زمان، در خشم تو، از بیم سِترون می شود شمشیرت به قاطعیّتِ «سِجیّل» می شکافد و به روانی خون، از رگ‌ها می گذرد و به رسایی شعر، در مغز می نشیند و چون فرود آید، جز با جان بر نخواهد خاست *** چشمی که تو را دیده است، چشم خداست. ای دیدنی تر گیرم به چشمخانه عَمّار یا در کاسه سر بوذر *** هلا، ای رهگذاران دارالخلافه! ای خرما فروشان کوفه! ای ساربانان ساده ی روستا! تمام بصیرتم برخی چشم شمایان باد اگر به نیمروز، چون از کوچه های کوفه می گذشته اید: از دیدگان، معبری برای علی ساخته باشید گیرم، که هیچ او را نشناخته باشید.

*** چگونه شمشیری زهراگین پیشانی بلند تو، این کتاب خداوند را، از هم می گشاید چگونه می توان به شمشیری، دریایی را شکافت! *** به پای تو می گریم با اندوهی، والاتر از غمگزایی عشق و دیرینگی غم برای تو با چشمِ همه ی محرومان می گریم با چشمانی: یتیم ندیدنت گریه ام، شعر شبانه ی غم توست... *** هنگام که به همراه آفتاب به خانه ی یتیمکان بیوه زنی تابیدی وصَولتِ حیدری را دستمایه ی شادی کودکانه شان کردی و بر آن شانه، که پیامبر پای ننهاد کودکان را نشاندی و از آن دهان که هَرّای شیر می خروشید کلمات کودکانه تراوید، آیا تاریخ، به تحیّر، بر دَرِ سرای، خشک و لرزان نمانده بود؟ در اُحُد که گلبوسه زخم ها، تنت را دشتِ شقایق کرده بود، مگر از کدام باده مهر، مست بودی که با تازیانه هشتاد زخم، برخود حدّ زدی؟ *** کدام وامدار ترید؟

دین به تو، یا تو بدان؟ هیچ دینی نیست که وامدار تو نیست *** دری که به باغ بینش ما گشوده ای هزار بار خیبری تر است مرحبا به بازوان اندیشه و کردار تو شعر سپید من، رو سیاه ماند که در فضای تو، به بی وزنی افتاد هر چند، کلام از تو وزن می گیرد وسعت تو را، چگونه در سخنِ تنگمایه، گنجانم؟ تو را در کدام نقطه باید بپایان برد؟ تو را که چون معنی نقطه مطلقی. الله اکبر آیا خدا نیز در تو به شگفتی در نمی نگرد؟ فتبارک الله، تبارک الله تبارک الله احسن الخالقین خجسته باد نام خداوند که نیکوترین آفریدگاران است و نام تو که نیکوترین آفریدگانی

انتهای پیام/