سرویس سینمایی هنرآنلاین: "هفت ماهگی" به کارگردانی هاتف علیمردانی یک فیلم شهری است که در لوکیشنهای متنوع شهری مثل منطقه یوسفآباد در حدود ۶۰ جلسه کاری فیلمبرداریاش انجام شد.
فیلم قصه رعنا است که در آستانه هفت ماهگی قرار دارد و با توجه به این یکبار در این مرحله بچهاش سقط شده است، هم خودش و هم همسرش روزهای پراسترسی را پشت سر میگذارند. پس از وقوع حوادثی مهرداد، رعنا را متقاعد میکند که این دو ماه آخر به شهرستان و نزد خانوادهاش برود تا بیشتر از او مراقبت شود و این آغاز حوادثی برای آنها است. حضور حامد بهداد، باران کوثری، پگاه آهنگرانی، بهناز جعفری، فرشته صدر عرفایی، هانیه توسلی و احمد مهرانفر در تیم بازیگری هفت ماهگی این فیلم را به عنوان یکی از فیلمهای متفاوت جشنواره مطرح کرد. هاتف علیمردانی تا به حال فیلمهایی نظیر "راز دشت تاران"، "یک فراری از بگبو"، "به خاطر پونه"، "مردن به وقت شهریور" و "کوچه بینام" را ساخته است. با این کارگردان اجتماعی ساز درباره ساختار و مضمون فیلمش گفتوگویی انجام دادهایم.
چقدر ساختار "هفت ماهگی" در تداوم ساختار فیلم قبلیتان مثل "مردن به وقت شهریور" است؟
در فیلم "هفت ماهگی" به سراغ طبقه دیگری از جامعه رفتهام و مسائل طبقاتی بین خانوادهای که در فیلم قصهاش روایت میشود، وجود دارد. این خانواده آدمهای تازه به دوران رسیدهای هستند و تلاش میکند از زندگی سنتی فاصله بگیرند و به سمت مدرنیته توجه دارند. و این تغییر مسیر با نگاه کاملی همراه نبوده و تمام زندگیشان را تحتالشعاع قرار داده است. در این فیلم قصه آدمهای اجتماع امروز ایران روایت میشود. آدمهایی که در کوچه و پسکوچههای تهران زندگی میکنند و به کارهای روزانهشان مثل رفتن به سر کار و تحصیل و خرید مشغول هستند و هر روز نمونههای بیشماری از این آدمها از کنارمان در خیابان عبور میکنند.
آیا این شخصیتها درک درستی از چگونه مدرن زیستن ندارند؟
مثال این آدمها این ضربالمثل معروف فارسی است که "کبک آمد راه رفتن کلاغه را یاد بگیره رفتن خودش را یادش رفت". در جامعه ما خیلیها درگیر این تقابل بین سنت و مدرنیته شدهاند و نتوانستهاند تفکیک و تمایزی بین این دو مسئله ایجاد کنند. این تقابل در خانوادهها خیلی از مواقع نتایج تراژیکی به بار آورده است و تفاوت فرهنگی در درک این قضیه خیلی مهم است. اغلب این آدمها عمق زیادی ندارند و نمیشود چندان به حرفهایشان اعتماد کرد. برآیند سطحینگری تبدیل به بلاهت رفتاری منجر میشود و مسیر زندگی به انحراف میرساند.
در شرایط فعلی جامعه این سطح نگری به طرز نگرانکنندهای بین اقشار جامعه تسری پیدا کرده است.
متأسفانه این نگاه سطحی توأم با روزمرگی در خیلی از خانوادهها شده است و با رشد تکنولوژی سرعت تغییرات افزایش پیدا کرده است. در این نیم قرن اخیر سرعت اکتشافات و اختراعات با قرنهای گذشته اصلاً قابل مقایسه نیست و این رشد با سرعت برق تغییرات ماهوی زیادی در انسان به وجود آورده است و برخیها نتوانستند خودشان را با این سرعت و رشد فزاینده آداپته کنند و عدهای در اثر این عدم همخوانی دچار خلأهایی شدهاند. با گمشدن هویت فردی در واقع با فرجام خوبی مواجه نخواهیم شد و آدمها نمیتواند سرنوشتشان را تغییر بدهند.
آیا این جنس ازخودبیگانگی شخصیتهای فیلم "هفت ماهگی" از جنس ازخودبیگانگی آثار کافکا و کامو است؟
خودبیگانگی که در آثار کافکا و کامو وجود دارد با جنس ازخودبیگانگی شخصیتهای فیلم من متفاوت است. من علاقه دارم بیشتر امید را در پایانبندی کارهایم نشان بدهم و به تعبیری به عمق مشکلات میروم و سیاهیها را نشان میدهم. اما در پایان نقطه روشنی مطرح میشود که میتواند منجر به باز شدن گرهها بشود. با سیاهنمایی و نشان دادن فضاهای غمانگیز و ابزورد ارتباطی ندارم. به هر حل فیلمساز اجتماعی باید جراتش را داشته باشد که به عمق مشکلات نفوذ کند و مسائل پیرامون جامعهاش را رصد کند. در جامعه امروزی که ما در آن زندگی میکنیم مهمترین نیاز انسان امیدبخشی است.
تلخی که در اغلب تولیدات سینمای ایران دیده میشود برآیند چه نگاهی است؟
در واقع این دوستان یک جور سو استفاده از سیاه نمایی انجام میدهند. جامعه ما در حال توسعه است و نباید یاس و ناامیدی را در آن ترویج کنیم و باید نقاط روشن را پررنگتر نشان بدهیم. ما فیلمسازان باید در امید افزایی نقش داشته باشیم. و نباید برای جایزه گرفتن در جشنوارهای آنور آبی مروج نگاه پوچگرایانه باشیم. انگاری من نویسنده و یا کارگردان وقتی که سیاهیها را نشان میدهم آرتیست ترم. در هالیوود شما یک فیلم مروج سیاهیها و نظام کشور نمیبینید. و اغلب فیلمها مروج میهنپرستی و تهییج این روحیه بین آحاد مردم است.
احمد محمد اسماعیلی