سرویس تئاتر هنرآنلاین: "فاجعه" نمایشی در دفاع از محیط زیست و فضای سبز است. با نگاهی درست بر طبیعت بر آن است که موضع تندی نسبت به سرمایه‌داری و قدرت‌مداران جهان داشته باشد که مردم را متوجه تهدیدهایی که وجود دارد کنند.

داستان خیلی ساده است. یک دره در طبیعت شکل می‌گیرد. حالا خرس‌ها به آنجا پناه می‌برند برای زندگی کردن و در آنجا همه چیز خوب پیش می‌رود و حتی آنقدر جا و زندگی هست که برای دیگران هم فرصت و پناهی باشد. بنابراین می‌آیند و همه در کنار هم به مصالحه و آرامش زیست می‌کنند. مساله اینجاست که رویدادهای تلخی پس از این بنابر زیاده‌خواهی و سودجویی دیگران که منابع طبیعی را تحت سیطره خود گرفته‌اند، ایجاد می‌شود.

"فاجعه" نمایشی به شیوه میکرو تئاتر است که در آن سه میز تعریف شده که سه مقطع عمده نمایش را از طریق نشان دادن عروسک‌های ریز پیش خواهد برد. بنابراین در ترکیب با تکنیک ویدئو است که این جان بخشی عروسک‌ها ممکن خواهد شد. نوشتار و نریشن هم بخش دیگری از تکنیک‌هایی است که نمایش را شکل خواهد داد و البته فیلم‌های مستند نیز به این لحظات افزوده خواهد شد.

شاید اتکای بیش از حد به بیان مستندات است که به لحاظ دراماتیک دامنه تاثیر را پایین‌تر از اجرای قبلی این گروه در جشنواره فجر خواهد برد؛ منظورم نمایش "خانه‌ای در آسیا" است که درباره کشتن بن‌ لادن به دست نیروهای آمریکایی است. در آنجا از منظر کسی که به بن لادن شلیک کرده است، نمایش روایت می‌شد و این رودررویی مستقیم وضعیت را دراماتیک‌تر از حال حاضرش می‌کرد. اما در اینجا اشاره‌ای به یک وضعیت می‌شود و بعد امری کلی و تهدیدات کلی نمایان خواهد شد. یعنی ریز شدن این ماجراها در نگرۀ شخصی‌تر ما را متوجه حقایق تلخی‌تر خواهد کرد. این کلیات و تهدیدات امر بدیهی است و در رسانه‌ها به اندازه کافی درباره‌اش پرداخته شده است. این سرمایه‌داری و تهدید محیط زیست را همگان می‌دانند، باید که بشود به مصداق‌ها و مثال‌های بارزتر و برجسته‌تری برسیم که بتوانیم روشنگرانه نسبت به آن موضع‌گیری کنیم چون این امور کاملا بحثی جهانی است و باید که درباره آنها به درستی روشنگری کرد.

نمایش با قتل یکی از همین خرس‌ها آغاز می‌شود. این همان نکته‌ای است که ما را می‌توانست در فلاش بک متوجه قهرمانی کند که با شلیک گلوله‌ای از پا در می‌آید اما خواه ناخواه مساله او حفظ محیط زیست بوده است که منفعت طلبان با چنین تهاجمی او را کشته‌اند. متاسفانه این قصه و شخصیت را کنار گذاشته می‌شود و ما با یک وضعیت کلی مواجه هستیم که بیشتر برای مستندسازی مفید است تا واقعه‌ای که شود آن را نمایشی‌اش کرد. وگرنه سوژه و تکنیک به تناسب هم پیش آمده‌اند و می‌توانند تاثیرگذار باشند اما دامنه و میزان تاثیر با یک وضعیت نمایشی‌تر بیشتر از حال حاضرش خواهد شد.

در نمایش سعی شده است که فضای فانتزی بنابر آنچه زیباتر است شکل بگیرد. مثلا خرسها میکرو تئاتر از پاستیل ساخته شده‌اند و پفیلا هم برای انفجارها به کار رفته بود و حتی نوشابه و آب معدنی هم در پیشبرد لحظاتی از کار در خدمت اجرا بودند. بنابراین اجرا صمیمی‌تر می‌شود به واسطه برداشت‌های درست از منابع طبیعی صورت می‌گیرد و اینکه در لحظاتی دیگر نشان داده می‌شود حرکت‌های تخریبی برای سودجویی طبیعت را ویران خواهد کرد.

فاجعه حتی در صحنه‌ای انگار به بیرون از سالن می‌رود که اینها فیلم است و در آنجا نوعی آزمایش‌های شیمیایی که بیانگر مراحل ساخت و پرداخت مواد ویرانگر است، نمایان خواهد شد. همه چیز شکل درست و سالم دارد اما در واکنش‌های شیمیایی مواد سیاه و ویرانگر از آن بیرون خواهد زد. این همان فحوایی است که در این نمایش بارها بر آن تاکید شده است و بعد بازی سه کودک که بازهم قرار است ما را بیشتر از آنچه باعث تهدید است، آگاه گرداند.

نمایش "فاجعه" تاثیرگذار است از این جهت که ما را با حقایق تلخ دنیای امروز آشنا می‌کند و به ویژه طوری هم ساخته و پرداخته شده است که کودکان را هم نسبت به این حقایق آگاه گرداند. این روشنگری لازمه زندگی راستین است و چه بهتر از اینکه از کودکی نسبت به طبیعت کنش‌مند باشیم و نگذاریم هجمه به آن گسترده‌تر از حد مجازش باشد. به هر تقدیر نفس کشیدن ما به سلامت طبیعت گره خورده است و باید که آگاهانه پا به پای طبیعت زندگی کنیم. باید که فاجعه را تماشا کرد!

رضا آشفته