سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایش "خانهای در آسیا" با تصاویر رایانهای که انفجار برجهای دو قلوی تجارت جهانی در نیویورک را نشان میدهد، آغاز میشود و این دیباچهای برای ورود به جهانی پر از جنگ و کشتار است.
"خانهای در آسیا" نمایشی درباره جنگ و تروریسم است و البته ریشهیابی این موضوع بر سر مساله کشف خانهای در اطراف اسلام آباد است و این میشود پایه و اساس شکل گرفتن دو خانه دیگر که یکی در ایالت کارولینای شمالی در آمریکا و یکی هم در اردن است و... این خانه رمز آمیز محل استقرار فردی به نام جرومینو است. این نام هم به نوعی رمز و نشانه است و در واقع برگرفته از نام مبارز سرخپوست و سردسته آپاچیهاست که سالها با استعمارگران آمریکا و مکزیک جنگید و سرآخر دستگیر شد و در تبعیدگاهی بعد از سالها اسارت با بیماری سل از پای درآمد و مرد.
البته این نام را به این دلیل انتخاب کردهاند که القاعده نیز به رهبری بن لادن عربستانی سالها در برابر آمریکا مقاومت کرده و سرآخر هم در این خانه از پای درآمد و خوراک ماهیان اقیانوس شد. فرقش در نحوه برخورد با این دو است که یکی زنده میماند و بعد میمیرد اما دومی را بلافاصله به قتل میرسانند!
"خانهای در آسیا" به شیوه میکرو تئاتر که تلفیقی از ویدئو، عروسک و تئاتر زنده است، ایجاد میشود. نمایشی که از کاربرد ماکتها و تصویربرداری و حرکتهای ریز عروسکها در ماکتهای چندگانه ایجاد میشود. نمایش هم در واقع با یک وانت قرمز رنگ و کسی که توانسته جرومینو را به قتل برساند آغاز میشود. اما این آغاز تاریخ هزارساله دارد و ریشه در جنگهای صلیبی اعراب و اروپاییان دارد که امروز در خاورمیانه شکل دیگری به خود گرفته است و این نفوذ و حضور آمریکا و دیگر قدرتهای جهانی که در واقع سهم خواه نفت و گاز و دیگر منابع طبیعی هستند، در همین جنگهای صلیبی ریشه دارد و همواره ما را چون تهدیدی با دوام آزار و اذیت خواهند کرد مگر ما نیز بتوانیم به نیروی برابر برسیم و بتوانیم مقاومت حقیقی بکنیم. متاسفانه الان هر کشوری به جای مقاومت در برابر استثمارگران، خودشان تبدیل به نیرویی ضد خود شده و برای کشورهای همسایه شاخ و شانه میکشند و این همان ایدهای است که اختلاف بینداز و حکومت کن را تداعی خواهد کرد.
در این نمایش هم سعی میشود این جنگها را به طور خلاصه و موجز ربط بدهد به قدرت یافتن آمریکاییان در قارۀ نوظهور و اینکه در مقابل سرخپوستها مقاومت آنان را تا درهم شکستن نهایی پیش برندهاند و در قرن بیستم تبدیل به قدرت بزرگ و بیمثالی شدهاند که بتوانند قلدرانه برای هر جا که دلشان میخواهد تهدیدآمیز برخورد کنند. چنانچه جنگهای خلیج فارس در انتهای قرن بیستم و ابتدای قرن بیست و یکم یکی دیگر از این تهدیدهاست که در این سالها افغانستان، پاکستان، عراق، سوریه، یمن و دیگر کشورهای منطقه را تحت الشعاع خود قرار داده است.
فحوای این نمایش سیاسی است و ما را نسبت به کنشهای سیاسی که ریشه در تاریخ دارد آگاه میسازد و البته در ابعاد فلسفی و خردورزانه همه این جنگها را رد میکند و آن هم از زبان قهرمانی که نسبت به جنگ کنش منفی یافته و از انعکاسی میگوید که انگار این جنگهای دامنهدار در کنش انتقام تکرار شونده است. به نظر میرسد این مرد دل خوشی ندارد از اینکه بخواهد خودش را قهرمان ببیند و به این جنگها افتخار کند. انگار یاسی فلسفی مت (نام همین قهرمان) را دربرگرفته است و در نریشن که روایتی از قتل بن لادن است، همه چیز گویای مطلبی است که بیرحمانه بودن جنگ را القا خواهد کرد.
نمایش از برخورد چند تکنیک ایجاد میشود. گاهی بازیسان خود نیز نقش آفرینی میکنند و مثلا با گذاشتن کلاه و گرفتن فیگور در جاهای مختلف نمایانگر شخصیتها و برخی از اتفاقات هستند. بخش عمدهای نیز روی ماکتها و با عروسکهای کوچک نمایان میشود. یک بخش هم تصاویر ویدئویی است که بر گرفته از فیلمهای سینمایی مانند "آپاچیها" و "موبی دیک" است و بخشی هم تصاویر مستند به جاهای مختلف است که در این روایت به فهم و شکل گرفتن فضا تاثیرگذار است. بنابراین ابزار و امکانات طوری سمت و سو میگیرد که هم درام شکل بگیرد که بسیار هم روایی و حماسی است و هم در خلق فضا موفقیتهایی ملاحظه شود و در عین حال ارتباط گرفتن با خانهای در آسیا نیز ممکن شود.
رمز خانه هم در پایان گشوده میشود بیآنکه نامی از بن لادن برده شود، به دو خانه دیگر اشاره میشود که در کارولینای شمالی همان خانه ساخته میشود برای آنکه آموزشهای لازم برای حمله به آن داده شود. خانه سوم هم در اردن متعلق به فیلمی است که کاترین بیگلو، فیلمساز هالیوود، در اردن درباره قتل بن لادن ساخته است.
در کل، "خانهای در آسیا" اثری قابل تامل است و تکنیکهای نویناش هم راه تازهای برای مدرن شدن صحنههای تئاتر را در تلفیق با ویدئو، رایانه، سینما و دیگر هنرها و دستاوردهای تکنولوژیک پیشنهاد خواهد کرد.
رضا آشفته