سرویس تئاتر هنرآنلاین : ریچارد چکنر هنرمند برجسته تئاتر دنیا که قرار بود به عنوان یکی از اعضای گروه داوری جشنواره تئاتر فجر در جمع داوران جشنواره سی و چهارم حضور داشته باشد و به دلایل مشکلات شخصی و با وجود انجام هماهنگی با ایشان در چندین ماه پیش، امکان حضور در جشنواره را پیدا نکرد، امروز سهشنبه هفتم بهمنماه در هفتمین روز از برگزاری جشنواره تئاتر فجر از طریق ویدئو کنفرانس در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر تهران با هنرمندان تئاتر و اهالی رسانه صحبت کرد.
ریچارد چکنر در این نشست که به صورت آنلاین سخن میگفت، در خصوص تاثیر اجراهای غربی بر تئاتر شرق و بالعکس؛ تاکید کرد. او گفت: به صورت تخصصی میدانیم که اجراهای غربی چه تاثیری بر روی اجراهای شرقی گذاشتهاند، ولی از تاثیر اجراهای شرق بر غرب بیاطلاع هستیم. در قلمرو تئاتر چهار شخصیت در دنیای غرب هستند که تحتتاثیر نمایشهای شرقی قرار گرفتند که آنتونن آرتو، برتولت برشت و پیتر بروک از این دست افراد هستند. هرکدام از این هنرمندان با توجه به شناختی که نسبت به تئاتر غرب داشتند تحتتاثیر شرق قرار گرفتند و دیدگاههایشان تغییر کرد که همین امر جهان را تحتتاثیر قرار داد.
او با اشاره به نظریه بیگانهسازی برشت، خاطرنشان کرد: در این نظریه فرد به جای گذاشتن خود در کاراکتر، سعی میکند تصویرسازی که از آن کاراکتر دارد را به نمایش گذارد. بازیگری رئال پیشتر از برشت، توسط استانیسلاوسکی ارائه شده بود. نظریه برشت درباره بیگانهسازی بهشدت نمایش غرب را تحتتاثیر قرار داد.
این هنرمند برجسته تئاتر با بیان اینکه تا به حال سفر به ایران را تجربه نکرده است، افزود: اما به یاد دارم در دوران قبل از انقلاب جشنی در شیراز با عنوان جشن هنر شیراز برگزار میشد، ولی از آنجا که من با رژیم شاه مخالف بودم در آن حضور پیدا نکردم، با این حال خیلی از شخصیتهای پیشرو در حوزه هنر اروپا و آمریکایشمالی در این مراسم حضور داشتند که پیتر بروک از جمله این شخصیتها بود.
چکنر همچنین با اشاره به هنر تعزیه به عنوان یکی از هنرهای حائز اهمیت در ایران به عنوان یک نمایش آئینی، گفت: من به این آیینها علاقهمند هستم و یکی از آیینهایی که مرا تحتتاثیر خود قرار میدهد تعزیه است. تا جایی که من میدانم و طبق اطلاعاتی که دارم آیین تعزیه را میتوانیم به دو قسمت تقسیم کنیم. یکی از آنها گردهمایی مردم در خیابان و عزاداری برای درک واقعه کربلا است (شهادت امامحسین(ع) و یارانش). شهادت امامحسین(ع) ریشه در شروع اختلافات شیعه و سنی دارد و این اجرا به عنوان پرفورمنس نقطه شروع اختلافات است. قسمت دوم اجرای این آیین به عنوان هنر نمایش است که هنرمندان یا افراد برای اجرایش چند ماه تمرین میکنند. این پرفورمنس نمایشدهنده مصائبی است که امامحسین(ع) و خانوادهاش طی 10 روز در کربلا تجربه کردهاند.
این هنرمند تئاتر در رابطه با دلیل علاقمندی خود به هنر تئاتر شرق، خاطرنشان کرد: تعزیه بیشتر تعهدی است که افراد به باورها و اعتقاداتشان دارند. کسانی که این اجرا را میبینند و کسانی که اجرا میکنند اعتقاد قوی نسبت به این مسئله دارند و من این تعهد را احساس میکنم، همچنین تلاش میکنم در نمایشهایم نقطه مشترکی برای تعامل با تماشاگر و وارد کردن او به اجرا پیدا کنم.
او با یادآوری این نکته که ما بهعنوان مردم عادی و تئاتری در شرایطی زندگی میکنیم که تحتتاثیر عوامل مذهبی، سیاسی و زیباییشناسی هستیم، تاکید کرد: هنرمند ممکن است فریاد بزند و بخواهد هرطور که دوست دارد هنرش را ارائه کند و بیان هنری به شکل آزادانه داشته باشد، ولی رهبر مذهبی ممکن است این عمل را نفی کند، چراکه برخلاف آیینها است و ممکن است به آیینها آسیب وارد کند. همچنین سیاستمدار ممکن است فکر کند چطور میتواند ساختار سیاسی را تغییر دهد و جامعه را به پیشرفت رساند.
این هنرمند ادامه داد:در ایالات متحده آمریکا رهبران مذهبی هستند که ترجیح میدهند من هیچ اجرایی نداشته باشم و هیچ تعهدی نسبت به هنری که میخواهم ارائه کنم نداشته باشم، اما طبق قانون آنها حق ندارند هنر مرا نفی کنند. اگرچه در صورت توانایی و قدرت حتما این کار را میکردند.
او همچنین با در نظر گرفتن محدودیت هایی که ممکن است پیش روی هنرمندان در جوامع به فراخور شرایط سیاسی و اجتماعی آنها وجود داشته باشد،توصیه کرد: فقط به کارهایی که میتوانید انجام دهید فکر کنید و اینکه چطور تئاترتان میتواند بر روی تماشاگر تاثیرگذار باشد. درخواست میکنم به راهحلی دست یابید که دیدگاههای نمایشی خود را در آن توسعه دهید.
چکنر در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران درباره چگونگی سانسور و مشکلات موجود در ایالتمتحده آمریکا بیان کرد: شرایط ایالاتمتحده آمریکا با دیگر جاها متفاوت است. در قانون اساسی آمریکا قانون آزادی بیان وجود دارد. ما میتوانیم بگوییم در اینجا سانسور به صورت خودسانسوری است یا از طریق گروهی دیگر این امر اتفاق میافتد. اما در هر صورت دولت هیچ دخالتی ندارد. من هیچگاه تصاویر خود را به هیچ سازمانی برای تصحیح ارائه نکردهام. اگرچه اوایل کارم برخی از بازیگران من توسط پلیس دستگیر شدند. اتفاقات مهمتر در تجربیات من کارهای سیاسیام بود زیرا نژادپرستی مسئله دردآوری در ایالت متحده آمریکاست و فشار روی آفریقایی و آمریکاییها زیاد است.
او همچنین با ارائه پیشنهادی به هنرمندان ایرانی، گفت: تئاتر ایران بسیار خوب و شناختهشده است. شما نماینده تئاتر ایران هستید و تا جایی که می توانید باید آگاهی را پیش ببرید و توان هنری تئاتر را گسترش دهید.