سرویس تئاتر هنرآنلاین: "هیولاها" نمایشی است درباره جهان فانتزی کودکان که در تاریکنای هستیاش گاهی دچار کابوس میشوند. این کابوسها که سدی برای راحت خوابیدن است و باید که به گونهای کودکان را از این عارضههای ذهنی و توهمات دست و پاگیر نجات داد. چه چیزی بهتر از تئاتر که میتواند هیولا را تبدیل به عنصر بازیگوش و خنده آور کند و از آن ترس به مواجههای لطیف و دوست داشتن مشی زندگی را از هر نوع تهدیدی برهاند. اگر به "شرک" و "کارخانه هیولاها و امثال این کارتونها توجه شود دقیقا برای پاک کردن ذهن کودک از امراض و زائدههای روانی است و انگار که این توهمات در ناخودآگاه بشر ثبت است و از همان کودکی بروز نمییابد و چون ناشناخته است هولناک مینماید و اگر جلویش مهار نشد عوارض جانبی و درازمدت بر جای خواهد گذاشت بنابراین نیاز و ضرورت دارد که با آن بهگونهای در چالش بود و هنر نمایش به دیدار و درک زنده و ایجاد رابطۀ کنشگرایانه این آمادگی را ایجاد مینماید که هیولا از آن حالت اشتباه بیرون آید و به قول معروف دشمن جانت، رفیق راهت شود و همدم زندگیات و حتی اگر این هم نشود دستکم دست از سر ما بردارد.
نمایش "هیولا" از فرانسه کارکردی درمانی و روانشناسانه دارد و به همین دلیل نیز خودش هم مسلح به ابزاری بازیساز است و در آن هیچ عنصری زائد و بدون مصرف نیست. دقیقا در همان جایی که زایش هیولا اتفاق میافتد همان بستر نمایش میشود. محل خواب یا همان اتاق خواب که در آنجا بیشتر از هر جایی امکان دارد موقع خواب به بچهای آسیب روانی بزند. ترسهایی که امکان دارد یک عمر یک کودک را تا پیرسالیها و حتی زمان مرگش چون عذابی الیم رها نکند.
هنرمند فرانسوی دانسته به رویارویی خود با سوژه اقدام کرده است و موفقیتاش هم دقیقا به همین دلیل است که توانسته بسترساز چالشی با کودکان باشد. ما هنگام خواب به دلیلی تاریک شدن اتاق یا ایجاد سایه روشن و حتی استفاده از چراغ خواب و در عین حال بودن سکوت و رمزآمیز شدن هر چیزی دچار توهم و حتی در دل خواب دچار کابوسهای عجیب و حتی هولناک بشویم. در اینجاست که او در مقام بازیگر- عروسک گردان از هر عنصر پیرامونی که امکان دارد در مواجهه با ضد نور تبدیل به شکل هیولاگونهای شود، مواجهۀ خود را آغاز میکند. یعنی خودش در مواجهه با این عناصر شیوار آنها را تبدیل به عنصر زنده چون انواع هیولا میکند که هر کدام اتفاقا به دنبال خفه کردن یا از بین بردنش هستند. اما در این رویارویی چون این اشیا در اختیار هستند در نهایت تسلیم خواهد شد و البته در این مسیر همه چیز شکل کمیک و بامزه به خود خواهد گرفت. ترس و دلهره با لبخند و خنده از آن تند تیزیاش عدول میکند و با ایجاد بالانس روانی همه چیز شیرین و خوشمزه جلوه خواهد کرد. این همان چاشنی لازم و کارآمد برای مواجهه درست و عملی است که دقیقا بشود بچه را به حریم امن روانی و ذهنی سوق داد.
دامنه کارکردی این اثر بسیار است. یک نمایش هیولا نشان میدهد که تبدیل به ضد هیولا شود. یعنی به اصطلاح عوام الناس از هیولا لولوخرخره میسازند که از آن حالت رعب و وحشت بیرونش بیاوریم و این رویکرد با تئاتر حتی زوددتر از قصهگویی و دیدن فیلم و انیمیشن به نتیجه میرسد تنها به این دلیل که هم زنده است و هم کنشگر و هم مخاطبش را فعال میکند ولو این حضور ذهنی و روانی باشد. یعنی او را از بیتفاوتی در میآورد و در واقع در پیوند با ناخودآگاهش لحظه به لحظه در نبرد با این عامل و تصویر و تصور هولناک گونه به پایانی آرامش بخش خواهد رسید.
"هیولاها" تئاتری است که کودکان را متاثر میکند و این تاثیر در درازمدت مسیر بهتر زیستن را مهیا میکند. چنین آثاری میتواند در ایران ما تبدیل به الگوهای کارآمد شود و اگر چنین نیاز و ضرورتی همواره با تکنیکها و شیوهدهی، قابل پذیرش هم باشد که چه بهتر چون ضعف تکنیکی هم مانع از ارتباط و تاثیرگذاری خواهد شد.
رضا آشفته