سرویس تجسمی هنرآنلاین: جشنواره هنرهای تجسمی فجر، امروز به یکی از رویدادهای مهم هنری ایران بدل شده است. بسیاری از هنرمندان هر ساله منتظر حضور در این رویداد بین‌المللی هستند و هنرمندان خارجی نیز می‌دانند که هر ساله در آخرین روزهای بهمن‌ماه جشنواره هنرهای تجسمی فجر در ایران در حال برگزاری است. در واقع جشنواره هنرهای تجسمی فجر ایران، امروز به یکی از رویدادهای مهم هنری دنیا بدل شده است و می‌رود که این جشنواره جایگاه خود را بیش از پیش قوی کند. اما امسال در آستانه هشتمین سال از برگزاری این جشنواره شاهد تغییر رویکرد این جشنواره از سوی دبیر و شورای هنری آن هستیم. در واقع رویکرد امسال جشنواره به معرفی آثاری است که در قالب بهره‌مندی از یک یا چند رشته از هنرهای تجسمی به ساختار رسیده و ایده‌ای اصیل و مفهومی هنرمندانه را به نمایش بگذارند. از این رو هنرمندان در ارائه ایده‌های خود محدودیت نداشته و می‌توانند از شیوه‌های بیانی و اجرایی متنوع در ارائه آثار هنری معاصر استفاده کنند. حضور پرشور هنرمندان آکادمیک

خوشبختانه امسال حضور هنرمندان چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین‌الملل پررنگ‌تر از گذشته است، وضعیت آماری هنرمندانی که آثار خود را برای حضور در بخش رقابتی جشنواره هشتم تجسمی فجر به ثبت رساندن نشانگر این موضوع است که بیش از 85 درصد شرکت‌کنندگان در این رویداد هنری دارای تحصیلات آکادمیک هستند. بر اساس اعلام دبیرخانه این رویداد هنری از میان 4915 هنرمند مشارکت کننده در جشنواره هشتم 4272 هنرمند در مقاطع مختلف دانشگاهی و حوزوی به تحصیل پرداخته‌اند و تنها 643 هنرمند دارای مدرک دیپلم و یا محصل هستند. هنرمندان مشارکت‌کننده در هشتمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر به تفکیک مدارک تحصیلی به این شرح هستند: تعداد شرکت‌کنندگان دکتری 90، شرکت‌کنندگان کارشناسی ارشد 1344، شرکت‌کنندگان کارشناسی 2352، شرکت‌کنندگان کاردانی 481، شرکت‌کنندگان دانشجو 1392، شرکت‌کنندگان دیپلم 536، تعداد شرکت‌کنندگان حوزوی 5 و تعداد شرکت‌کنندگان محصل107 که نشان دهنده جشنواره ای آکادمیک است. زنان هنرمند دوشادوش مردان هنرمند

از میان 4915 هنرمندی که آثار خود را در سایت هشتمین جشنواره تجسمی فجر ثبت کردند؛ 2657 هنرمند زن و 2258 هنرمند مرد حضور دارند. این در حالی است که در این دوره از جشنواره مشارکت، شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد که هنرمندانی از تمام استان‌های کشور آثار خود را در سایت جشنواره به ثبت رسانده‌اند. بر همین اساس از میان 31 استان ایران 4810 هنرمند آثار خود را در سایت ثبت کردند که از این میان 3050 هنرمند شهرستانی و 1865 هنرمند تهرانی هستند. حضور پررنگ هنرمندان خارجی

با توجه به تغییرات صورت گرفته در نحوه برگزاری جشنواره هشتم که هنرمندان می‌توانستند در مدیاهای مختلف به ارائه آثار خود بپردازند؛ 105 هنرمند از کشورهای، تونس، پاکستان، ترکیه، کرواسی، اوکراین، ایتالیا، صربستان، کوبا، قرقیزستان، ارمنستان، ایالات متحده آمریکا، بلغارستان، روسیه، رومانی، کلمبیا، هند، اندونزی، بنگلادش، پرو، آلمان، ازبکستان، اسپانیا، اسلوونی، برزیل، بریتانیا، بلاروس، بلژیک، بوسنی و هرزگووین، تایلند، جمهوری چک، سودان، فرانسه، قبرس، قزاقستان، کانادا، لبنان، لهستان، مالزی، مکزیک و هلند آثار خود را در سایت جشنواره ثبت کردند. این در حالی است که کشور تونس با 12 اثر از 11 هنرمند بیشترین درخواست را در میان کشورها برای حضور در جشنواره تجسمی فجر داشته است. این آثار از اول دی‌ماه از سوی شورای هنری جشنواره شامل جمشید حقیقت‌شناس، بهرام کلهرنیا، رضا یساولی، بهمن عبدی، مهنوش مشیری، اصغر کفشچیان‌مقدم، ایرج نعیمایی، مهران هوشیار، محمدمهدی رحیمیان و پریسا خضابی مورد بررسی قرار گرفته و این روزها آخرین مراحل انتخاب خود را طی می‌کنند. برداشتن مرز میان رشته‌ها خوب یا بد

بهرام کلهرنیا عضو شورای هنری جشنواره درباره اینکه تغییر در رویکرد حضور رشته‎ها در جشنواره فجر امسال چه نتیجه‌ای در آثار رسیده داشته است می‌گوید: اینکه مرز میان رشته‎ها برداشته شده است تاثیری در آثاری که به دست ما رسیده نداشته است و این مسئله بین خود ما مطرح شده است. این یک سیاست‎گذاری است که ما به آن پرداختیم. ما به این موضوع فکر کردیم که ضروری است ما به این موضوع توجه داشته باشیم که تاریخ کلاسیک و حوزه‎های قدیمی امروز به هم ریخته‏‌اند و امروز هنرمندان تلاش می‏‌کنند با ابزارها، تکنیک‎ها و شیوه‎های تفکر گوناگون از مصالح اندیشه و فنی دیگر برای بیان ایده خود استفاده کنند. مثلا طراحان گرافیک فیلم می‏‌سازند، نقاشان کارهای گرافیکی انجام می‏‌دهند و ... یعنی امروز پذیرفته‎ایم که گرافیک یک جنس تفکر است نه یک مدیای بیانی مشخص و محدود و ابزارهای خاص خود را دارد. در واقع گفت‎وگوی ما بحثی بسیار پیشتازانه بود و نظرات دوستان ما در شورای هنری دارای اصالت است. با این حال در مرحله انتقال به هنرمندان و جامعه این موضوع به درستی منتقل نشده است و من کاستی این موضوع را هنگام ارزیابی متوجه شدم، زیرا دوستان ما به کارهایی که پیش از این انجام می‌دادند اکتفا کرده بودند و به این فضای باز شده توجهی نداشته‏‌اند و یا حتی هنرمندانی کارهای آماده خود را از 10 سال قبل برای ما فرستاده‌اند. این در حالی است که ما می‌خواهیم از لیاقت‎های هنرمند آینده‎نگر و توسعه نگر چیزهایی را استخراج کنیم. رعایت مولفه‌های ساختاری هنر معاصر

مهران هوشیار دیگر شورای هنری جشنواره هشتم معتقد است: دوره هشتم جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر متفاوت از سال‌های گذشته است. امسال چیزی به نام بخش سرامیک هنری، نگارگری، مجسمه و... نداریم. طبق رویکرد جدید جشنواره، شورای هنری راجع به تمام بخش‌ها نظر می‌دهند و تفکیکی در کار نیست. رویکرد ما هنر معاصر است و اینکه هیچ گرایشی با توجه به تکنیک آن وجود ندارد و صرفا به مولفه‌های هنر معاصر پرداخته می‌شود.

وی افزود: براساس محورهای سیاست‌گذاری شده جشنواره هشتم و توصیه و هدایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیریت مرکز هنرهای تجسمی رویکرد انتخاب آثار بر اساس ایده و مفهومی است که در خلق آثار توسط هنرمند در نظر گرفته شده و مولفه‌های ساختاری هنر معاصر در آن رعایت شده است.

این هنرمند ادامه داد: به همین دلیل شاهد دسته‌بندی خاصی در جشنواره امسال نخواهیم بود. شورای دبیران به اتفاق تک تک آثار را ارزیابی می‌کنند و با توجه به مفاهیم بنیادین جشنواره و مولفه‌های مدنظر هنر معاصر در ستوه جهانی و زیبایی‌شناسی و کیفیت اجرایی آثار، ارزیابی صورت می‌گیرد. مصرف کننده آثار هنری مردم هستند

جمشید حقیقت شناس نیز با بیان اینکه امسال رشته‌ها در جشنواره حذف شده‌اند زیرا به نظر ما نیاز نیست هنر در شاخه‌های مجزا مطرح شود، افزود: به جز تخصصی بودن بخش‌ها، تمایل داشتیم که مصرف‌کننده این آثار مردم باشند و نه متخصصان. همه نمایشگاه‎ها و فعالیت‌های بصری از طریق متخصصان قضاوت شده است و دوست داریم امسال آثاری را انتخاب کنیم که برای مردم ایجاذ شناخت کنند و آنها دوست داشته باشند این آثار را ببینند.

وی با اشاره به اینکه تنوع آثار رسیده در جشنواره امسال بیشتر شده است اظهار کرد: آثاری به دست ما رسیده است که چند وجهی هستند و مدیوم‌های مختلف در آنها استفاده شده است. اکنون به نظر من با برداشتن مرزهای میان‏‌رشته‎ای در جشنواره، نیومدیا و آثار بینارشته‎ای راهی را پیدا کرده‌اند تا در جشنواره تجسمی فجر حضور داشته باشند. پیوند مجدد هنرهای تجسمی با سینما

یکی از بخش‌های قابل توجه جشنواره هنرهای تجسمی فجر، بخش فیلم‌های مستند است. علیرضا قاسم‌خان دبیر این بخش می‌گوید: از جشنواره سوم موضوع رابطه میان فیلم مستند و آثار هنرهای تجسمی برای ما مطرح شد. طرح این مسئله یک ایده خام نبود و به سال‌ها قبل بر می‌گردد، زمانی که من مدیر سینما تک موزه هنرهای معاصر بودم. در این بخش برنامه‌هایی برای آشنایی هر چه بیشتر فیلمسازان ایرانی با آثار هنرهای تجسمی داشتیم و همینطور آشنایی هنرمندان تجسمی با سینما و مستند. در واقع سینما "تک" محلی شده بود برای تبادل اندیشه‌های این دو گروه که در کنار هم آثاری را در مدیای جدید مثل سینما و مستند از هنرهای تجسمی به بحث می‌گذاشتند. این سابقه موجب شد تا این بخش به جشنواره افزوده شود. درست است که در این بخش در برنامه‌های جنبی جشنواره قرار دارد، اما کم از بخش اصلی ندارد.

وی افزود: سعی‌مان این بود تا روند تولید فیلم تجسمی را جهت دهیم و فیلم را با جشنواره تجسمی آشنا‌تر کنیم، تا سینماگران به این بخش از حیات فرهنگی جامعه ایرانی نیز بپردازند. بعد از چند دوره دیدیم آثار با کیفیت و بهتری به جشنواره می‌آید و موضوع هنرهای تجسمی برای برخی فیلمسازان جدی شده است. در نتیجه با حمایت‌های آقای طباطبایی‌نژاد مدیر مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی این روند شکل بهتری نیز یافت.

دبیر بخش فیلم مستند جشنواره هنرهای تجسمی درباره ملاک انتخاب آثار این دوره گفت: ملاک انتخاب فیلم‌ها از سوی هیات داورانی که انتخاب می‌شوند مورد توجه قرار می‌گیرد. ارزیابی فیلم‌ها با توجه به سلایق و شرکت آنها در مجامع هنری و حضور در محافل هنری انجام می‌شود. اما اینکه چه فیلم مستندی بهترین روایت را برای معرفی این هنر یا این هنرمند یا این اثر هنری انتخاب کرده است تا به بیننده معرفی کند، برایمان حائز اهمیت است. آرتکس، نخستین نمایشگاه دستاوردهای هنری

مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری مؤسسه‌ توسعه‌ هنرهای تجسمی معاصر در برگزاری "هشتمین جشنواره‌ بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر" نخستین نمایشگاه توانمندی‌های حوزه هنرهای تجسمی ایران (1st. IRAN ARTEX) را برگزار می‌کند. این نمایشگاه با هدف معرفی فعالان و ارائه دستاوردها، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های متنوع تولیدی، خدماتی، بازرگانی، علمی، آموزشی، پژوهشی، کارآفرینی، نرم افزاری و سخت افزاری، انتشاراتی، اطلاع‌رسانی و سایر حوزه‌های مرتبط با هنرهای تجسمی کشور، در راستای شناسایی فرصت‌های رونق بخشی اقتصاد هنرهای تجسمی است. در این بخش توانمندی‎های حوزه هنرهای تجسمی در یک فضای منسجم ارائه خواهد شد تا به این ترتیب تنها به اثر هنری توجه نداشته باشیم و موسسه‎هاٰ، ناشران، گالری‌داران، رسانه‌ها، اسپانسرها و... می‎توانند دستاوردها و تولیدات خود را ارائه و معرفی کنند. آنچه که به نظر می‌رسد، هشتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر با گام‌هایی قدرتمند قرار است خود را نشان دهد و هنرمندان نیز با تلاش و پشتکار می‌خواهند در یک رقابت سالم هنر معاصر ایران را به نمایش بگذارند. هشتمین جشنواره بین‌المللی تجسمی فجر به همت مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از 9 بهمن تا 17 اسفندماه سال جاری به دبیرکلی مجتبی آقایی در موسسه فرهنگی و هنری صبا برگزار می‌شود.