سرویس تئاتر هنر آنلاین: هر ساله خیلی از تئاتر دوستان فقط نمایشهای شهرستانی را برای دیدن در جشنواره تئاتر فجر انتخاب میکنند تا شاید نمایش گروهی از شهرستانهای کشورمان آنها را غافلگیر کند. اما با دیدن نمایش "کابوس زنی درخواب" چنین اتفاقی نمیافتد و کارگردان جوان این نمایش درگیر بازیهای فرمی میشود و نمیتواند در انتقال مفهومش به مخاطب موفق عمل کند.
کارگردان نمایش "کابوس زنی درخواب" میکوشد تا بومی کردن نمایشش و تکیه بر عناصر بومی استان محل زندگیش ( کهکیلویه و بویر احمد) بتواند مفهوم اثرش را به مخاطب بازشناساند. این نمایش که در گونه نمایشهای اجتماعی با رویکرد آیینی و سنتی قابل ارزیابی است، زندگی و چالشها، غمها، محرومیتها و آلام یک زن در جامعهای بومی را به تصویر میکشد. مشکلاتی که شاید برای یک زن در چنین جامهای سنتی و بستهای به وجود بیاید. جامهای که به نظر میرسد مردان در تمام امورات فردی و اجتماعی تصمیمگیرنده اصلی هستند و وظیفه زنان در کنج خانه رسیدگی به اوضاع خانه، بچهداری و کار و تلاش تعریف شده است.
مسلم تارکی میکوشد در مدت زمان نمایشش انواع و اقسام رسومات منطق لرنشین گچساران را از قبیل کار کردن زنان، بچهداری، عزداری و عروسی را نشان بدهد.
نکته مهمی که مسلم نارکی در نمایش به صورت شیفتگی گلدرشت به آن میپردازد بازیهای فرمی است که در ساختار نمایش به آن توجه دارد و با خود و بیخود به سراغ ارائه فرم در ساختار نمایشش میرود. در حاکی که نمایش "کابوس زنی در خواب" یک نمایش رئالیستی با رویکردهای بومی محسوب میشود و تکیه بیش از حد کارگردان به فرم باعث عدم انسجام ساختار نمایش میشود و زنان سیاهپوش در بخشهای مختلف نمایش در حالات مختلف در کنار شخصیتی اصلی این بار فرمی را به نمایش تحمیل کنند.
نمایش شروع خوب و مناسبی دارد و زنی مشغول بازکردن نخهای کاموای قرمز رنگ از بدن دختری خردسال با لباس سنتی منطقه است و روایت نمایش را آغاز میکند. اما بتدریج بازیهای فرمی باعث میشود مخاطب نه با داستان درست و حسابی در ساختار نمایش مواجه باشد و نه کارگردان میتواند در اجرایش به وحدت رویهای دست پیدا کند.
تکیه کارگردان به روایتهای خرد باعث میشود در هر پنج - شش دقیقه صحنه را برای برای موقعیت بعدی آماده کنند و وقفهای در نمایش به وجود میآید. در حالی که در تئاتر روز دنیا این اتلاف کردن وقت در کلیت نمایشها به حداقل رسیده و این رویه مکرر کارگردان باعث میشود مخاطب بیشتر و بیشتر با اجرا فاصله بگیرد.
حضور اشیا مختلف در طراحی صحنه جدای اینکه میتواند برای مخاطب دارای جذابیت باشد. میبایست کارکرد مخصوص به خودش را داشته باشد و فقط در بحث زیباشناسی تعریف نشود. در این نمایش مدام قالیچهای قرمز رنگ در فصول مختلف نمایش به همراه پارچه سفید رنگ مورد استفاده قرار میگیرد، بدون آنکه توجهی برای وجهه نمایشی داشته باشد.
بحث مهم دیگر که در این نمایش دچار سردرگمی و چندگانگی است. بحث لهجه و گویش بازیگران است. در بخشهایی از نمایش بازیگران به زبان فارسی سلیس و محاورهای حرف میزند و در بخشهای دیگر به زبان لری و این دوگانگی استفاده از لهجه نیز یکی از نقاط ضعف نمایش است.
در بحث موسیقی این نمایش که تلفیقی از نواهای بومی و غیر محلی است یک تعادل و بالانس دیده میشود و به درستی موسیقی در خدمت روایت حس و حال و موقعیت صحنه است.
بازیهای نمایش تابع شرایط سینوسواری است و به جز دو بازیگر اصلی، بازی سایر بازیگران بیشتر فیزیکال و فرمی است و بازیگر اصلی نمایش درگیر یک بازی متظاهرانه، اغراق آمیز و بدون خلاقیت است. او تلاش میکند با برزو شدیدترین واکنش احساسات غم و شادی را به مخاطب نشان بدهد. شیوه بازی که مربوط در تئاتر امروز منسوخ و محلی از اعراب ندارد.
مسلم نارکی موسس گروه تئاتری صفیر است که از سال 72 فعالیتش را آغاز کرده است و با رویکردی بومی، به مشکلات زنان در جوامع روستایی، سنتی و بسته میپردازد نگاهی که ارزشمند است مشروط به آنکه کارگردان به شیوه بیان نمایشی آن هم توجه کافی داشته باشد.