سرویس مد و لباس هنرآنلاین: پرفورمنس "رخت فر" بر اساس داستان سیاوش خوانی بهرام بیضایی تا 28 آذرماه در تماشاخانه آو اجرا میشود. این پرفورمنس که بخشهایی از آن به نمایش لباس اختصاص دارد، به کارگردانی پوریا درخشانی و طراحی لباس مایا نجمآبادی و پوریا درخشانی به نمایش درمیآید. پرفورمنس آرت یا هنر اجرا، هنری مرتبط با دیگر رشتههای هنری است که برای بینندگان اجرا میشود و میتواند در هر محلی و با هر مدت زمانی اجرا شود. در واقع هنر اجرا، گونهای هنر است که عناصر تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی را با هم ترکیب میکند. در پرفورمنس "رختفر" شاهد تلفیق هنر اجرا و نمایش زنده لباس هستیم. پوریا درخشانی در گفت و گو با خبرنگار هنرآنلاین به بیان نکاتی در مورد دلیل انتخاب این فرم اجرایی پرداخت.
چه طور شد که تصمیم گرفتید لباسهای خود را در غالب یک پرفورمنس نمایش دهید؟
دلیل اول این است که رشته تحصیلی من تئاتر بود و دلیل دوم اینکه احساس میکنم شکل پرفورمنس در فضای فعلی مد و لباس ما بیشتر از اجرا به شکل run way یا اجرای خطی جواب میدهد. در کشور ما "ران وی" پس زمینه خوبی ندارد و هنوز اجرای آن برای مردم جا نیفتاده است. همچنین به دلیل ویژگیهایی که نمایشهای لباس در خارج از ایران دارند، عده زیادی موافق آن شکل اجرا در ایران نیستند. با این فکر تصمیم گرفتم نمایش لباس و پرفورمنس را تلفیق کنم. ضمن اینکه خودم اجرای خطی معمول را دوست ندارم و فکر میکنم فرم پرفورمنس گویاتر است.
چرا فکر میکنید اجرای معمول نمایش لباس جوابگو نیست؟
ما هنوز هفته مد نداریم و با توجه به محدودیت "ران وی"ها، مخاطبان ایرانی با آن آشنا نیستند. به همین دلیل فکر میکنم این شکل اجرا که با یک داستان همراه میشود میتواند مخاطب بیشتری را جلب کند. اگر هفته مد داشته باشیم قضیه فرق میکند و همه طراحان جمع میشوند و در یک زمان محدود کارهایشان را نمایش میدهند. در آن شرایط اجرای خطی کاملا جواب میدهد ولی حالا بستر برای این کار مناسب نیست.
متن اجرا را بر چه اساسی انتخاب کردید و آیا ارتباطی بین متن و طراحی لباسها وجود دارد؟
انتخاب سیاوش خوانی به دلیل علاقه شخصی من به آن متن است. برای ارتباط آن با لباسها هم سعی کردم نکاتی را در طراحی بگنجانم، با وجود این، نگاهها باید کاملا مدرن باشد و به عنوان لباس تئاتر به آنها نگاه نشود. در تئاتر، لباس یکی از گویاترین عناصر است و سعی میشود چکیده داستان در آن بیاید، اما وقتی به سراغ مد و فشن میرویم تعریف لباس عوض میشود. ما در فضاهای مختلف نمایش، لباسهای مادر داشتیم که با داستان ارتباط پیدا میکرد، مثلا در صحنه گذر سیاوش از آتش، لباسی روی صحنه میآید که درفش کاویان روی آن گلدوزی شده ولی نگاه مدرنی دارد. در صحنه مرگ سیاوش همه لباسها مشکی است و در صحنه عروسی مادر و پدر سیاوش، لباسها و المانها و نوع فرم برگرفته از لباس درباری ساسانی است. اگر با این دید به کار نگاه شود لباسها با متن ارتباط دارد، ولی اگر نگاه فقط تئاتری باشد ممکن است ارتباطی بین آنها پیدا نکنید.
فکر میکنید موفق به برقراری این ارتباط شدهاید؟
این کار اولین بار است که اتفاق میافتد و قطعا کاستیهایی دارد، ولی سعی کردیم در نقوش و برشها آن حال و هوا را برسانیم. در عین حال نگاه روزانه به مد داشتیم چون اگر لباسی طراحی میکردیم که فقط برای نمایش باشد و صرفا به داستان برگردد، مخاطب روزانه نداشت و فقط یک لباس زیبا طراحی شده بود. ولی ما از این لباسها سفارش میگیریم و مردم به صورت روزمره از آنها استفاده میکنند، بنابراین باید نیازهای آنها در لباسها رعایت میشد و ما با این طرز فکر کار را طراحی کردیم.
چرا همه چیز در این پرفورمنس زنانه است؟
روایت در چهار بخش بیان میشود و هرکدام به یکی از زنان داستان سیاوش مربوط میشود. دلیل انتخاب آنها این است که قصه سیاوش از زبان آن زنها روایت میشود و از طرفی مخاطبان ما زنان هستند چون مجموعه ما تولیدکننده لباس زنانه است. در اجرا سعی کردیم موجز کار کنیم چون میخواستم پرفورمنس شوی لباس داشته باشیم و به سمت تئاتر صرف نرویم.
استقبال تماشاگران از این فرم اجرا چگونه بود؟
با توجه به نظرسنجیهایی که انجام دادیم به نظر میرسد بهتر از اجرای "ران وی" با آن ارتباط برقرار کردند. شاید طراحان و جامعه مد ارزش زیادی برای "ران وی" قایل باشند اما برای مردم عادی هنوز این موضوع جانیفتاده است که برای دیدن لباس بلیت تهیه کنند و برای دیدن 15 دقیقه نمایش لباس مسافتی طولانی را طی کنند. تا زمانی که هفته مد نداشته باشیم نمیتوانیم خودمان مد داشته باشیم و لازمه این کار برگزاری چنین برنامههایی است. زمانی که ایده خود را در دبیرخانه مد و لباس مطرح کردم از من پرسیدند که چرا به شکل معمول لباسها را نمایش نمیدهم و من گفتم اجرای تئاترگونه بازخورد بهتری دارد چون مردم می آیند و لباس را همراه با قصه میبینند.
آشنایی شما با تئاتر باعث شد این شیوه را انتخاب کنید. فکر میکنید طراحان دیگر بتوانند از غالب پرفورمنس برای نمایش لباسهای خود استفاده کنند؟
نمیگویم همه طراحان باید پرفورمنس کار کنند. گاهی میشود طراح لباس اجرای خطی خود را در یک فضای خاص برگزار کند که یک داستان را روایت کند یا معضلی را نمایش دهد. این کار هم یک نوع پرفورمنس است و با لوکیشن میتوان یک موضوع را بیان کرد. لباس هم میتواند در راستای آن موضوع باشد یا نباشد. اما وقتی قرار است طراح لباس باشی باید کسانی در اطرافت باشند که به تو کمک کنند. البته ایده و مفهوم اولیه اجرا متعلق به طراح است ولی برای اینکه طراح بتواند روی کار خود تمرکز کند و در عین حال بتواند مفهوم مورد نظر را هم ارائه دهد به کمک نیاز دارد. من خودم طراحی لباس را انجام دادم ولی از طراحی الگو به بعد کار را به دیگران سپردم و تمرکز خود را روی کارگردانی گذاشتم. برای ارائه چنین کارهایی مدیر اجرایی لازم است و نبود آن ممکن است به کار آسیب بزند.
گفتید که تولیدکننده لباس هستید، طراحی های شما ارتباطی با تولید دارند؟
تولیدی ما لباس زنانه به صورت بازاری تولید میکند و قصه آن کاملا متفاوت است. ما الان مدی نداریم که بازار در راستای آن باشد. در حال حاضر ریسک بازار زیاد است و حجم بالای واردات و قیمت تمام شده محصول، باعث میشود تولید در ایران صرف نداشته باشد. بنابراین ما مجبوریم نگاه بازاری داشته باشیم و هیچ تولیدکنندهای حاضر نیست آنچه ما به عنوان مد ارائه میدهیم را تولید کند چون ممکن است نتواند آن را بفروشد. ما هنوز فضای حرفهای مدگرایانه نداریم و تازه در آغاز راه هستیم. البته دبیرخانه مد و لباس تلاش میکند و کارهای مثبتی هم انجام داده ولی تا به جواب برسد هنوز راه زیادی مانده است.
مجموعه شما به جز تولید، فعالیت دیگری هم دارد؟
شرکت خانه مد ملی ایران در چند زمینه فعالیت میکند. کارگاههای آموزشی، طراحی و الگوسازی لباس (طراحی مد) از فعالیتهای ما است و برگزاری مناسبتها و جشنوارههای مد هم از کارهای آینده ما است. تمرکز ما بیشتر روی آموزش است و در واقع آموزش دهنده آموزش دیدهها هستیم، به این معنی که دانشجوها را میآوریم و در قالب کارگاه از آنها کار میخواهیم تا فعال شوند. دانشجوهای طراحی لباس فعال نیستند و حتی در دانشگاه هم شور و هیجان زیادی ندارند و ضعیف عمل میکنند. ما روی این موضوع تحقیق زیادی کردیم و متوجه شدیم کمبود فضای کار، مسابقات و جشنوارهها و گران بودن لوازم کار باعث شده است دانشجوها فضا را برای کار مناسب ندانند. شرکت ما تیم تحقیقات بازار راه انداخته و به دنبال آن هستیم که بازار را با طراح لباس هماهنگ کنیم. چون طراحی لباس تک با تولیدانبوه کاملا فرق دارد. از سوی دیگر میخواهیم به تولیدکننده بگوییم با طراحان کار کند.
در طراحی لباس به چه نکاتی اهمیت میدهید؟
سعی کردیم در این مجموعه از شاکلههای مدرن استفاده کنیم و فکر میکنم لباس مدرن میتواند کاملا اسلامی باشد. بعضی از لباسهایی که در این مجموعه وجود دارد مانند لباسهای فانتزی بزرگ، کاملا به روز هستند و نمونههای مشابه آن را میتوان در سایتهای مختلف دید. ما باید به روز باشیم و اگر نتوانیم مدرن باشیم نمیتوانیم کار کنیم و از لباسها استقبال نمیشود. اگر ما به سنتها برگردیم و بخواهیم عین آنها را استفاده کنیم، قطعا پاسخگو نیست. باید بتوانیم در جامعه جهانی رقابت کنیم و چیزهای خوبی که در فرهنگ ما هست را انتخاب کرده و المانهای خود را در لباسهای مدرن بگنجانیم.
وضعیت پوشش جامعه ما را چگونه میبینید؟
لباس پوشیدن ما هیچ هویتی ندارد و هرچه را شیک و زیبا باشد میپوشیم. وقتی لباس مردم و هنرمندان خارجی را نگاه میکنم میبینم مردم برای لباس هر کاری تعریفی دارند و تفکیک قایل هستند ولی ما هر لباسی را در هر جایی میپوشیم. تا 40 سال پیش ما هم برای لباس خود تعریفی داشتیم اما اتفاقاتی باعث شد همه چیز عوض شود و باید تحقیق شود که چرا این طور شده است. تصحیح الگوی پوشش جامعه یک رفتار جمعی میخواهد و همه باید دست به دست هم دهند تا این اتفاق بیفتد. لباسهایی که طراحی میشود باید توسط جمعیتی استفاده شود تا جا بیفتد و هرچند در ابتدا ممکن است تعداد استفاده کنندگان کم باشند اما کم کم زیاد میشوند.
انتهای پیام/
مریم درویش