سرویس تئاتر هنرآنلاین // حسین طاهری در حالی با حکم معاون هنری وزیر ارشاد به عنوان رئیس مرکز هنرهای نمایشی منصوب شد که چند روز بیشتر به شروع سیودومین دوره جشنواره بینالمللی تئاتر فجر نمانده بود و به همین دلیل و برخلاف چند دوره گذشته، دبیر جشنواره سیوسومین دوره تئاتر فجر در مراسم اختتامیه جشنواره امسال که روز شنبه گذشته 12 بهمنماه، برگزار گردید، معرفی نشد. طاهری البته در اینباره تاکید کرده که در حال حاضر مهمترین اولویت کاریاش بازنگری برنامههای ادوار گذشته جشنواره تئاتر فجر، تدوین سریع برنامههای جدید و معرفی دبیر جشنواره سیوسوم است.
در همین راستا، با توجه به جایگاه و اهمیت دبیر جشنواره، آن هم جشنوارهای به قد و قواره جشنواره تئاتر فجر، در گفتوگویی با حسین فرخی نویسنده، بازیگر، کارگردان، استاد دانشگاه و دبیر دورههای دوازدهم و سیزدهم جشنواره بینالمللی تئاتر فجر (سالهای1372و1373) نظر او را درباره بهترین شیوه انتخاب یک دبیر کارآمد برای جشنواره تئاتر فجر جویا شدیم.
فرخی در پاسخ به این سوال گفت: واقعیت این است که ما تصمیم گیرنده نیستیم که بخواهیم برای تعیین دبیر مکانیسم را مطرح کنیم و در اینباره معمولا مدیران دولتی و روسا که مسئولیت دارند، تصمیم گیرنده هستند، اما اگر از من بپرسند که چه پیشنهادی برای شیوه انتخاب دبیر جشنواره دارم، بحث دیگری است که میتوان به آن به عنوان یک نظر پرداخت.
او ادامه داد: با آمدن هر وزیر جدیدی و به طبع آن معاونان و روسای جدیدی که مسئولیتی را میگیرند قطعا یکسری اهداف و سیاستگذاریهای حکومتی برای خودشان دارند که برای اجرای آنها دنبال افرادی هستند که خواستگاهها و دیدگاههایشان با آنها همسو باشد، در حالیکه من کاملا برعکس این نوع نگاه فکر میکنم و معتقدم که هیچ الزامی ندارد دبیران جشنواره فیلم یا تئاتر فجر صرفا باید یک فرد دولتی باشد. اتفاقا باید برای انتخاب دبیر جشنواره به سمتوسویی برویم که بر اساس یکسری پارامترها مثل تجربه، تحصیلات، خوشنامی، داشتن ارتباط خوب با اهالی تئاتر و... یک فرد مستقل را به عنوان دبیر جشنواره انتخاب کنیم.
این کارگردان و نویسنده تئاتر افزود: در مورد شیوه انتخاب دبیر جشنواره نیز راههای مختلفی وجود دارد، مثلا میتوانند از طریق یک شورای مشورتی دبیر جشنواره را انتخاب کنند، میتوانند افرادی را به اهالی تئاتری معرفی کرده و از تئاتریها رایگیری کنند یا حتی اسم کسی را هم ندهند بلکه بگویند فردی مد نظر ماست که چنین ویژگیهایی داشته باشد.
فرخی با اشاره به اینکه تعیین دبیر جشنواره به صورت سالانه تاکنون آسیبهای فراوانی به روند کیفی جشنواره تئاتر فجر وارد کرده، گفت: نکته بسیار مهم دیگری که باید در انتخاب دبیر به آن بسیار توجه کنند این است که باید این انتخاب با اشراف و شناخت کافی انجام بگیرد و حداقل زمانی که دبیری جشنواره را به کسی میسپارند باید به نظر من پنج سال باشد تا او بتواند با برنامهریزی بلند مدت جشنواره تئاتر را به سرانجام مطلوبی برساند.
دبیر دورههای دوازدهم و سیزدهم جشنواره تئاتر فجر ادامه داد: در زمانیکه دبیری جشنواره برعهده من بود ما اساسنامهای را تنظیم و تعریف کردیم که بر اساس آن آمدن و رفتن افراد مختلف باعث تغییر و برهم خوردن روند اصلی برنامههای جشنواره در بلند مدت نشود اما متاسفانه به آن عمل نشد.
او در پاسخ به این سوال که چرا با وجود دبیرخانه دائمی جشنواره تئاتر فجر، هنوز یک روش استاندارد و مشخص برای انتخاب و جایگزینی احتمالی دبیر جشنواره وجود ندارد؟، گفت: به نظر من این ستاد یا دبیرخانه دائمی فقط یک نام سوری است و کسانی که در آنجا فعال هستند در طول سال کار خاصی انجام نمیدهند. ما باید یک تعریفی از جشنواره داشته باشیم و بر اساس آن تعریف در بلند مدت حرکت کنیم، حتی اگر این تعریف کاملا درست نباشد بهتر از این است که اصلا تعریفی نداشته باشیم. باید مشخص کنیم که جشنواره میخواهد چه کاری بکند و میخواهد به کجا برسد.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: من پیشنهادم اینست که ابتدا دوستان درباره برنامههای جشنواره، اهداف جشنواره، رقابتی بودن یا نبودن آن، بخشهای مختلفی که هر سال کم و زیاد میشود و... یک نظرسنجی از هنرمندان تئاتر بکنند، بعد بر اساس نتایج آن تصمیم بگیرند. ضمن اینکه با توجه به امکانات محدودی که از نظر سخت افزاری در تئاتر داریم هیچ الزامی ندارد که در جدول جشنواره بیش از هفتاد، هشتاد نمایش را برای اجرا بگنجانیم و نهایتا نتیجه و بازخوردی هم از آنها نداشته باشیم. این کارگردان و نویسنده تئاتر در ادامه خاطر نشان کرد: در حال حاضر اگر روند برگزاری جشنوارههای تئاتر مطرح در دنیا نگاه کنیم متوجه میشویم که افراد دستاندرکار آن جشنوارهها علاوه بر تخصص حداقل 20، 30 سال تجربه کاری دارند و با یک برنامهریزی بلند میتوانند جشنوارههایشان را در سطح کیفی خوبی برگزار کنند.
او با بیان اینکه علاوه بر دبیر جشنواره باید در ارکان جشنواره نیز پختگی لازم وجود داشته باشد، افزود: معمولا در جشنوارههای معتبر دنیا افرادی که امور اجرایی و برگزاری جشنواره را برعهده دارند عموما افراد با تجربه، میانسال و متخصصی هستند که در یک سازمان تعریف شدهای کار میکنند. در واقع هیچ الزامی ندارد که یک جوان بیست و چند ساله در دبیرخانه جشنواره مسئولیت داشته باشد برای اینکه او تجربه لازم را در این زمینه ندارد. البته این به آن معنی نیست که نباید به جوانها میدان داد ولی باید جایگاه آنها معلوم باشد.
مدیر گروه تئاتر دانشکده سینما و تئاتر که آخرین بار در سال 1373 و در سیزدهمین دوره جشنواره تئاتر فجر دبیری این رویداد مهم تئاتری را برعهده داشته در پاسخ به این سوال که اگر دبیری جشنواره تئاتر فجر به او پیشنهاد بشود، این مسئولیت را میپذیرد یا نه؟، اظهار داشت: راستش بعد از آخرین باری که در سال 73 دبیر جشنواره بود پس از جدا شدن از آن مجموعه سعی کردم تا جائی که ممکن است هیچ پست و یا مسئولیتی که دولتی و اداری باشد را انجام ندهم چون احساس میکردم که کار من یک کار هنری است اما در این مورد خاص و دبیری جشنواره من مشکلی نداشتم چون احساس میکردم که این یک کار اداری به آن معنی خاص نیست و حتی میتوان گفت که یک کار هنری و فرهنگی است. اما طبیعتا در اینباره باید دست من باز باشد، امکانات لازم برای برگزاری این جشنواره را در اختیار داشته باشم و مهمتر از همه بتوانم بطور مستقل و به دور از هرگونه فشار و اعمال نظر از بیرون کار کنم.
حسین فرخی در پایان درباره جدیدترین فعالیت نمایشی خود نیز گفت: به تازگی نمایشنامه "هشتمین سفر سندباد" نوشته بهرام بیضایی را برای اجرا به شورای نظارت دادم که آن را تایید کردند، با آقای بیضایی هم مکاتبه داشتم و منتظر تایید ایشان برای اجرای آن هستم. انتهای پیام/32/