به گزارش هنرآنلاین به نقل از روابط عمومی انجمن عکاسان سینمای ایران، شهابالدین عادل و رضا کیانیان عهدهدار برگزاری این نشستهای تخصصی بودند که در خانه هنرمندان برگزار شد.
در ابتدای این جلسه رضا کیانیان با این موضوع که "چرا سینما به عکاس نیاز دارد"؟ صحبتهایش را آغاز کرد. او با اشاره به تأثیر حضور عکاس حرفهای در سینما گفت: عکاسی در سینما حرفه بسیار تخصصی است که به زعم من هر کسی قادر به انجامش نیست. اگر عکسی خاص از فیلمی تا همیشه در ذهن مخاطبش ماندگار میشود و یا فیلم را با دیدن آن عکس به خاطر میآوریم به دلیل هنر عکاس و نوع نگاه او در عکاسی است. او ادامه داد: متأسفانه این نگاه در برخی تهیهکنندگان نیز وجود دارد که برای پرهیز از هزینه زیاد، فکر میکنند بهتر است از فریمهای فیلم عکس بگیرند، بخصوص الان که دیجیتال کار را راحت ترکرده است، ولی چرا نمیتوان آن را عکس فیلم دانست؟ به این دلیل که آن یک فریم از فیلم است، ولی عکاسی فیلم نیست و نگاه عکاس کاملاً متفاوت است. نکته دیگر این است که برخی معتقدند که عکس فیلم حتماً باید از زاویه دوربین گرفته شود و از جایی که فیلمبرداری میشود باید عکاسی کرد. به نظر من آنها باید به این سؤال مهم پاسخ بدهند که اصلاً لزوم حضور عکاس چیست؟ مواردی که در مورد عکاسی فیلم به آنها اشاره کردم برحسب علاقه همیشگیام به عکاسی و حضورم در سینما است و البته رفاقت من با اکثر عکاسان سینما است که باعث میشود برخی از دغدغههای آنها را از نزدیک لمس کنم. کیانیان با اشاره به کارکرد عکاس فیلم در سینما گفت: برای ما که علاقهمند به سینما هستیم، در زمانهایی که وقت بیشتری داریم سعی میکنیم تاریخ سینما را مرور کنیم و یا چیزهایی را به خاطر بیاوریم. گاهی با خودم فکر میکنم برخی از فیلمها با عکسهایشان ماندگار شدهاند. مثلاً فیلم "همشهری کین" با سه یا چهار فریم عکس شناخته میشود و اگر این عکسها را از این فیلم بگیریم، جلوه تصویری نخواهد داشت، مگر اینکه فیلم را ببینیم. ولی ما بدون اینکه فیلم "همشهری کین" را ببینیم با همین چند فریم عکس، متوجه میشویم زمان اتفاقان قصه چه زمانی بوده و یا اینکه ژانر فیلم چیست و یا اینکه چه کسی در فیلم بازی کرده است. او ادامه داد: آنطور که من شنیدم و متوجه شدم در هالیوود، برای هر فیلم بین 10-15 فریم عکس بیشتر استفاده نمیکنند. این تعداد عکس شناسنامه فیلم میشود و به محض اینکه این عکسها را میبینیم یاد فیلم موردنظر میافتیم. به هر حال سینمای هالیوود از ما حرفهایتر است و بیشتر از ما علاقهمند بازگشت سرمایهاش در سینما است، چرا که فیلمهای زیادی در سینمای ما ساخته میشود که اصلاً مشخص نیست سرنوشت آنها چه میشود. مثلاً در ایران در سال بین 80 فیلم ساخته میشود و فقط 20 فیلم اکران میشود. باقی آنها چه میشود یا اصلاً چرا ساخته میشود؟ اما در هالیوود اینطور نیست. پس به همان دلایلی که ابتدای صحبتم به آن اشاره کردم، یعنی وجود نگاه عکاس فیلم سینمای دنیا هنوز به این تخصص نیاز دارد. کیانیان در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به اینکه سالها است عکاسی میکند و برخی نیز ممکن است به اینکه او عکاسی میکند نقد داشته باشند، گفت: یک بار من و آقای کیارستمی و برخی از دوستان در حال صحبت بودیم و کسی از جمع گفت که من از شهرتم استفاده میکنم و عکس میگیرم و به همین دلیل عکسهایم را میفروشم. آقای کیارستمی پاسخ جالبی به او داد و گفت: "شما فکر میکنید رضا شهرتش را راحت به دست آورده؟ سی سال به سختی برایش زحمت کشیده است." واقعیت این است که در همه این سالها برحسب حضور طولانیمدت مقابل دوربین هم نور را میشناسم، هم میزانسن و یا حتی انواع لنز و... چرا که اگر بلد نباشم نمیتوانم مقابل دوربین خوب بازی کنم. بازهم اینها مهم نیست از نظر من مهم دیدن است تا نگاه کردن. او ادامه داد: عکاس فیلم کارش به مراتب سختتر است. چرا که علاوه بر اینکه باید فضا و ژانر فیلم را بشناسد، باید از بازیگران هم شناخت داشته باشد، چرا که هر بازیگری در هر زاویه یا با هر لنزی خوب نیست. در حقیقت عکاس فیلم علاوه بر تسلط به کارش باید تا حدی کارگردانی بداند و فیلمبرداری بلد باشد. بسیاری از عکاسان سینما فیلمبرداران بسیار خوبی هستند، اما دوست دارند عکاسی را ادامه بدهند. کما اینکه بسیاری از عکاسان خوب هم فیلمبرداران صاحب نامی در سینما شدند. من در فیلمهایی حضور داشتم که به دلیل نبود عکاس حرفهای در نهایت عکس خوبی از فیلم باقی نماند و در فیلمهایی هم حضور داشتم مثل تجربه اخیرم فیلم "بارکد" که در خدمت آقای محمد فوقانی بودیم و عکسهای بسیار خوبی از فیلم داریم. در پایان این نشست علی نیکرفتار رئیس انجمن عکاسان و حافظ احمدی رئیس سابق انجمن تقدیرنامه، نشان و کارت عضویت افتخاری انجمن عکاسان سینمای ایران را به رضا کیانیان اهدا کردند. عادل: باید به حس و لحظاتی پرداخت که فیلم را بازگو میکند دیگر نشست تخصصی انجمن عکاسان سینمای ایران با عنوان "شاخصههای زیباییشناسی در عکس فیلم" با حضور شهابالدین عادل، مستندساز و استاد دانشگاه برپا شد. شهابالدین عادل ابتدا در خصوص این موضوع گفت: ثبت فریمی از یک کار حرف زیادی از اثر را بیان میکند. عکاس فیلم هم به لحاظ اهمیت این موضوع باید با تمرکز روی متن و موضوع کار آن لحظهای را که گویای فیلم است، پیدا کند و این کنش انتخاب فریم و جدا شدن آن از بقیه قسمتها، ارزش هنری ثبت لحظه را نشان میدهد. او درمورد دشواری این گرایش از عکاسی گفت: عکاسی فیلم کار بسیار مشکلی است چراکه از تعداد فریمهایی که در یک کار وجود دارد، هنرمند باید یکی را انتخاب کند و این گزینش کار را دشوار میسازد، در کنار این موضوع شیوههای گرفتن عکس هم متفاوت است و به گروههایی چون عکاسی واقعگرایانه، انتزاعی و تجریدی تقسیم میشود. او در مورد جزئیات عکس فیلمها عنوان کرد: غالب عکسهای فیلم واقعگرایانه هستند چراکه عکس فیلم باید به اثر نزدیک و بیانگر آنچه جلوی دوربین است، باشد و این نزدیکی در عکسهای واقعگرایانه بیشتر و به درستی نمود پیدا میکند و عکاس هم باید با وفاداری به محتوی کار آنچه را روی میدهد، ثبت کند اما عکسهای انتزاعی نیز از همان فیلم گرفته شدهاند ولی به گونهای که موضوع فیلم را نشان نمیدهند و این در حالی است که ما در سینما اینسرت اشیاء نداریم و سعی بر نمایش فضا و واقعیت است. این منتقد سینما افزود: عکس انتزاعی میتواند لحظهای از فیلم باشد نه تمام کار؛ همچنین در فیلم اصولاً عکس تجریدی نمیبینیم چون فایدهای برای مخاطب ندارد، زیرا در جهان بیرونی عینیت ندارد، پس عکس فیلم یا ساختار واقعگرایانه دارد یا گاهی به ندرت انتزاعی، اما نکته دیگری که اهمیت دارد ثبت کنشهای فیزیکی و درونی است. عادل با نمایش عکسهایی از فیلمهایی چون "گلادیاتور"، "الماس خونی" و ... در رابطه با ثبت کنشها اظهار کرد: ثبت کنش فیزیکی دشوارتر است که البته این امر امروزه با آمدن دوربینهای پیشرفته آسانتر شده، همچنین این ثبت گاهی آگاهانه است و گاهی بعد از گرفتن عکس زیبایی موجود در آن نمود پیدا میکند. علاوه بر این قرار گرفتن در شرایط کاراکترها موجب نمایش تصویری خلاقانه میشود و حتی کادر مورب کنش حرکت قویتری دارد. او افزود: برخیها معتقدند که ثبت و نمایش کنش بازیگر مهم است ولی من بر این عقیدهام بیشتر از کنش بازیگر باید به حس و لحظاتی که فیلم را بازگو میکنند پرداخت که این نظر شخصی من است و مخالفانی هم دارد، اما اصولاً عکسهایی که بازیگران به دوربین نگاه میکنند تصاویر قدرتمندتری هستند ولی قبولاندن آن به مخاطب آسان نیست. عادل در ادامه نشست درمورد عکاسی تئاتر و سینما اذعان داشت: فاصله بین عکاسی تئاتر و سینما زیاد نیست و تفاوت در ثبت فضا و شیوه آن است، در فیلم خیلی اوقات عکاسان نمیتوانند قاب را ببینند و فقط از حدود اندازه نما بیآنکه از وجوه کادر باخبر باشند اطلاع دارد. این موضوع کار را سخت میکند، به همین جهت عکاس لازم است فیلم را بشناسد، به آن بیندیشد و با کادر فیلم تصویرش را تطبیق دهد. او صحبتهای را چنین پایان داد: فیلم با گذشت زمان تا حدی از یادها میرود، اما عکس در آرشیو به عنوان سند باقی میماند و به همین جهت اهمیت دارد. عکسهای مهم نیز تصاویریاند که ماندگار و جاودانه باشند و ما بتوانیم از طریق تک عکسها ماهیت فیلم را تشخیص دهیم و عکس در یک فریم باید 120 دقیقه از فیلم را نشان دهد. در انتهای این نشست علی نیکرفتار، رئیس انجمن عکاسان ایران با لوحی از این هنرمند تقدیر کرد.