سرویس سینمایی هنرآنلاین؛ نشست آسیب شناسی سینمای ایران"بررسی فیلم های دهه 60" در تالار سیف الله داد و با حضور سینما.گران و اهالی رسانه برگزار شد. در این نشست منوچهر محمدی، کمال تبریزی، سیروس الوند، سعید عقیقی و جواد طوسی، برای بحث درباره آسیب شناسی و بررسی سینما در دهه 60 توسط شاهین امین مجری برنامه به روی صحنه دعوت شدند.

در دهه 60 اهالی سینما به مدیران اطمینان داشتند

در ابتدای این نشست، منوچهر محمدی درباره فضای نقد در دهه 60 به صحبت پرداخت و گفت: در دهه 60 فضای نقد هم در سینما وجود داشت اما به شکلی دیگر که تقریبا منتقدان و اهالی سینما با آن شرایط کنار هم می‌آمدند. بعضی نقدها بودند که به مشکلات سینما می‌پرداختند و بعضی نقدهای سیاسی هم در جریان بود که ربطی به فرهنگ عملا نداشت. سینمای ایران که سال‌ها قبل از انقلاب ۵۷ دچار بیماری شده بود؛ در این دهه سامان گرفت.

این تهیه‌کننده سینما در ادامه بیان کرد: فضای گلخانه ای در دهه 60 اجتناب ناپذیر بود و سینما همانند یک نهال تازه در آن دهه دوباره تاسیس شده بود همه می خواستند به نوعی مواظب آن سینما در آن دهه باشند و حساسیت ها بیشتر بود.

تهیه کننده فیلم "طلا و مس" گفت: امروز شاهد هستیم که حتی از سینماگران باسابقه نیز کسی یادی نمی‌کند. امروز مدیران روحیه فیلمسازان را تضعیف می‌کنند اما در دهه ۶۰ مدیران از سینماگران حمایت می‌کردند زیرا سید محمد بهشتی معتقد بود سینما آمیخته با بحران است و مدیریت سینما مانند مدیریت سازمان آتش‌نشانی است. نکته مهم‌تر این بود که اهالی سینما به مدیران خود اطمینان داشتند.

وی در ادامه بیان کرد: اشکالاتی هم در دهه 60 به سینما وارد بود. تمرکز بیش از حد مدیران سینمایی بر امر تولید بود و به سالن‌سازی فکر نشده بود و زیرساخت‌ها توسعه پیدا نکرد. مساله دیگر این است که سپهر سیاسی آینده درست تحلیل نشد و آن راه ادامه پیدا نکرد.

"اصغر فرهادی" محصول دهه 60 سینما است

کمال تبریزی کارگردان سینما دیگر سخنران این نشست بود که درباره وضعیت سینما در دهه 60 بیان کرد: در آن دهه سینماگران حق داشتند،فیلم خوب بسازنند و در تعامل با مدیران سینما بودند و گفت و گو می کردند. در آن دوره سانسور و ممیزی تعریف خود را داشت از طرف دیگر فیلم‌ها با دقت توسط مردم و مسئولان دیده می‌شد.

کارگردان فیلم"مارمولک" در ادامه بیان کرد: جوانان فیلمساز هدایت می‌شدند و فیلمسازان خوبی همانند اصغر فرهادی محصول آن دهه هستند زیرا در آن دوران فیلم کوتاه می‌ساختند. اما امروز این امر دیده نمی‌شود و جنبه هدایتی جوانان وجود ندارد. به نوعی جوان‌ها رها هستند.

وی با تاکید بر اینکه منتقدان و خبرنگاران در دهه ۶۰ بسیار اهمیت داشتند؛ گفت: هر نظر و مطلبی که منتقدان می‌نوشتند بسیار اهمیت و تاثیر داشت و جدی گرفته می‌شد زیرا بین کسانی که در بیرون از وزارت ارشاد بودند و کسانی که در ارشاد بودند و سینماگران تفاوت و دشمنی نبود و تعامل وجود داشت.

وی در ادامه عنوان کرد: در دهه ۶۰ مجموعه افراد با ارشاد احساس همراهی می‌کردند و خود را در سرنوشت سینما شریک می‌دانسند و حال اکثریت سینماگران خوب بود اما امروز همه احساس انزوا و تنهایی می‌کنند و اکثر سینماگران فکر می‌کنند که پشتشان خالی است البته این مسائل ارتباطی به حمایت‌های اقتصادی ندارد.

تبریزی در ادامه به اهمیت جشنواره فیلم فجر اشاره کرد و گفت: در دهه ۶۰ سینماگران جشنواره فیلم فجر را از خودشان می‌دانستند و حس خوبی داشتند و موفقیت هر سینماگری چه در جشنواره فیلم فجر و چه در جشنواره‌های خارجی؛ موفقیت همه سینما بود. اما امروز اینگونه نیست و فیلمسازان به جشنواره فیلم فجر بی‌احساس شده‌اند.

جواد طوسی منتقد سینما نیز طی سخنانی گفت: جنبه‌های مثبت و نقاط قوت دهه ۶۰ بیشتر از نقطه ضعف آن‌ها بود. هویت‌مندی تدریجی برای سینمای ایران در این دهه شکل گرفت و درحالی که جنگ نیز بر کشور تحمیل شده بود؛ با یک مدیریت درست سینمای ایران فعالیت می‌کرد.

وی ادامه داد: با وجود آنکه علاوه بر بنیاد سینمایی فارابی بخش‌هایی همچون حوزه هنری با مدیریت زم و یا بنیاد مستضعفان و جانبازان به صورت جدی فیلمسازی می‌کردند اما هرگز بین این سه نهاد هیچ تنشی بوجود نیامد.

سعید عقیقی پژوهشگر و منتقد سینمایی نیز با اشاره به اینکه بعضی اصطلاحات همچون سینمای گلخانه‌ای یا سیاه‌نمایی در بحث‌های پژوهشی فاقد ارزش هستند؛ گفت: وقتی می‌گوییم در سینما سیاه‌نمایی وجود دارد و بعضی فیلم‌ها سیاه‌نما هستند یعنی در مقابل آن بعضی فیلم‌ها سفیدنمایی می‌کنند و به اصلاح ماست‌مالی می‌کنند که هیچکدام از این دو واژه درست نیست.

وی ادامه داد: بحث سینمای گلخانه‌ای نیز درباره دهه ۶۰ براساس پژوهش درست نیست زیرا مثلا در بین سال‌های ۶۲ تا ۷۲ پرکار‌ترین فیلمنامه‌نویس فریدون جیرانی است که برای سینمای بدنه فیلمنامه می‌نوشت.

عقیقی با اشاره به وضعیت سینما در سال‌های ۵۷ تا میانه دهه ۶۰ گفت: فرض اولیه در سال ۵۸‌ این نبود که ما یک سینمای کاملا بیمار و فاسد داریم و این سینما باید فرو بریزد و دوباره یک سینمای جدید تاسیس شود البته در کنار این تفکر یک جریان عمومی و اصلی نیز وجود داشت.

وی ادامه داد: قبل از سال ۵۷ یعنی از سال ۵۲ حکومت پهلوی اجازه ورود فیلم‌های خارجی را به بخش خصوصی داده بود و بخش خصوصی نیز آثار نازل سینمایی را وارد کشور می‌کرد و این روند تا زمان انقلاب وجود داشت به شکلی که مثلا در سال ۵۸ در هنگام نمایش فیلم "شعله" در تهران به سختی بلیت فیلم پیدا می‌شد. با یک تدبیر درست در دهه ۶۰ فیلم‌هایی تولید شد که هرچند تعداد آن‌ها کم بود و از لحاظ کمیت نیز نسبت به امروز کاهش داشت اما تنوع موضوعی فیلم‌ها بسیار بیشتر از امروز بود.

در دوره مدیریت بهشتی فیلم ها هم درجه بندی می شد اما نه به شکل امروز

سیروس الوند نیز با اشاره به سیستم مدیریتی و رابطه سینماگران با مدیران در دهه ۶۰ گفت: در آن دهه مسئولان از فیلمسازان مراقبت می‌کردند اما امروز توقع دارند که سینماگران از مدیران مراقبت کنند.

وی ادامه داد: در دهه ۶۰ مدیران مراقب بودند تا از افرادی همچون کیمیایی، بیضایی و تقوایی مواظبت و حمایت شود. اما امروز همه می‌گویند مواظب باشیم بلایی سر ایوبی نیاید.

کارگردان "این سیب هم برای تو" افزود: در ابتدای دهه ۶۰ و پیش از آمدن سیدمحمد بهشتی؛ گروهی از مسئولان معتقد بودند که باید سینما در کنار قمار و مسائل دیگر زیر نظر منکرات و اماکن باشد اما با آمدن بهشتی و انوار وضعیت بسیار بهتر شد. هرچند در دوره بهشتی فیلم‌ها درجه بندی می‌شدند اما هرگز کسی کیمیایی، بیضایی و یا تقوایی را درجه‌بندی نکرد و آن‌ها کنار نرفتند و به فیلمسازی خود ادامه دادند. اما امروز شکل درجه بندی فیلم ها هم تغییر کرده است.

در سینمای کنونی، فکرهایمان قیچی می شود

رخشان بنی‌اعتماد نیز گفت: فرق اساسی دهه ۶۰ با امروز این بود که در آن دوره سینما درحال شکل گیری بود و در ‌‌نهایت حس می‌کردیم دعوای ما بر سر چیزی است که تازه می‌خواهد خلق شود. یعنی ما و کسانی که روبروی ما بودند با کمک یکدیگر آن را شکل دادیم اما بعد‌ها کسان دیگری از افتخارات سینما استفاده کردند و وجه‌المصالحه عده‌ای شد. حال آنکه در دهه شصت به هیچ وجه سهم‌خواهی مطرح نبود و در گفت‌وگو‌هایی که با یکدیگر داشتیم؛ فکر‌هایمان باز می‌شد نه مثل حالا که فکر‌هایمان قیچی می‌شود.

وی ادامه داد: گرچه دو طرف میز بودیم اما حس می‌کردیم یک جا را نگاه می‌کنیم اما امروزه همه نگاه‌هایمان را گم کرده‌ایم هم ما و هم مدیران.

انوار نیز طی سخنانی گفت: سینما مجموعه‌ای از نیروی انسانی، سرمایه و سالن و است که مسائل اجتماعی، سیاسی در آن دخیل است. طرحی داشتیم برای گسترش سینما‌ها و برای اجرای آن با شهرداری، مجلس و دولت هم صحبت کرده بودیم اما دوره مدیریت‌مان سر رسید و این طرح اجرایی نشد.

انوار افزود: ما تور بزرگی را پهن کردیم تا همه بیایند و فیلم بسازند و فیلم‌سازی آن قدر آسان شد که صدای خود فیلم‌سازان درآمد اما ما شرایطی فراهم کردیم که هر فردی می‌خواست؛ بتواند فیلم بسازد و مدام تاکید می‌کردیم کسی جای کسی را نگرفته و همه باید کار کنند و اگر حذفی صورت می‌گرفت؛ حذف فیزیکی نبود بلکه حذف طبیعی بود به دلیل اینکه آن فرد توانایی فیلمسازی را نداشت.

وی ادامه داد: اعتقاد نداشتیم که سینما باید متکی به سیستم دولتی باشد لذا خانه سینما را تاسیس کردیم و بسیاری از این امور را به این تشکل صنفی واگذار کردیم.

انوار افزود: در دهه ۶۰ دیوار سنگینی درست کرده بودیم و اجازه نمی‌دادیم کسی از بیرون خدشه‌ای به سینما وارد کند و این دیوار را طوری ساخته بودیم و کسی نمی‌فهمید آنسوی آن چه خبر است.

در این نشست افرادی همچون رضا میرکریمی، عبداله اسفندیاری، فرهاد توحیدی، رخشان بنی‌اعتماد، فرشته طائرپور، منوچهر شهسواری، حسن حسن دوست، جهانگیر کوثری، ایرج تقی‌پور، مصطفی احمدی، محمد زرین دست، علی‌اکبر ثقفی، کامبیز روشن روان، محسن سیف، خسرو دهقان، علیرضا شجاع نوری، شفیع آقامحمدیان، علی اصغر‌ پورهاجریان و جعفر صانعی مقدم حضور داشتند.

انتهای پیام/

گزارش تصویری مرتبط