سرویس سینما هنرآنلاین: رضا توفیقجو کارگردان فیلم مستند "زارخاک" در گفتوگو با هنرآنلاین، درباره نحوه تولید این فیلم گفت: "زار خاک" در درجه اول یک سفارش از جانب تهیهکننده فیلم آقای احسان رسولاف به من بود. در واقع من وقتی وارد جزیره هرمز شدم، فکر میکردم میخواهم فیلمی درباره فرش خاکی بسازم. اما به قدری جزیره هرمز، برای من عجیب و مرموز بود که داستان فیلم از داستان فرش، تغییر کرد و ارتباط بین انسان و خاک برایم مهم شد. ارتباطی که بین انسان و خاک و آدمهایی که آمدهاند فرش را درست کنند وجود داشت، یک ارتباط طبیعی نبود و آنچه را که میدیدم یک اتفاق تازه بود. ضمن این که خود جزیره هرمز، نیز جزیره عجیب و غریبی است.
وی ادامه داد: شما در نگاه اول با یک اتفاق خارجی کاملا معمولی که در حال رخ دادن است و قابل درک است روبه رو هستید. قرار است یک فرش خاکی ساخته شود. من میتوانستم یک فیلم کاملا گزارشی از این رویداد بسازم، اما این اتفاق را با تخیل و فکر درونی خودم و تاثیری که از جزیره گرفتم ساختم. تمام عناصری که شما به لحاظ مفهومی میبینید، برای من در آن منطقه اتفاق افتاد و کاملا بداهه بود و تحت تاثیر جغرافیا؛ من هیچ طرح پیش فرضی نداشتم و جز به جز اتفاقات همه در جزیره هرمز رخ داد و همه چیز به روز بود. اگر من براساس دیالوگ این فیلم را میساختم قطعا دستم بسته میشد و همانجا بود که فهمیدم باید با سکوت پیش بروم و این مستند را شاعرانه بسازم. طبیعی است که واقعیت به معنای صرف وجود ندارد و موضوع از فیلترهای شما گذشته است. چه بهتر که شما فیلترهای خودت را بشناسی و از یک خیال و دنیای دیگر موضوع را روایت کنی. سعی کردم جهان بیرونی را به سوژه خودم نزدیکتر کنم. در بسیاری از جاها که خاک در فورگراند تصویرم قرار دارد در واقع به بیننده این حس را القا میکنم که خاک نظارهگر است و جاهایی که در بکگراند است، بدین معناست که انسان نظارهگر خاک است. به نوعی نشانهشناسیها را رعایت کردم و سعی کردم به زبان تصویر این قاعده را برای خودم رعایت کنم.
وی درباره عدم استفاده از دیالوگ در این فیلم نیز اظهار کرد: هرمز دقیقا برعکس قشم - با صداهای پنهاناش- سرشار از سکوت است و این برای من بسیار جالب بود. هر کسی که پا به هرمز میگذارد، چند روزی مبتلا به سکوت میشود. من هم به همین خاطر فیلم را بردم به این سمت که دیالوگ نداشته باشد، چرا که انگار به یک ضیافت سکوت دعوت شدهاید.
کارگردان برنامه تلویزیونی "کرانه" درباره انتخاب این نام نیز گفت: در فیلم به مفهوم زار اشاره نمیشود اما وجود زار را چه در رفتار آدمها و چه در موسیقی میبینیم. در تمام مناطق جنوب، مراسم زار وجود دارد. من نمیخواستم به مفهوم زار بپردازم اما در ادبیات بومی منطقه، زار بسیار پررنگ است و حتی قابل لمس است. آنچه که وجود دارد این است که دو اتفاق برای این فیلم افتاده است. اول این که من عامدانه از ابتدا جغرافیا را در این فیلم تعریف نکردم. چرا که جغرافیا برای من در درجه اول اهمیت، قرار نداشت. در واقع فراتر از جغرافیا به معنای اسمش برایم اهمیت داشت که ناکجاآبادی روی زمین باشد و دیگر جنبه بومی آن است که بطور مثال از موسیقی آنجا استفاده کردم. این فیلم فرضش براین است که مخاطبی که فیلم را میبیند اندکی از زار میداند. دوم این که از فرهنگ بومی منطقه استفاده کردم. دلم نمیخواست خیلی به موضوع زار بپردازم، چرا که کارکرد فیلم چیز دیگری بود. ضمن اینکه فیلمهای خوبی در سینمای مستند داریم که در این زمینه ساخته شده است.
کارگردان "زار خاک" در پایان با اشاره به این که این فیلم تلاش دارد تا حق مطلب را درباره فرش "داماهی" ادا کند، خاطر نشان کرد: آنچه برای من مهم بود این است که یک اثر هنری مانند تابلو نقاشی ماندگار است و میتوانید روی آن کار کنید، اما در هنرهای محیطی میرا بودن بسیار مهم است. من همان موقع به اهمیت موضوع پی بردم و میدانستم که ثبتی که انجام میدهم تنها سند تاریخی از این فرش خواهد بود. بنابراین میتوانم بگویم بله، این فیلمی است که توانسته حق مطلب را به این فرش ادا کند.
انتهای پیام/