سرویس سینمایی هنرآنلاین ، مرتضی خدمتلو درباره وضعیت تعزیه به هنرآنلاین گفت: در دورهای که من دانشجو بودم فیلمهای مستندی که درباره تعزیهخوانی ساخته میشد، به دلیل محدود بودن به سختی در دسترس بود. اما کارگردانهای بزرگی همانند بهرام بیضایی و یا ناصر تقوایی چنین آثاری را در کارنامه خود دارند و بیشتر از فیلمهای مستند این دو کارگردان بهرهمند میشدیم.
او ادامه داد: در این مدت برای ساخت فیلم مستند "طفلان مسلم" که من و همکارم پشت صحنه این مستند را ساختیم، تحقیقات گستردهای درباره تعزیه انجام دادم و در پشت صحنه این مجموعه تجربیات خوبی کسب کردیم.
این استاد دانشگاه اشاره کرد: تعزیه در ایران هویت غنی دارد اما آنچه از هنر تعزیه میدانیم، با آنچه تاکنون شنیده و دیدهایم، متفاوت است. متاسفانه بیهویتی در هنر تعزیه زمانی بیشتر به چشم میخورد که مردم آنچه را که از نمایش و هنر تعزیه میبینند، باور میکنند. اما باید به این نکته هم اشاره کرد که مردم با نمایش تعزیه امروز بیشتر آشنا هستند پس نمیتوان بیگدار به آب زد و هویت واقعی تعزیه را تحریف کرد. این کار خطرناکی است که نه تنها تلویزیون و بلکه رسانهها هم به آن نمیپردازند.
وی درباره وضعیت تعزیه در ایران بیان کرد: آنچه در هنر تعزیه اتفاق افتاده سنخیتی با کارکرد تعزیه ندارد. هویت اصلی تعزیه نمایش نیست. تعزیه اتفاقی است که مردم از آن ثواب میبرند. گاهی در نمایشهای تعزیه مسائلی حذف میشود که به کلیت ماجرا ضربه وارد میکند. زمانی که واقعیتها از تعزیه حذف میشوند، برای کسانی که به این هنر عمیق نگاه میکنند، چالشهای ذهنی ایجاد میشود که باید مورد توجه قرار بگیرد.
خدمتلو در ادامه بیان کرد: اما مستند "طفلان مسلم " هم که ما پشت صحنه آن را تهیه کردهایم بر اساس آنچه از تعزیه شنیدهایم، تصویربرداری شده است.
این استاد دانشگاه گفت: تعریفی که میشود از تعزیه ارائه داد همان تعریف کهنه و قدیمی است که همیشه شنیدهایم. اما در این دوره آنچنان نمایشها با وضعیت مدرنی پیش میروند که ناخودآگاه تعزیهخوانی هم وارد مرحله تازهای میشود که ما آن دوره را هم اکنون طی میکنیم. من معتقدم مدیوم تعزیه برای تلویزیون نیست. نمایش میدانی که تبدیل کردن آن به مدیوم دو بعدی تلویزیون و میرانسهای خطی برای دیده شدن در تلویزیون با روش و کارکردی که از تعزیه میشناسیم، مناسب نیست.
او بیان کرد: اما آنچه میتواند هنر تعزیه را تا سالهای دور نگه داد کار بزرگی است که باید زمان آن را حل کند. متاسفانه ما در شرایطی زندگی میکنیم که بیشتر تحت تاثیر جو موجود در جامعه هستیم.
خدمتلو درباره این نمایش سنتی به شکل درست آن در این دوره زمانی گفت: تنها تعزیه را میتوان به صورت سنتی بودن آن نگه داشت. البته اگر به هنر تعزیه میدان دهند و ایده و نگرش تازهای برای این هنر بیاندیشند، تا هر کسی با دید خود این هنر را به نمایش بگذارد. بعضی وقتها سانسورها باعث دور شدن مفهوم سنتی تعزیه میشود.
او در ادامه عنوان کرد: من فکر میکنم رابطه تعزیه با جامعه قطع شده است. در نمایشهای سنتی ژاپن و چین خیلی از ارکان قدیمی در نمایشها حفظ شده در حالی که ایران تاریخ و فرهنگ غنیتری نسبت به این کشورها دارد. اولین دلیل موفقیت این گونه کشورها شاید این مسئله باشد که هر هنرمندی با ذهنیت و برداشت خود کار میکند.
وی با اشاره به تناقض میان تعزیه سنتی و تعزیه مدرن گفت: تعزیه در جامعه امروز متولیانی پیدا کرده و امروز شاهد تناقض آن با تعزیههای سنتی هستیم. تعزیه نمایشی شده که تنها به صورت نمادی در ذهن باقی مانده است. حتما دیدهاید که هنر تعزیه در میان اقشار متوسط و رو به پائین جامعه بیشتر جا افتاده است.
وی در پایان بیان کرد: تعزیه "طفلان مسلم" توسط دی وی دی پخش خواهد شد که بنده به عنوان تدوینگر و تهیهکننده این اثر فعالیت داشتهام.
انتهای پیام/
صبا شادور