سرویس سینمایی هنرآنلاین: دومین بخش نشست فیلم سینمایی ˝ حراج˝ را که با حضور حسین شهابی کارگردان و فریبا خادمی بازیگر این فیلم در محل خبرگزاری هنر ایران برگزار شد در زیر میخوانید:
و البته دکوپاژ فیلم شما هم به این کلیشهها راه نمیدهد...
شهابی: دکوپاژ فیلم بسیار شبیه فیلمهای کوتاه است. میتوانستم مثل فیلمهای جریان غالب فیلم بسازم. تماشاگر هم به آن شیوه عادت کرده است. فیلم من مثل کمدیهای تجاری نیست و طبیعی است که مخاطب متفاوتی از آن گونه فیلمها دارد. اگر مخاطب در تماشای فیلم "حراج" واکنشی نامتعارف انجام دهد، مثلا بخندد، نشانه این است که فیلم دارد کار خود را اشتباه انجام میدهد. البته فضا برای فیلمسازی این گونه روز به روز تنگتر میشود. مخاطبی که دنبال تفریح یا خنده به سالن سینما میآید اگر به تماشای حراج مینشیند، در انتخاب خود اشتباه کرده است. فیلم من دغدغه اجتماع دارد و مخاطبش هم باید صاحب چنین دغدغهای باشید.
و این گونه فیلمها در هیاهوی آثار تجاری نادیده گرفته میشوند.
شهابی: به نظرم در این زمینه دولت هم باید فرهنگسازی کند. ببینید که جریان سینمای ایران چگونه فیلمهای فیلمساز بزرگی چون کیارستمی را به حاشیه میبرد؟
خادمی: فکر میکنم حلقه مفقودهای میان سینمای هنری و مخاطب سینمای کلاسیک وجود دارد و این نقیصه باید جبران شود. تعاریفی مثل سینمای کلاسیک و یا سینمای آوانگارد در ایران با جهان تفاوتهایی اساسی دارند. میبینیم که در فیلمهای کاملا تجاری، چه بازیگران قدرتمند و توانایی حضور مییابند. این بازیگران خوش چهره هالیوودی علاوه بر زیبایی، تواناییهای خوبی در بازیگری دارند. این روزها همه در سینمای ایران از مردم و سلیقه مردم حرف میزنند، اما هر یک تعریف متفاوتی از مفهوم مردم دارند. سلیقه و حس مخاطب هم نیاز به پرورش دارد. پس از اکران فیلم، تماسهای زیادی با من گرفته شد و بازخوردهای مثبتی گرفتم. حتی مردانی که دچار لغزشهایی از جنس شوهر فروغ دارند هم استقبال خوبی از این نقش و کنشهایش داشتند. اگر ما مردان و زنان سی سال پیش باشند که راه را درست نرفتهایم. باید از این دست فیلمها حمایت شود. ۱۰ تا ۱۵ درصد از افراد این جامعه هر فیلمی را نمیتوانند تحمل کنند و این گروه هم نیاز به خوراک دارند. "حراج" به دنبال تامین خوراک این اقلیت است.
اما بیوفایی مرد جوهره اصلی فیلم نیست...
شهابی: نه مرد و نه فروغ از ابتدا به این موضوعات فکر نمیکنند. اما در موقعیتهایی شاید ناخواسته قرار میگیرند.
خادمی: قرارنیست این گونه فیلمها خیلی هم با آب و تاب و پیچیده ساخته شوند. فروغ شخصیتی بخشنده است که حتی وقتی به صورت دوستش سیلی میزند هم نگران او و دوریاش از فرزندش است. فکر میکنم زمان آن رسیده تا برخی عناصر سینمای تجاری را بگیریم و با عناصری از سینمای فرهنگی، مستقل یا هنری ترکیب کنیم و در ارتقاء سلیقه مخاطب بکوشیم. این از وظایف هنرمند است.
دکوپاژ مینی مالیستی و سبک بصری و شیوه تدوین فیلم شما یادآور جریان سینمای اروپا در یک دهه اخیر است. چقدر از این سینما تاثیر پذیرفتهاید؟
شهابی: تاثیری نپذیرفتهام. شاید به لحاظ محتوا از برخی فیلمهای تاثیر گرفته باشم اما در فرم و ساختار نه. آن گونه از فیلمهای اروپایی را دوست دارم اما هیچ الگوی جز ذهنیت خودم برای کار ندارم. مثلا فیلمهای برادران داردن به عنوان پیشگام این جریان سینمای با تصاویری تخت و بدون برش پیش میروند اما من در فیلمم از کاتهای پرشمار استفاده کردهام. فیلمهای کوتاه و بلند ویدیویی بسیار ساختهام و تجربیات و الگو برداریهایم از آنجا آمده است. از همان فیلمها تا کنون سبک بصری انرژیک و پرتحرکی دارم. نیازمند دیده شدن نبودم و فیلمهایی کوتاهم را کمتر کسی دیده است. اما تجربه گراییهایم را آنجا انجام دادهام. به ویژه روی تصاویر فیلمم تاکید دارم و در بحث فیلمبرداری ورد میکنم. عناصر مهم سینما از نظر من نویسنده فیلمنامه و بازیگر هستند که سایر عوامل حتی کارگردان باید در اختیار این دو باشند. در سینمای من دکوپاژ پیچیده معنایی ندارد. تنها باید تصاویر درست و متناسب داشته باشم. خودنمایی بصری را در فیلمهایم دوست ندارم.
دوربین فیلم "حراج" از حدی به بازیگران نزدیک نمیشود تا امکان همذاتپنداری را از تماشاگر سلب کند. گویی در صدد قضاوت نیست و بازتاب صرف حقیقت مد نظر قرار دارد.
شهابی: همین طور است. هر گونه اغراق معادل تحریف واقعیت است. فیلم من یک فیلم واقع گراست. همان گونه که نیازی به موسیقی یا حرکات عجیب و غریب دوربین ندارد به دکوپاژهای پیچیده سینمای کلاسیک هم نیاز ندارد. وقتی ادعای ساخت یک قصه رئالیستی داری باید به لحاظ فرم و اجرا هم این قواعد را رعایت کنی. وقتی به سادگی مدنظرم میرسم دیگر به تغییر آن فکر نمیکنم. بخشی از این امر به روحیات خودم باتز میگردد. جهان در پیش چشم من رنگ و روی خود را باخته است. هیچگاه برای جایزه و جشنواره فیلم نساختهام. من به ترکیبی در فرم و محتوا رسیدهام. من مسیر خود را پیدا کردهام و اعتقادم این است که جور دیگری فیلم نسازم.
فیلم به لحاظ حقوقی هم درست و بدون اشتباهات رایج فیلمهای ایرانی ساخته شده و پیداست در "حراج" از مشاور حقوقی به درستی بهره گرفته شده است. در این باره بگویید.
شهابی: در فیلم "روز روشن" هم مشاور حقوقی داشتم. مشاور حقوقی من وکیلی بود که به دلیل مسائل حقوقی پرشماری که در قصه هست، فیلمنامه را به دقت بررسی کرد و همه موارد با نظر ایشان اصلاح شده است.
یکی از نقاط ضعف فیلم این است که به شدت بر دیالوگها استوار است. حجم دیالوگها بالاست و همه اطلاعات از این طریق به تماشاگر منتقل میشود و از ظرفیتهای بصری سینما کمتر استفاده شده است. دلیل این امر چیست؟
شهابی: شاید حرف شما درست باشد. شاید بهتر بود کمی هم از ظرفیتهای بصری سینما استفاده میکردم. اما دیالوگها برایم مهم بودند و از طرفی به دلیل بودجه اندک به شکلی ناخودآگاه به دیالوگها متکی شدیم.
خادمی: اتفاقا پیش از فیلمبرداری در این مورد با آقای شهابی صحبت کردیم. چون دوربین لحظهای فروغ را رها نمیکند. در نتیجه به ریتم مونوتون نیاز داشت. هرچند ریتم یکنواخت میتواند برای یک فیلم خطرناک باشد. ما گاهی با تنهایی فروغ همراه میشویم. قرار بود خلوت این زن را بیشتر ببینیم. ولی در نهایت به دلایلی روند کار به گونهای دیگر پیش رفت.
اما علیرغم بودجه اندک، "حراج" بر خلاف بسیاری از فیلمهای این سالها جسارت خارج شدن از لوکیشنهای محدود و حرکت در فضاهای خارجی را هم دارد.
شهابی: نیاز فیلم این بود که در فضاهای خارجی هم حضور داشتیم. اما «حراج» فیلمی است که به هیاهو نیاز ندارد.
انتهای پیام/
مازیار فکری ارشاد