به گزارش هنرآنلاین، تلویزیون به خصوص وقتی جنبه ملی وعمومی پیدا می کند و قرار است برای عامه مخاطبان برنامهسازی کند، باید به متوسط سلیقه عمومی توجه داشته باشد. به عبارت دیگر، مدیران و برنامه سازان باید متوجه باشند که در جامعه همه قشری زندگی میکنند. از افراد بیسواد و کمسواد تا اساتید دانشگاه و افراد فرهیخته و نخبه. در چنین شرایط تلویزیونی باید حد وسط را بگیرد. به طور مثال متوسط سواد عمومی را دیپلم در نظر بگیرد و شهرنشین (چون تعداد شهرنشینان بیش از روستاییان است).
تعیین متوسط سن عمومی جامعه نکته مهم دیگری است که باید برنامهسازان و مدیران تلویزیون در نظر بگیرند. برای نمونه وقتی جامعهای جوان است، متوسط سن نیز بین ۲۰ تا ۳۰ در نظر گرفته می شود. البته طی سالهای گذشته حوزه عملکرد شبکههای تلویزیونی تعیین شده است و همین موضوع باعث میشود که هر تلویزیون بنا بر دستوری که دارد برای گروه یا گروههای سنی مشخص و خاصی برنامه بسازد. همه اینها که گفته شد بخشی از نکاتی است که هنگام تعیین مضمون سریال و فیلمهای تلویزیون در نظر گرفته می شود. یکی دیگر از نکاتی که برای تعیین محتوای سریالها مد نظر قرار میگیرد، حال و هوای جامعه است. یعنی اینکه در مقطع زمانی خاصی که قرار است یک فیلمنامه نوشته شود، چه مسئله یا مسایلی مورد توجه عموم مردم قرار دارد تا این موضوع تبدیل به محور شود.
با همه توضیحاتی که داده شد و بیش از ۳۰ سال تجربهای که تلویزیون پس از انقلاب در زمینه ساخت فیلم و سریال دارد، هنوز ناپختگیها و گاه اشتباههای عجیبی در زمینه انتخاب مضمون دیده میشود که از یک گروه حرفهای کاملا بعید است. برای نمونه، مدتها است که تلویزیون به ساخت سریالهایی دست می زند که همه چیز سیاه و آزاردهنده است. به عبارت دیگر، مسایل و موضوع هایی انتخاب میشوند که هیچ مخاطب سالمی آنها را نمیپذیرد و نمیپسندد. این گونه مضامین معمولا به مسایلی همانند کلاهبرداری، بیوفایی و خیانت در خانواده، درگیری و ناامنی در محیط خانه، شکستهای عاطفی و اقتصادی منجر به جدایی و درگیری به خصوص در میان زوجهای جوان و .... می پردازند.
در حالی که انتظار میرود، تلویزیون به سراغ مسایل و موضوعهایی برود که تحرک اجتماعی در برداشته باشد و باعت برانگیختگی مثبت مخاطب شود. به عبارت دیگر، مخاطبانی که از سر کار به خانه برمیگردند یا حتی مشغول تحصیل و خانه برایشان محلی برای استراحت و تجدید قوا محسوب میشود، انتظار دارند از تماشای تلویزیون انرژی دوبارهای بگیرند و با انرژی بیشتری به محل کار یا تحصیل برگردند. وقتی بیشتر مضامین تلویزیونی از خیانت، خباثت، جنایت و درگیریهای کوچک و بزرگ خبر میدهد و عمده موضوعهایی که انتخاب میشود به خانه و خانواده یا اطرافیان و فامیل برمیگردد در دنیای گسترده و پیشرونده رسانهها چگونه می توان انتظار داشت مخاطب در طولانی مدت به سریالها و فیلمهای ایرانی علاقه نشان بدهد و پای آنها بنشیند.
البته مفهوم این کلام، چشم بستن بر حقایق، نادیده گرفتن واقعیات و ارایه تصویری از مدینه فاضله نیست. بلکه وجود چنین سریالهایی با مضامینی که به آن اشاره شد نیز وجود دارد تا تلنگری به اتفاقات مختلف جامعه زده شود و حتی راه یا راه حلهایی پیش روی مخاطب قرار بگیرد، اما وقتی عموم سریالهایی که نشان داده می شود از یک مضمون واحد برخور دارند، حسی که به مخاطب انتقال پیدا می کند، ناراحتی، درگیری، خستگی و پژمردگی است.با توجه به این مطالب، نویسندگان و ایده پردازان تلویزیون لازم است که غیر از داشتن تبحر در امر فیلمنامهنویسی همواره مشاوره با جامعهشناسان، روانشناسان، مشاوران تربیتی و خانوادگی و به طور کلی افرادی که در جامعه به صورت مستقیم در ارتباط هستند و به آمارهای مختلف دسترسی دارند را در نظر داشته باشند و با نظر خواهی از این افراد نسبت به نگارش یک اثر دست بزنند.
روزنامهنگاران، محققان اموراجتماعی، معلمان، اساتید صاحب نظر دانشگاه و افرادی که با کودکان، نوجوانان و جوانان به صورت مستقیم و علمی در ارتباط هستند از دیگر گروههایی هستند که باید مورد مشاوره و همفکری فیلمنامهنویسان قرار داشته باشند. در این صورت نویسنده متن یک اثر تلویزیونی فقط به داشته و دانستههای خود بسنده نمیکند، بلکه همواره در جریان آخرین اخبار و اطلاعات و نیازهای جامعه قرار میگیرد و بهترین گزینه ها را انتخاب و ارایه می کند.
مازیار شیبانیفر