سرویس موسیقی هنرآنلاین: در سطح جامعه، نوجوانان و جوانان متعددی وجود دارند که هنر موسیقی را به صورت آکادمیک یا غیر آکادمیک یاد گرفتهاند و آثارشان مانند چشمهای خودجوش است اما این افراد هیچگاه رسانهای برای به منصه بروز گذاشتن آثار خود نداشته و ندارند.
به همین جهت در سالهای اخیر برخی استعدادیابیهای موسیقی در سطح کشور انجام شده و تا حدودی نیز در شناساندن بعضی از جوانان خوشصدا به موسیقی کشور موفق بودهاند؛ هرچند این محافل یا برنامههای استعدادیابی، هیچ برنامهای برای فعالیتهای آتی استعدادهای شناختهشده خود نداشتهاند. در این بین، محافل استعدادیابی در موسیقی، تنها به بخش خوانندگی و آواز توجه کرده و افرادی را در آن حوزه شناسایی میکنند اما جشنواره موسیقی جوان، علاوه بر استعدادیابی در بخش آواز، تنها محل جدی برای نوازندگان جوان موسیقی در کشور است که از طریق آن ره صد ساله را یکشبه بپیمایند و به صف اول موسیقی کشور برسند.
جشنواره موسیقی جوان در سال 1378 با هدف شناسایی و تشویق جوانان مستعد در موسیقی و همچنین ارزشگذاری صحیح برای آنها تأسیس شد. این جشنواره در ابتدا در فضایی محدودتر نسبت به شرایط امروزی خود، دایر شد و رفتهرفته به صورت تصاعدی در تمام جوانب رشد کرد. نحوه برگزاری جشنواره موسیقی جوان بهگونهای است که ابتدا علاقهمندانی که شرایط درجشده در فراخوان این جشنواره را دارا هستند، آثار موسیقیایی خود را به صورت تصویری برای دبیرخانه جشنواره ارسال کرده و سپس منتظر میمانند تا در صورت پذیرفته شدن آثارشان از سوی داوران، به بخش نهایی جشنواره که حضور در محل برگزاری فستیوال و هنرنمایی در محضر داوران است، دعوت شوند. در نهایت، پس از برگزاری جشنواره موسیقی جوان، افراد برگزیده هیئت داوران در بخشها و ردههای سنی مختلف، طی یک مراسم اختتامیه ویژه معرفی میشوند.
هیئتداوران جشنواره موسیقی جوان، تاکنون متشکل از برجستهترین و شاخصترین موسیقیدانهای کشورمان بوده است. از دوره نخست این جشنواره در سال 78 تا به امروز، بزرگانی نظیر محمدرضا درویشی، منصور نریمان، حسین علیزاده، شهرام ناظری، علیاکبر شکارچی، حسن ریاحی، مصطفی پورتراب، سیمون آیوازیان، رافائل میناسکانیان، محمدعلی کیانینژاد و... داوری جشنواره موسیقی جوانان را در بخشهای مختلفی نظیر کلاسیک، سنتی، نواحی و... بر عهده داشتهاند. همچنین طی ادوار مختلف، افرادی نظیر آذین موحد، کامبیز روشنروان، فرید سلمانیان، محمد سریر، داریوش پیرنیاکان و هومان اسعدی، به عنوان دبیر جشنواره موسیقی جوان، اجرای آن را بر عهده گرفتهاند. نگاهی به تاریخچه جشنواره موسیقی جوان نخستین دوره از جشنواره موسیقی جوان، در سال 78 در خلال پانزدهمین دوره از جشنواره موسیقی فجر در سه بخش کلاسیک، سنتی و مقامی در محل تالار رودکی برگزار شد. در آن دوره از 547 نفر شرکتکننده، 474 نفر به بخش نهایی راه یافتند و نهایتاً به رأی هیئتداوران، یک نفر به عنوان پدیده، 59 نفر به عنوان مقام اول، 41 نفر به عنوان مقام دوم و 19 نفر به عنوان مقام سوم و 2 نفر نیز به عنوان هنرمند خلاق و نوآور شناخته شدند. دوره بعدی این جشنواره در سال 79، با رشد دو برابری تعداد شرکتکنندگان روبرو بود اما از آن تعداد نیز فقط 449 نفر به مرحله نهایی راه یافتند. در دوره سوم، به برگزیدگان جشنواره موسیقی جوان فرصت داده شد تا در هفدهمین دوره از جشنواره موسیقی فجر به روی صحنه رفته و هنر خود را به نمایش بگذارند. از نکات بارز در دورههای چهارم و پنجم جشنواره موسیقی جوان در سالهای 81 و 82 نیز میتوان به حذف بخش مقامی از جشنواره و اضافه شدن بخش علمی بدان اشاره کرد.
اما مابین پنجمین دوره از جشنواره موسیقی جوان تا دوره ششم آن، چهار سال فاصله افتاد تا در نهایت در شهریورماه 86، دوره جدید جشنواره با تغییرات محسوسی نظیر اضافه شدن بخش جداگانه آواز به جشنواره، کاهش ردههای سنی از 4 رده به 3 رده و برگزاری کارگاههای آموزشی، سخنرانی و نشستهای تخصصی در بخشهای جنبی روبرو شد. جشنواره موسیقی جوان پس از برگزاری دوره ششم خود، برای چند سال دیگر به حالت ملغی درآمد تا اینکه در سال 92 با منصوب شدن هومان اسعدی به عنوان دبیر جشنواره و انتخاب علی ترابی به عنوان مدیریت اجرایی، این جشنواره پس از 6 سال وقفه از سر گرفته شد. این دوره از جشنواره در دو بخش تکخوانی و تکنوازی موسیقی کلاسیک ایرانی با پذیرفته شدن 149 هنرمند جوان برای بخش نهایی در تالار رودکی برگزار شد.
با ابقای هومان اسعدی در مسئولیت دبیری جشنواره جوانان، دورههای هشتم و نهم این جشنواره موسیقی نیز بدون وقفه و با برنامهریزی منظم در شهریورماه سالهای 93 و 94 در تالار رودکی برگزار شد. سال گذشته در نهمین دوره از جشنواره موسیقی جوان، 1200 هنرمند آثار خود را برای جشنواره ارسال کردند که از این بین 339 نفر به مرحله نهایی راه یافتند.
در آن دوره، بخش موسیقی نواحی نیز شامل آواز و سازهای مختلف مناطق ایران، به بخشهای موسیقی ایرانی و کلاسیک اضافه گردید. کیفیت برگزاری دوره نهم و همچنین میزان استعداد شرکتکنندگان این دوره از جشنواره به حدی مناسب بود که حسین علیزاده آهنگساز و نوازنده برجسته تار به عنوان یکی از داوران بخش موسیقی دستگاهی، سطح آن دوره را کمنقص خواند و ابراز امیدواری کرد که این جشنواره از موسیقی بدون وقفه در چنین سطح بالایی ادامه یابد.
تدوین و طراحی فراخوان دهمین دوره جشنواره موسیقی جوان، با برگزاری جلسات مختلفی بلافاصله پس از برگزاری دوره نهم آن انجام شد و مقرر شد دوره دهم این فستیوال بزرگ موسیقی، در همان سه بخش موسیقی ایرانی، کلاسیک و نواحی برگزار شود، مضاف بر اینکه در بخش موسیقی ایرانی، یک بخش زیرمجموعهای با نام بخش ویژه موسیقی دستگاهی به جشنواره اضافه شود که در این بخش موضوع تسلط بر کل دستگاهها و آوازها بر اساس یکی از روایتهای معتبر ردیف و توانایی اجرای بداهه به رأی هیئتداوران گذاشته شود. همچنین مقرر گردید که این دوره از جشنواره نیز در قالب سه گروه سنی الف (۱۵ تا ۱۸ سال)، ب (۱۹ تا ۲۳ سال) و ج (۲۴ تا ۲۹ سال) برگزار شود. در نتیجه فراخوان دهمین دوره جشنواره موسیقی جوان، روز ششم بهمنماه سال 94 منتشر شد. ارسال 1200 اثر برای رقابت در دوره دهم با انتشار فراخوان جشنواره دهم، تعداد مجموعه آثار ارسالشده به دبیرخانه جشنواره جمعاً به 1200 اثر رسید که با اتمام داوری مرحلهی اول، نام ۴۵۷ تن از راهیافتگان به مرحله نهایی این جشنواره اعلام شد. بیشترین تعداد آثار ارسالی در بخش موسیقی دستگاهی مربوط به سازهای سنتور، تنبک، تار و بعد کمانچه، سهتار، آواز و نی، و کمترین تعداد در سازهای قانون و عود بوده است. در بخش موسیقی کلاسیک تعداد متقاضیان در سازهای ویولن، پیانو و گیتار بیشتر بوده است، سپس به ترتیب سازهای فلوت، ویولنسل، ویولا، ابوا، کلارینت و ترومپت. در بخش موسیقی نواحی از سازهای دف، تنبور و دوتار استقبال خوبی شده است، همچنین در بخشهای موسیقی آذربایجان، لرستان، مازندران و برخی مناطق دیگر تعداد متقاضیان بیشتر از سال گذشته است. البته در بخش موسیقی کلاسیک تعداد متقاضیان در حوزۀ سازهای بادی، بهویژه سازهای بادی برنجی، بسیار اندک است و در رابطه با سازهای هورن و ترومبون، عملاً هیچ اثری به دبیرخانه ارسال نشده است.
دهمین دوره از جشنواره موسیقی جوان، از 7 شهریور کار خود را در سالن رودکی با اجرای بخش ویژه موسیقی دستگاهی آغاز میکند و به دنبال آن گروههای سازی مختلف تا 23 شهریور در حضور هیئتداوران به اجرا میپردازند. 69 استاد برجسته موسیقی ایران، داوری دهمین جشنواره ملی موسیقی جوان را بر عهده دارند.
در بخش موسیقی دستگاهی، بزرگانی پرآوازه نظیر حسین علیزاده، مهدی آذرسینا، علیاکبر شکارچی، مجید کیانی، مینا افتاده، عبدالنقی افشارنیا، محمدعلی کیانی نژاد، داریوش پیرنیاکان، علیاصغر شاه زیدی و نصرالله ناصح پور و در بخش موسیقی کلاسیک افرادی نظیر داوود جعفریامید، کریم قربانی و محسن تویسرکانی داوری ویولنسل، منوچهر صهبایی و اکبر محمدی داوری کلارینت و ابوا، علی نعمتی داوری ترومپت، سیمون آیوازیان، علیرضا تفقدی، مهرداد پاکباز و پدرام فلسفی داوری گیتار، آذین موحد، مجید سینکی و فیروزه نوایی داوری فلوت، لیلا رمضان، فریماه قوام صدری، گاگیک بابایان و آرپینه ایسرائیلیان داوری پیانو، ابراهیم لطفی، سیاوش ظهیرالدینی و مرجان قنبری مهری داوری ساز ویلن و ویولا را بر عهده دارند.
در بخش موسیقی دستگاهی نیز داوود گنجهای، اردشیر کامکار، هادی منتظری، مهدی آذرسینا و علیاکبر شکارچی داوری ساز کمانچه، ملیحه سعیدی، پریچهر خواجه، مینا افتاده و مجید کیانی داوری ساز قانون، رضا شفیعیان، مینا افتاده و مجید کیانی داوری ساز سنتور، نوید افقه، پژمان حدادی، کامبیز گنجهای، مهدی خاکساران و سیامک بنایی داوری ساز تنبک، حسن ناهید، عبدالنقی افشار نیا، جمشید عندلیبی و محمدعلی کیانینژاد داوری ساز نی، حسین علیزاده، داریوش پیرنیاکان و بهروز همتی داوری ساز تار، حسین علیزاده، داریوش پیرنیاکان، بهداد بابایی و مسعود شعاری داوری ساز سهتار، محمد فیروزی، داریوش پیرنیاکان و سعید نائب محمدی داوری ساز عود و حمیدرضا نوربخش، علیاصغر شاهزیدی، نصرالله ناصح پور و مظفر شفیعی داوری آواز را عهد دار هستند.
در بخش نواحی دهمین جشنواره موسیقی جوان نیز هنرمندانی چون عبدالرحمن غوثی، بیژن کامکار و سید عطاالله سلامیه در ساز دف، کیخسرو پورناظری، علیرضا فیض بشیپور و علیاکبر مرادی در ساز تنبور، شهریار صدیق، ایمران حیدری و جابر اطاعتی در موسیقی آذری، ارسلان طیبی و ابوالحسن خوشرو در موسیقی مازندران، یوسف دیبائی در موسیقی ترکمن، فرج علی پور، علیاکبر شکارچی و رضا پرویز زاده در موسیقی لرستان، اسفندیار تخمکار و محمدفاروق درپور در ساز دوتار شرق و جنوب خراسان، کلیم اله توحدی و علیرضا سلیمانی در ساز دوتار شمال خراسان در مقام داور حضور دارند. که در این بخش حمیدرضا اردلان به عنوان مشاور دبیر و عضو هیئتداوران بخش نواحی حضور دارند.
اکنون در آستانه برگزاری دهمین دوره از جشنواره ملی موسیقی جوان، این جشنواره با دبیری هومان اسعدی و مدیریت اجرایی علی ترابی آنچنان به استحکام و اثرگذاری مطلوب رسیده که تصور تعطیل شدن آن تقریباً غیرممکن است و این امیدواری وجود دارد که دیگر بدون وقفه، هر ساله در زمانی مشخص شاهد اجرای دوره جدید از این فستیوال بزرگ ملی باشیم.
جوان یک جشنواره معمولی نیست
محمدرضا درویشی آهنگساز و پژوهشگر نامآشنای موسیقی ایران درباره اهمیت جشنواره موسیقی جوان گفته است: جشنواره جوان یک جشنواره معمولی نیست، بلکه مهمترین گردهمایی موسیقی در سطح کشور و یک نوع سرمایهگذاری برای نسلهای بعدی است؛ کسانی که آینده موسیقی ایران را رقم خواهند زد.
این جشنواره نمایشی نیست
حسین علیزاده نیز درباره اهمیت والای این جشنواره موسیقی گفته است: جشنواره موسیقی جوان یک جشنواره نمایشی نیست و دغدغه آن فقط بالا بردن کیفیت موسیقی است. این جشنواره معیارهای خوبی دارد که اگر تفکر درستی در آن وجود داشته باشد، قطعاً به جایگاههای بسیار خوبی میرسد.
مینا آتشی