سرویس موسیقی هنرآنلاین: بنا بر ماده 20 آییننامه اماکن عمومی مصوب سال 1363 و تجدیدنظر شده سال 1364، پیش از این برگزاری هر نوع مجلس جشن و عروسی، مهمانی، شبنشینی و امثال آن و یا اجرا هرگونه برنامه هنری و نمایشی در اماکن عمومی مستلزم تأیید محتوای برنامه هنری و نمایشی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تحصیل اجازه مخصوص نیروی انتظامی محل بود.
همانگونه که از متن ماده مذکور پیداست، آییننامه اماکن عمومی تاکنون یک متولی و مرجع واحد را برای برگزاری چنین مراسمهایی معرفی نکرده بود. در حالی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طبق قانون اساسی، مرجع اصلی امور فرهنگی در کشور است، اما در مورد برگزاری مراسمهای فوق تنها تصمیمگیرنده نبود. این مسئله از آنجا که یکی از این دو نهاد مجوز برگزاری مراسمی خاص را صادر کرده و دیگری بدون هماهنگی آن را لغو میکرد، باعث بروز سردرگمی، ناهماهنگی و تشنج شده و تبلیغاتی منفی در داخل و خارج از کشور ایجاد میکرد.
در این میان، کنسرتهای موسیقی، مظلومترین قربانی سردرگمیهای ماده 20 آییننامه اماکن عمومی بودند و معمولاً همه سال شاهد بیبرنامگی در برگزاری و لغو تعداد کثیری از آنها بودیم. البته عدهای از مسئولان در نیروی انتظامی میگویند تاکنون اداره اماکن ناجا هیچ کنسرتی را لغو نکرده است و لغو برخی کنسرتها به خاطر حضور دلواپسان، دستور دادستانی و دستور شورای تأمین استان بوده است. از سوی دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعتقاد دارد اداره اماکن نیز در این سالها نقشی پررنگ در لغو برخی از کنسرتهای موسیقی داشته است. قوه قضاییه دیگر نهادی است که در سالهای اخیر در لغو چند کنسرت موسیقی از جمله کنسرت اخیر کیهان کلهر نقش داشت، به طوری که علی جنتی وزیر ارشاد را به مکاتبه با رئیس قوه قضاییه واداشت. جنتی با بیان آنکه علت لغو کنسرت کلهر دخالتهایی است که دادستانی میکند و آنها با تشخیص خودشان اقداماتی را انجام میدهند، متذکر شده بود که در قوه قضاییه اینگونه اقدامات را جزو حقوق خودشان میدانند.
جنتی ماده 20 را دلیل بروز چنین دخالتهایی میدانست و در سالهای اخیر در رفع و اصلاح آن برآمده آمده بود. در نهایت در روز 13 تیر سال جاری، هیئت وزیران با پیشنهاد وزارت ارشاد و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، متن ماده 20 آییننامه اماکن را اصلاح کرده و آن را به اضافه سه تبصره به تصویب رساند. اصلاح ماده 20 آییننامه اماکن عمومی
در متن اصلاحیه ماده 20 آییننامه اماکن عمومی که 20 تیرماه توسط اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور به وزارت کشور ابلاغ شد، آمده است: صدور مجوز اجرای برنامههای فرهنگی، هنری از جمله اجرای صحنهای موسیقی و تئاتر به عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و از جهت بررسی انتظامی و ترافیکی به نیروی انتظامی جمهوری اسلامی اعلام و نیروی انتظامی موظف است ظرف ده روز نظر خود را ارائه و نظم و امنیت محل و مراسم را بدون دخالت در مجوز و محتوای برنامه و ویژگی مجریان تأمین نماید. متقاضیان برگزاری برنامههای مزبور موظفاند حداقل 48 ساعت قبل از اجرای برنامه، ساعت و روز تشکیل مراسم و صرفاً مشخصات پیشنهادکننده مراسم را با ارائه دو کارت ورود به محل برگزاری به مسئولان ذیربط انتظامی اعلام نمایند.
آنچنان که از متن تجدیدنظر شده ماده 20 آییننامه اماکن پیداست، اصلاح این ماده به منظور تقویت اختیارات وزارت ارشاد در برگزاری اجراهای صحنهای موسیقی و تئاتر و کاهش اختیارات نیروی انتظامی در لغو چنین برنامههایی بوده است.
وزیر ارشاد پیش از این درباره مفاد ماده اصلاحی آییننامه اماکن گفته بود: آخرین تغییرات قانون نظارت اداره اماکن بر برنامههای هنری، متعلق به سال 1363 است که بر اساس آن شهربانی کل کشور موظف بود به وضعیت هتلها، رستورانها، قهوهخانهها، سینماها، کنسرتهای موسیقی و نحوه برگزاری مجالس شبانه از جمله تئاترها نظارت داشته باشد و برگزارکنندگان این مراسم باید از اداره اماکن جهت برگزاری هر نوع مراسمی مجوز دریافت میکردند، اما به تازگی این قانون اصلاح شده و طبق آن، صدور مجوز برای اجراهای صحنهای، تئاتر، موسیقی و نمایشهای دیگر فقط بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و نیروی انتظامی فقط میتواند در مسائل ترافیکی و انتظامی اظهارنظر کند و دیگر اجازه ورود به لغو کنسرتها، نمایشها و ... را ندارد.
سلب امتیازات اداره اماکن عمومی در رسیدگی به شرایط کنسرتگذاران، علاوه بر به وجود آمدن شرایطی آرامبخش که لغو نشدن کنسرت خوانندگان را تضمین میکند، پایانی بر پروسه طولانیمدت و ملالآور اخذ مجوز کنسرت نیز خواهد بود. در شرایط قبلی، تهیهکنندگان و خوانندگان برای برگزاری کنسرت باید مدت زمانی طولانی را صرف به دست آوردن مجوزهای لازم در اداره اماکن عمومی میکردند و چون این پروسه گاهی بسیار طولانی میشد، بعضی از کنسرتگذاران قید برگزاری کنسرت در زمان مذکور را میزدند. همین چند ماه پیش بود که سیدمحمدحسین تفرشی مدیر برنامه و تهیهکننده خوانندگان حسامالدین سراج، حجت اشرف زاده و کاوه آفاق، علت لغو کنسرت این سه خواننده را که قرار بود در فصل بهار برگزار شود، طولانی شدن روند صدور مجوز از سوی اداره اماکن و همچنین موافقت نکردن این نهاد با برگزاری کنسرت آنها اعلام کرد.
در پی چنین اقداماتی، رسیتال آوازی دو هنرمند معروف اتریش با نام هربرت لیپرت خواننده تنور و ادوارد کوترواتز نوازنده پیانو نیز که قرار بود اسفندماه سال گذشته در تهران برگزار شود، به علت طولانی شدن پروسه دریافت مجوز تا خردادماه به تعویق افتاد، در حالی که عادل زمانی برگزارکننده این کنسرت، مساعدتهای علی مرادخانی را دلیل دریافت مجوز این کنسرت عنوان کرده بود و ممکن بود اگر چنین تلاشهایی از طریق معاون هنری وزیر ارشاد صورت نمیگرفت، اصلاً به این رسیتال مجوز داده نمیشد. حال با به وجود آمدن چنین شرایط مناسبی، این امیدواری به وجود میآید که در آینده، پروسه اخذ مجوز خیلی سریعتر طی شود تا خوانندگان و گروههای مختلف موسیقی بتوانند در زمان لازم به روی صحنه روند. این اتفاق، از بار وظایف اماکن نیز کاسته و فرصت کافی را به آنها برای رسیدگی به امور و وظایف جدیتر خود خواهد بخشید.
از این حرکت خوشحالم وحید تاج خواننده آهنگساز سنتی درباره این مسئله میگوید: از این حرکت بسیار خوشحالم و معتقدم هر چقدر موانع کمتر باشند در بحث هنر مؤثرتر خواهد بود. در مبحث هنر فقط یک ارگان حق دخالت داشته و باید همه مشکلات و اتفاقات هنری اعم از مجوز زیر نظر این ارگان باشد و لاغیر. هر ارگانی وظایف خاص و تعریف شده دارد و باید در محدوده آن قدم بردارد و اینکه یک ارگان بخواهد در کار ارگان دیگر دخالت کند درست نیست.
او ادامه میدهد: در هر صورت از این بابت خوشحالم و مطمئناً این مسئله به نفع هنرمندان بوده و من هم مانند بقیه هنرمندان به آینده آن امیدوارم.
یک اتفاق مبارک
از سوی دیگر، علی لهراسبی خواننده پاپ در این باره میگوید: وقتی متولی به یک سازمان متمرکز شود به طور حتم در زمینه مجوز برای هنرمندان سهولت بیشتری صورت میگیرد. لهراسبی در ادامه به مسئله متفاوتی اشاره میکند و میگوید: البته در اینکه این اتفاق مبارکی است، شکی نیست اما مهمتر این مسائل مسئله سالنهای کنسرت است، متأسفانه ما تعداد محدودی سالن برای اجرا داریم و آن هم اکثر مواقع زمان نداشته و ما نمیتوانیم به دلخواه برنامه کنسرت برگزار کنیم. اجراهای پاپ بخصوص محدود به سالن میلاد نمایشگاه است که بیشتر ماههای سال رزرو شده و جایی برای دیگران وجود ندارد. ایکاش مسئولان در کنار مسائل دیگر به فکر بهرهبرداری و سالنها باشند. جامعه موسیقی در انتظار گامهای بعدی وزارت ارشاد
علیرغم افزایش اختیارات وزارت ارشاد در برگزاری اجراهای صحنهای، علی جنتی معتقد است که همچنان صفر تا صد برگزاری کنسرتها در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد نیست و رسیدن به این مهم، مستلزم تغییر قانون است که چنین اتفاقی به سهولت انجام نمیشود. جامعه موسیقی امیدوار است که گامهای دیگر وزارت ارشاد برای استقلال در تصمیمگیری در مورد کنسرتها نیز همانند گام نخست آن محکم برداشته شود و افراد و نهادهایی که اظهارنظر و لغو کنسرت موسیقی در زمره وظایف و اختیاراتشان نیست، از سد راه پیشرفت موسیقی کنار بروند.
از طرفی در سالهای گذشته، افرادی غیرمسئول در سخنرانیهای خود بر موسیقی و اجراهای روی صحنه که هیچگونه ایراد شئونی هم نداشته تاختهاند و تبلیغاتی منفی علیه موسیقی کشور و همچنین علیه وجهه هنری و فرهنگی مملکت در زعم سیاستمداران خارجی ایجاد کردهاند. وزیر فرهنگ و ارشاد نقش این افراد را نیز در لغو کنسرتهای موسیقی بسیار مؤثر میداند و معتقد است با صحبتهای ایشان، نهادهای برهمزننده کنسرت موسیقی تحریک شده و امنیت کنسرتگذاران را سلب میکنند. مجوز کنسرتهای موسیقی در کشور ایران، مطابق فتوای مجتهدین اسلامی و بنا بر مواد قانون صادر شده و عجیب است در حالی که شرع و قانون اجازه برگزاری چنین مراسمهایی را میدهند، افراد متفرقه چگونه میتوانند با این دو رکن اساسی حکومتی مقابله کنند؟ این افراد کنسرت موسیقی را با واژههایی نظیر مطربی و بیبندوباری به حاشیه میکشانند تا خطرناکترین دشمنان هنر این مرز و بوم باشند و بهترین بهانه را به دست دشمنان ایران اسلامی دهند. واضح است که اگر این افراد اندکی در این زمینه انعطافپذیر شوند و به جای مسئله هنریِ کنسرتهای سالم موسیقی، سعی بر اصلاح معضلات خانمانسوز جامعه آرند، اوضاع جامعه موسیقی نیز به مراتب بهبود خواهد یافت.
در پایان از تعامل بسیار خوب میان معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد و اهالی موسیقی نیز نمیتوان گذشت. علی مرادخانی که به گفته شهرام ناظری و خوانندگان بسیار خوب دیگر کشورمان، معاونت او هدیه وزارت ارشاد به هنرمندان بود، در سه سال اخیر با ایجاد تعامل میان هنرمندان موسیقی و وزارت ارشاد، سعی کرد شرایط را برای بهبود اوضاع موسیقی و آسایش فعالان در این عرصه مهیا کند و در مورد مسئله کنسرت نیز با موضعگیری و حمایت از کنسرتگذاران و انتقاد از لغو نابهجای کنسرتها در شرایط مختلف، به روند رو به بهبود و استقلال وزارت ارشاد در تصمیمگیری در مورد کنسرت کمک کند.
مینا آتشی