سرویس موسیقی هنرآنلاین: بابک زرین از چهرههای معتبر و جریان ساز موسیقی امروز است. آهنگساز و تنظیمکننده قدرتمندی که ساخت بسیاری از آثار درخشان این سالها را در کارنامه هنریاش دارد.
او مدتی است که وارد عرصه خوانندگی شده و قطعاتش به خاطر سبک خاص و ویژهای که دارند با استقبال فراوانی روبرو شدهاند. بابک زرین از اولین سالهای حضورش در عرصه موسیقی به صورت جدی به خوانندگی پرداخته و در دو سال گذشته است که حضور بیشتری در این عرصه دارد. گفتوگو با بابک زرین همیشه جذاب و خواندنی است چرا که با توجه به تجربه و دانش بالایش همیشه مباحث مهمی را مطرح میکند. او این روزها با موسیقی تیتراژ سریال "معمای شاه" میدرخشد. با او به این بهانه وارد گفتوگویی تفصیلی شدهایم:
از تجربه "تبریز در مه" شروع کنیم و به "معمای شاه" برسیم. در ابتدا چگونه شد که همکاری شما با آقای ورزی شکل گرفت؟
فکر میکنم که سال 1388 بود که آقای ورزی به من پیشنهاد همکاری سریال "تبریز در مه" را به من دادند. چون کارهای قبلی ایشان مانند "سالهای مشروطه" را دیده بودم، بیمیل به این همکاری نبودم و درخواست ایشان برای یک نشست برای صحبتهای لازم در مورد موسیقی سریال "تبریز در مه" را پذیرفتم. برای من ذهنیتهای کارگردان خیلی مهم است. در آن نشست به توافقات لازم رسیدیم و همکاریمان برای "تبریز در مه" آغاز شد. ماحصل آن همکاری هم اثر "وطنم" با صدای سالار عقیلی شد. بعد از "تبریز در مه"، از زمان پیشتولید سریال "معمای شاه"، من در جریان ساخت این سریال بودم و در نهایت قرارداد همکاری برای این سریال نیز امضا کردیم.
به نظر من قطعه "وطنم" گل سرسبد آثار اجراشده توسط عقیلی بوده و نقش شما را در به اوج رسیدن عقیلی بسیار پررنگ میدانم. دراینباره چگونه فکر میکنید؟
من در مورد این قضیه نمیتوانم نظری دهم و فقط میتوانم این را بگویم که سالار عقیلی یکی از دوستان خوب و خوانندگان خوب ملودیهای من است و مردم او را دوست دارند.
آثار شما یا خیلی شنیده میشوند و یا بیسروصدا باقی میمانند. در مورد قطعه "وطنم" از قبل به این مسئله فکر کرده بودید؟
ما خیلی به این قضیه فکر نکرده بودیم. علت هیت شدن آن قطعه این بود که جدا از سریال، از طریق رسانههای مختلف پخش شد. اتفاقی که در مورد تیتراژ ابتدایی سریال "معمای شاه" هم به وجود آمده است. این قطعه نیز چند وقتی است که با ویدئوهایی از تصاویر شهدا پخش شده و دستبهدست میشود. 99 درصد موسیقی سریالهای ما، روی تصویر آن سریال باقی میماند و پس از پایان پخش سریال، آن اثر تمام میشود؛ مگر اینکه خواننده آن قطعه را در آلبومش قرار دهد. آثار ما این قابلیت را دارد که روی هر تصویر دیگری مبتنی بر قضیه وطنی و ایران گذاشته شود. من این نوید را داده بودم که پس از پخش حدوداً 10 قسمت از سریال "معمای شاه"، تیتراژ این سریال به محبوبیت میرسد و به فضای خارج از سریال نیز میرسد که اینگونه نیز شد. با توجه به تجربه آهنگ "وطنم" که با سریال آقای ورزی داشتهام، الآن به سادگی میتوانم بگویم که کدام اثرم شنیده خواهد شد. من از موسیقی کشورم دور نیستم و ذائقه مردم را میشناسم.
من در داخل و خارج از کشور با هنرمندان زیادی کار کردهام. از فعالیتهایی که با خوانندگان داشتهام میتوان به قطعه "معجزه" را دو سال پیش با رضا صادقی کار کردهام که این قطعه به عنوان تیتراژ برنامه "روزگار مادری" با اجرای امیرحسین مدرس، هر شب در ایام عید نوروز پخش میشد. با حمید حامی قطعه "سفر" را به عنوان تیتراژ سریال "مردان کوچک" کار کردم. حامی همچنان این قطعه را که 11 سال پیش ساخته شده، در کنسرتهایش میخواند و در کنسرتی که من به عنوان مهمان دعوت شده بودم، شاهد آن بودم که مردم نیز همچنان این قطعه را همراه حامی میخوانند. من در کارهایی که میسازم، به تاریخمصرف آنها هم فکر میکنم. از آثار دیگری که مردم دوست داشتند میتوان به قطعه "تو به داد من برس" فریدون آسرایی و "تو حس عاشق شدنی" "ققنوس" سالار عقیلی و خیلی از قطعات و آلبومهای دیگر را میتوان نام برد.
برای تمامی قطعاتی که میسازید به تاریخمصرف توجه میکنید یا فقط قطعاتی که خودتان دوست دارید؟
همیشه سعی کردهام این کار را انجام دهم. مثلاً در آلبوم "شاهماهی" هومن جاوید، دو سه قطعه وجود دارد که راحت میتواند پخش و شنیده شود. اگر حمل بر خودستایی نباشد باید بگویم که قطعه "مزرعههای قهوه" فوق العاده است. من خودم این قطعه را خیلی دوست دارم.
تیم کاری آثاری که ساخته میشود، مانند تلفیق آهنگساز و تنظیمکننده و تلفیق ترانهسرا و خواننده چقدر در شنیده شدن آثار مهم است؟ چون شما قطعههایی مانند "کوچ" را با حمید حامی داشتهاید که مانند قطعه "سفر" شنیده نشدهاند.
مطمئناً تیم کاری مخصوصاً خواننده خیلی مهم است. قطعه "کوچ" در متن سریال پخش میشد و قطعه سفر تیتراژ پایانی سریال "مردان کوچک" بود. تیتراژ در پایان هر قسمت پخش میشود و تکرارهای سریال نیز به شنیده شدن آن کمک میکند.
احساس میکنم در بعضی آثار با جان و دل کار میکنید که این ویژگی در آثار دیگر خیلی به چشم نمیآید.
خواننده آن قطعات را دوست دارم. (با خنده).
پس اعتراف میکنید که برای بعضی خوانندگان انرژی بیشتری میگذارید؟
خیر. من کارهای خوبی را به بقیه هم میدهم. گاهی میبینم که خواننده من ویژگی حنجرهاش در یک نوع ملودی خاص جواب میدهد. به اینگونه خوانندگان اگر از آثار عام پیشنهاد کنم، میگویند که از آن کارهای خاص میخواهند. در این زمان کاری از دست من برنمیآید و اثری که میخواهد را به او میدهم. مثلاً با مانی رهنما آهنگ "کنار تو" را کار کردیم که در همهجا پخش میشود، در حالی که دو سه کار دیگر با مانی رهنما کار کردیم و کمتر شنیده شدند. چون آهنگ "کنار تو" خیلی عامتر است. من اگر تیتراژ یک سریال را کار میکردم و آن تیتراژ شنیده نمیشد، حرف شما را میپذیرفتم، اما خوشحالم که هر تیتراژی تا به حال کار کردهام، شنیده شده است. خیلی هم به تیتراژها ورود نمیکنم.
چرا؟
به خاطر خیلی مسائل. مسائل مالی و غیرمالی و...
بیشتر فکر میکنم مالی باشد تا غیرمالی. چون همکارانتان همیشه از تأخیر یا عدم پرداخت دستمزدشان میگویند.
خیر. برای من که تأخیری نداشته است. من تا دستمزدم را نگیرم، کارم را انجام نمیدهم.
نمیگویند که مادیگرا هستید؟
بله میگویند، تیتر هم زدهاند. اما همیشه یک گوش من در بوده و گوش دیگرم دروازه. من همیشه به حرف خیلیها اهمیت ندادهام. همیشه کار خودم را انجام میدهم، اما در بحث رقابت هنری، این صحبتها برایم مهم است. اینکه عدهای بگویند این کار متفاوت است و یا از خودشان بپرسند که مگر میشود اینگونه هم کار کرد، برایم خوشایند است.
چطور میشود که با خوانندههای مختلف خارج از کشور و خوانندگان داخلی نظیر حامی، صادقی و.. با سبک و صداهای خاص خودشان کار کرد و موفق هم بود؟ هر کدام از این افراد شاخه بندی شدهاند اما به دایره بابک زرین هم متصل هستند؟
من همیشه دور از حاشیه بودهام. ورزش همواره من را به این اتفاقات نزدیک کرده است. من آرتیست بودن را بیشتر از آهنگساز بودن دوست دارم.
آرتیست را چه معنا میکنید؟
آرتیست بودن از دید من، بازیگری است که میتواند نقشهای مختلف را بازی کند، در یک فرم نباشد، خودش را تغییر دهد، بتواند گریه کند و گریه بیندازد، بخندد و بخنداند. من خندیدن را در وجودم زیاد، اما خنداندن را کم دارم. هر چقدر هم سعی میکنم نمیتوانم خیلی دیگران را بخندانم. اما خیلی لذت میبرم از اینکه میخندم. من دوست دارم در کارم متنوع باشم.
آلبوم محمدرضا فروتن به کجا رسید؟
آلبوم و ویدئوهای آن آماده هستند. این آلبوم هم از لحاظ موسیقی و هم از لحاظ ترانه، فوقالعاده آلبوم خوبی است. اگر من را هم کنار بگذارید، تنظیمهای سیروان و امیرمیلاد نیکزاد، ترانههای افشین یداللهی و میکس و مسترهایی که سیروان انجام داده است و خود محمدرضا فروتن که خیلی برای اجرای آلبوم زحمت کشیده، همهچیز عالی است. رضا برای گوش مردم احترام قائل است. ویدئوهایش فوقالعاده آرتیستی است. همه از این آلبوم متعجب خواهند شد. شاید بعد از این آلبوم همه متوجه خواهند شد که بازیگرها و فوتبالیستهای مستعد هم اگر درست قدم بردارند، میتوانند خوانندههای خوبی باشند. آلبوم رضا شش سال طول کشید. او واقعاً برای این آلبوم زحمت کشیده است. در آلبوم رضا سه چهار قطعه هاوس و یک قطعه 6/8 وجود دارد که سیروان تنظیم کرده است. سیروان برای این آلبوم سنگ تمام گذاشته است.
حضور بابک زرین، سیروان خسروی و افشین یداللهی اتفاق نادری در موسیقی است. هر سه شما مستقلاً وزنههای سنگینی برای موسیقی کشور هستید. چگونه با یک دیگر کنار آمدهاید؟
در ابتدا قرار بود افشین یداللهی برای آلبوم رضا شعر بگوید و من اشعار را آهنگسازی و تنظیم کنم. تنظیمهای من ارکسترال است. یکی دو قطعه را تنظیم کردیم و من در یکی از نشستهایم به رضا پیشنهاد دادم که آلبوم را کمی اکتیوتر کنیم. رضا در ذهنش سبک و سیاق خواندن فرهاد را میپروراند. من به رضا گفتم که شما مانند فرهاد بخوان، اما اکتیو هم بخوان! مردم ما به موسیقی اکتیو وصل هستند، ریتم اکتیو را باید در نظر داشته باشی. بازیگر هستی و مردم تو را خواهند شنید و اگر آثارت اکتیو باشد، موسیقیات به ماشینها راه پیدا میکند. گفتم نمیخواهی که یک آلبوم دلی بدهی و بعد تمام شود؟ او گفت نه. عملاً میخواهم بیایم. آلبومهای مداوم بدهم و کنسرت بگذارم. گفتم پس اگر اینگونه دیدت تجاری است، باید به بازار نگاه کنی و ذائقه مردم را در نظر بگیری. رضا به حرفهایم فکر کرد و پیشنهادم را پذیرفت. چند تنظیمکننده از جمله سیروان خسروی را برای موسیقیهای اکتیو آلبوم پیشنهاد کرد و من از میان آنها سیروان را پذیرفتم. من سیروانم را به دفترم دعوت کردم، او را با رضا آشنا کردم و بعد بحثهای قراردادی برای تنظیم چهار قطعه را انجام دادیم و همکاری سیروان با این آلبوم عملی شد. بعد از مدتی در قرارداد تعداد تنظیمهای سیروان از چهار قطعه به شش قطعه افزایش یافت، اما سیروان به تنظیم دو قطعه آخر نرسید و با مشورت با رضا، تنظیم آن دو قطعه را به امیرمیلاد نیکزاد سپردیم. گویا امیر میلاد قبلاً دستیار سیروان بوده است و بعدها که تنظیم آن دو قطعه را شنیدم، دیدم که خوب تنظیم کرده است.
این آلبوم امسال منتشر میشود؟
خیر. سال آینده منتشر میشود.
و جزو کارهای هیت بابک زرین محسوب میشود؟
خودم فکر میکنم که جزو کارهای پر سروصدا شود. یک قطعه در این آلبوم ساختهام که فوقالعاده شده است. رضا میگوید این قطعه را برای هر موزیسینی که میگذارم، میگوید این ملودی خیلی زیباست. سیروان به خوبی این ملودی را فهمیده و تنظیم کرده است. قطعه اول آلبوم هم از آن قطعههای ریتمیک است که جوانان خیلی با آن ارتباط خواهند گرفت. ملودیهایی که برای این آلبوم ساختهام خیلی متفاوت است. خودم از این آلبوم لذت میبرم و بیصبرانه منتظرم که بازخورد این آلبوم را ببینم.
موسیقی "معمای شاه" قرار است آلبوم شود؟
بله. قرار است دو آلبوم مجزا شود. یک آلبوم قطعاتی که سالار عقیلی و آلبومی دیگر قطعاتی است که آقای امیریل ارجمند خوانده است. موسیقی متنهای کلاسیک آلبوم که با صدای امیریل هماهنگ است در آن آلبوم قرار دارد و موسیقی متنهایی که کمی شرقیتر است در آلبوم سالار عقیلی قرار میگیرد. یعنی هر دو آلبوم شامل موسیقیهای با کلام و موسیقی متن است.
موفقیت "تبریز در مه" و "معمای شاه" ممکن است باعث تداوم همکاریتان با آقای ورزی شود؟
من تیمی کار کردن را دوست دارم. خود محمدرضا ورزی هم متفقالقول است که با من مشترکاتی دارد که به این همکاریها میرسیم. پس اگر پیشنهادی به من داده شود، موافقت خواهم کرد.
با سالار عقیلی چطور؟
با سالار به غیر از تیتراژها، کارهای مشترک زیادی داشتهایم. یک آلبوم مشترک کار کردهایم که به زودی با صدای او منتشر خواهد شد.
آهنگسازها در گذشته فقط موسیقی میساختند، اما تقریباً یک دهه است که خوانندگی نیز میکنند. چگونه شد که شما هم تصمیم گرفتید بخوانید؟
نگوییم که در این یک دهه آهنگسازها میخوانند، بلکه دوستانی که خواندهاند، به آن معنا آهنگساز نبودهاند. مسئله خوب یا بد بودن آنها نیست، در واقع آنها آهنگساز پرکار نبودهاند. آنها دو سه آلبوم منتشر کرده، اما من 22 آلبوم منتشرشده داشتهام. یعنی از سال 1382 تا به حال نام من در 22 آلبوم حداقل به عنوان آهنگساز یک قطعه وجود داشته است. من با بیشتر ستارههای موسیقی کشور کار کردهام که اکثر کارهایم هیت شدهاند. همه بابک زرین را به عنوان یک آهنگساز میشناسند.
منتقدین معتقدند که موزیسین باید تکبعدی کار کند. آنها علیه من شلیک میکنند که چرا میخوانم. در حالی که این مسئله اصلاً برای من مهم نیست. من عملاً یک آهنگساز هستم که دوست دارم بخوانم. فکر میکنم که میتوانم بخوانم و بهتر است این کار را تا زمانی که جوان هستم انجام دهم. بنابراین به خواندن ادامه خواهم داد. دید من نسبت به خواندن هم صرفاً دلی نیست و آن را به صورت حرفهای دنبال خواهم کرد. من یا به چیزی ورود نمیکنم و یا اگر ورود کنم آن را تا انتها ادامه خواهم داد.
بنابراین من نمیخواهم در آینده حسرت بخورم که چرا در جوانیام نخواندهام. این سؤال که چرا این کار را نکردهام، من را اذیت میکند. چرا نخواندهام؟ چرا فیلم بازی نکردهام؟ پیشنهاد بازی هم داشتهام و خیلی از فیلمها را به خاطر فیلمنامههایی که از سبک من دور است رد کردهام.
پس اگر فیلمنامه خوب به شما پیشنهاد شود قبول میکنید؟
بله الآن یک فیلمنامه را قبول کردهام که چون فعلاً حضورم در آن فیلم صد در صد نیست، ترجیح میدهم توضیحی درباره آن ندهم. اما ممکن است من را به زودی به عنوان یک بازیگر در سینما ببینید.
قصد انتشار تک آهنگ جدیدی را ندارید؟
بله دارم. قطعه معروف Love Story از فرانسیس لای را به زبان فارسی خواندهام که در روز عشاق ایرانی منتشر خواهم کرد. پوریا ربیعی ترانه این اثر را گفته و بهتاش آن را تنظیم کرده است. روی کاور اثر هم نام فرانسیس لای را به عنوان آهنگساز نوشتهام. من چون خودم صاحب سبک هستم، معتقدم که اصولاً نباید کار کسی دیگر را بخوانم، ولی این قطعه را چون از نوجوانی تا حالا دوست داشته و با آن خاطره دارم، خواندم. نسخه قدیمی این قطعه همچنان در ماشین من پخش میشود.
سال آینده قطعات بیشتری را منتشر خواهید کرد؟
بله. بعد از عید هم قطعه وابسته را منتشر خواهم کرد. کارهایی که خواندهام را از این پس به شکل متصل و در فاصله زمانی کمتری منتشر خواهم کرد. حقیقتاً از رفتار بعضی از خوانندگان در قبال خرید آهنگهایم خسته شدهام.
رفتارشان چگونه است؟
بعضی از خوانندهها میخواهند بهترین کار را با ارزانترین قیمت خریداری کنند. اما من به کسی باج نمیدهم. با خوانندگانی که دوست هستم، دوست بوده و با خوانندگانی که دوست نیستم، دوست نخواهم بود، ولی با همه خوب هستم. دوست بودن با خوب بودن متفاوت است. به همه احترام میگذارم.
این رفتارها باعث نمیشود که شما فقط با کسانی که دوست هستید کار کنید؟
گویا زمانه من را به این سمت میبرد. و شاید به سمتی ببرد که دوستان جدیدی پیدا کنم تا با آنها کار کنم.
از همکاری با کدام خواننده بیشتر لذت میبرید؟
من از همکاری با همه خوانندگانی که با آنها کار کردهام لذت میبرم. سالار عقیلی با اجرایش در استودیو من را خیلی متعجب میکند. همیشه جوری میخواند که فکرش را نمیکنید. او به یکباره تحریرهایی میزند که من متقاعد میشود که از آن تحریر استفاده کند. بعضی از خوانندگانی که با آنها کار کردهام، بازیگرهای خوبی هستند و میدانند با ملودیها چگونه باید برخورد کنند. بعضی از کسانی که ملودی برایشان میفرستم، با ملودی گریه میکنند و بعد اجرا میکنند. این افراد از کسانی که نسبت به ملودی و اجرا بیتفاوتاند، متمایز هستند. برخی به حدی با ملودیهایم انس میگیرند و آنها را میخوانند که انگار خودشان ملودی را ساختهاند؛ مانند یک آهنگساز که بهتر میداند کدام کارش را چگونه بخواند. این را خطاب به افرادی میگویم که به من میگویند این کارت حس نداشت. مثلاً در قطعه "نامه"، باید مدل خواندنم آنگونه میبود که میشنوید. کارهایی که من خواندهام متفاوت هستند، در حالی که اکثر خوانندگان یک شکل خاص ملودی و اجرا را در پیش گرفته و از آنکه تغییری در کارشان به وجود آورند میترسند. میترسند با تغییر در کارشان، سقوط کنند. مثلاً این ترس در سالار عقیلی و همایون شجریان ریخته است. این مسئله در میان شاعران هم مشهود است، مثلاً شهیار قنبری و یغما گلرویی نیز متنوعاند و شاخههای مختلفی در شعرشان دیده میشود. من چون خودم هم اهل ریسک هستم، از خوانندگان و شاعرانی که ریسک میکنند خیلی لذت میبرم.
مینا آتشی