سرویس موسیقی هنرآنلاین: پیمان خازنی یکی از نوازندگان و آهنگسازان جوان کشور است که در سال های اخیر خبرهای موسیقایی زیادی از او به گوش مخاطبان رسیده است. از جمله آلبومهای او که در این سالها به بازار موسیقی عرضه شده، میتوان به آلبومهای "به یاد من باش" با خوانندگی سالار عقیلی، "فکر و فریاد" و "پریچهره" با خوانندگی سینا سرلک، "سیه چشم" با خوانندگی علی رستمیان و آلبومهای شوخی و چکاوک اشاره کرد.
چندی پیش خبری پیرامون در حال ضبط بودن آلبومی جدید به نام "جاء الرحیل" از سوی این آهنگساز در رسانهها منشر شد. خواننده این آلبوم "هیثم نور" و شاعر اشعار آن نیز "فاروق جویده" شاعر مصری است. انتشار این خبر بهانهای شد تا به گفتوگویی با پیمان خازنی بنشینیم.
لطفا در مورد جزییات آلبوم "جاء الرحیل" که اخیرا خبر ضبط آن در رسانهها منتشر شده است بیشتر توضیح دهید؟
این آلبوم تجربهای نو در آثار من محسوب میشود. همیشه تجربه سختیهای خودش را دارد ولی همیشه برای من شیرین بوده است؛ چون همیشه به پیامی جدید و اتفاقی نو در اثرم معتقدم، همواره سعی کردهام در این آلبوم نیز نوگراییهایی داشته باشم. استفاده از کلام فاروق جویده و ارتباط با مخاطبان عرب زبان برایم برگی برنده بود که ناخواسته؛ من و ساختهام را به جهتی خاص سوق و به سمت فضایی شخصی حرکت دهد، حرکتی که هرچند سخت بدست آمد ولی جذابیتها و هیجانهای خودش را داشت.
ارتباط این آلبوم با موسیقی ایرانی تا چه اندازه است؟ در واقع سهم ایرانی بودن آلبوم چقدر است؟ فکر میکنید شنوندگان ایرانی از آلبوم استقبال بیشتری میکنند و یا شنوندگان مصری؟
این آلبوم نمیتواند با موسیقی سنتی بیگانه باشد چون یک موسیقیدان سنتی و مکتبی بوده و هستم. من و موسیقیهایم همواره از این سرچشمه سیراب شدهایم ولی با توجه به گفتگوی دو فرهنگ مذکور، ترجیح دادم در این اثر روحم را کمی بیشتر پرواز داده و کمی بیشتر از آشیان موسیقی کشورم دور شوم. قاعدتا این اثر به دلیل بهرهوری از شعر عرب کلاسیک در میان تمام عرب زبانهای جهان قابل استفاده است. یعنی هدف من فقط رفتن به سمت مخاطبان مصری نبوده است. در پژوهشی که بر روی این شاعر عرب زبان داشتم از تاثیر بالای او نسبت به دیگر شاعران عرب آگاه و سپس مشغول به آهنگسازی شدم.
چه کسانی در این آلبوم شما را همراهی میکنند؟
با توجه به حساسیتها و وسواسهای کاری، انتخابهایم دایما در حال تغییر است، برای همین تا ترکیببندی این آلبوم به انتها نرسد نمیتوانم لیست نهایی عوامل این مجموعه را اعلام کنم.
دلایل خاص و مشخص شما برای این آهنگسازی چه بوده؟ آیا موسیقی ایرانی از نظر شما با اشعار عربی نزدیکی و پیوند خاصی دارد که باعث شده شما به این جهت حرکت کنید؟
دلیل من برای پذیرش این اثر متفاوت بودن و ژانر متنوع اثر نسبت به دیگر ساختههایم است. من به تکرار علاقه نداشته و ندارم. در این پروژه این برایم جذاب بود که بتوانم در کنار مخاطبان ایرانی، غیرایرانیها را هم در آثارم محک بزنم. قبول پروژههای غیر متداول و آزمون نشده سختیهای خودش را دارد، ولی همیشه ریسک پذیر و ماجراجو بودهام. شاید یکی از دلایل قبول این پیشنهاد همین باشد. برای بخش دیگر سوال باید بگویم که موسیقی دستگاهی ایرانی به خودی خود با شعر و فرهنگ عربی قابلیت هم مشربی ندارد و من نیز در ساختههایم چنین ادعایی نکردهام ولی این دو فرهنگ از هم دور نیستند. به نظر من اگر بتوان روح این دو فرهنگ را به سمت شکلگیری یک روح واحد حرکت داد و از فصول مشترک آنها وام گرفت میتوان به موفقیت رسید. البته در این میان شناخت کامل زیباییشناسی دو فرهنگ اهمیت زیادی دارد چون بدون شناخت زیر ساختهای فرهنگی توسط مولف، احتمال بیهویتی در اثر خلق شده وجود دارد.
در ساخت این آلبوم از فضای کارهای پیشین خودتان از جمله آلبوم "شوخی" و یا از کار دیگر آهنگسازان ایرانی و غیرایرانی الهام گرفتهاید و یا فضا بطور کلی تازه و نو است؟
هر کدام از تالیفات مرا که در قالب مجموعهای میشنوید از جمعبندی مفاهیم و عناصری نشات میگیرد، مفاهیم اجتماعی، ادبی، سیاسی، روانشناسی، تاریخی، مردم شناسی و... البته بهرهگیری از این عناصر با توجه به درون مایه و شکل اثر صورت میگیرد. آثارم به صورت مستقیم از یکدیگر نشات نمیگیرند، نه در آلبوم "جاء الرحیل" و نه در مجموعههای دیگرم ولی به صورت غیرمستقیم از همدیگر متاثر هستند. چون آثارم را با اعتقادم مینویسم طبیعی است آنها را قسمتی از تقویم روزهای زندگیام بدانم.
نگاه کلی شما در مورد موسیقی تلفیقی چیست و اصلا چرا به این نوع آهنگسازی روی آوردهاید؟
تلفیق مساله جدیدی درهنر امروز و دیروز نیست و هنر همیشه در حال تلفیق بوده، هست و خواهد بود. یکی از راههای فرار از کلیشههای رایج میتواند حرکت به سمت تلفیق باشد چرا که هنر بدون نوآوری تکرای، ناکارآمد و کلیشهای خواهد بود. همیشه ذهنهای برتر و خلاق در طول تاریخ با تلفیق گذشته با خلاقیتهای امروزی سعی در ایجاد هنری پویا دارند. البته هنگام تلفیق موسیقیایی شناخت و اشراف کامل بر اجزاء از ضروریات است.
با این تفاسیر جایگاه ردیف را در موسیقی ایرانی چطور میبینید و در آهنگسازیهایتان تا چه حد به این رپرتوار متعهد بودهاید و از آن بهره گرفتهاید؟
ردیف، نگین انگشتری است، ردیفها هویت موسیقیایی ما هستند، هویتی که از گذشتگان به عنوان میراث برای ما به جا مانده است. فراگیری آن بیشک لازم است. ولی پس از آموختن باید به درک و فهم و بهرهبرداری از آن پرداخت. اثری که از ردیف متاثر باشد قاعدتا دارای هویتی ارزشمند و قابل استناد است. البته بهرهوری صحیح از ردیفها نیز مستلزم تسلط و درک کافی از این رپرتوار است، من به ارایه کپیبرداری شده و عدم خلاقیت در اجرای آن اعتقاد ندارم و همیشه کوشیدهام در آثارم به این مقوله پای بند باشم. البته گاهی اوقات نیز ممکن است در صورت ظاهری برخی از آثارم به فراخور محتوا از برداشت ردیفی خارج شده باشم ولی این خروجها خودآگاه است. برای مثال زمانی که مشغول آهنگسازی بر روی مجموعهای بر اساس اشعار فروغ فرخزاد بودم عمداً برای آهنگسازی از ردیفها فاصله گرفتم.
در سالهای اخیر عده بیشتری از آهنگسازان موسیقی تلفیقی میسازند و این روند رو به رشد است. علت را چه میدانید؟ آیا در همه جای دنیا به همین شدت میل به موسیقی تلفیقی از سوی آهنگسازان هست و آیا این میتواند آسیبی برای موسیقی ایرانی باشد یا خیر؟
با اوج گرفتن تکنولوژی و صنعتیتر شدن موسیقی در روزگار امروز، ناخواسته جمع کثیری از آهنگسازان به سمت موسیقی تلفیقی؛ البته از نوع غیر آگوستیک آن، حرکت کردهاند. شاید در دسترس بودن و ساده تولید کردن آن دلیل این امر باشد. این حرکت هم خوب است هم بد. میل به ساختن این گونه آثار هم در ایران است و هم در دیگر کشورها و تنها مختص به ایران نیست. شاید اکنون نشود قضاوتی صحیح و آسیبشناسی قطعیای از این گونه موسیقیها داشت ولی بیشک آیندگان آن را قضاوت خواهند کرد.
درباره برنامههای آیندهتان توضیح دهید؟
پرداختن به کارگاههای زیبایی شناسی، تصنیفسازی، گروه نوازی، جواب آواز، سلفژ و مبانی و آموزش نوازندگی تار از جمله فعالیتهای آینده نزدیک در زمینه پرورش استعدادها است و در ضبط آثار جدید نیز همچنان مشغول هستم، همچنین در حال برنامهریزی یک سری اجراهای صحنهای از ساختههایم هستم که امیدوارم هر چه زودتر به روی صحنه برود.
انتهای پیام/
شهاب کرمی