به گزارش سرویس موسیقی هنرآنلاین // لوریس چکناواریان پیشکسوت عرصه موسیقی کشور روز 21 اسفندماه میهمان سفره هفت سین خبرگزاری هنر ایران (هنرآنلاین) بود. چکناواریان در این گفتوگو کارنامه هنری خود را از کودکی و زمان تحصیل در اروپا و رهبری در کشورهای مختلف بیان کرد و درباره تعطیلی ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک سخن گفت. گفتو گوی پیش رو بخشی از گفتههای لوریس چکناواریان است و مشروح سخنان این هنرمند را در ایام نوروز منتشر خواهیم کرد.
از چند سالگی وارد حوزه موسیقی شدید و چطور موسیقی کلاسیک را انتخاب کردید؟
به نظر من هر کسی که شغلی در این دنیا دارد خودش تعیین کننده نبوده است بلکه خداوند آن فرد را آن طور که دوست داشته به وجود آورده است در نتیجه هرکسی یا نقاش، یا سیاستمدار، یا دکتر و... میشود. همچنین خود ما رهبر زندگی خودمان نیستیم بلکه کاپیتان زندگی هستیم و فقط میتوانیم این کشتی را هدایت کنیم. به عنوان مثال من که موزیسین هستم به خواسته خودم نبوده است بلکه به من الهام شده است. به نظر من هر چیزی که داریم خداوند به ما داده است و باید قبول کنیم ما از خودمان چیزی نداریم. همچنین ما این طوری ساخته شدیم و فقط به ما اجازه داده میشود که زندگیمان را اداره کنیم. بالای سر ما کسی است که اگر منحرف شویم کشتی را به راه درست هدایت میکند. یادم میآید پنج سالم بود که ارکستری در ارمنستان کنسرتی برگزار کرد که من اولین بار بود ارکستر را میدیدم و از همان اول تحت تاثیر نوازندگان ویولن قرار گرفتم و زمانی که به خانه رفتم شروع به تقلید کردم. آن زمان در ایران موقعیت موسیقی بد بود. ارامنه در خانواده رسم داشتند که حداقل یکی از فرزندان ساز بزند و معمولا دخترها پیانو و پسرها ویولن میزدند که از همان ابتدا فرزندان خود را این طور تربیت میکردند. در آن زمان پدرم دوست نداشت من موزیسین شوم زیرا بعد از جنگ که متفقین آمدند مهاجران بسیاری از گرجستان، لهستان، روسیه و.... به ایران آمدند و در آن زمان ایران ارکستر نداشت در نتیجه چون اقتصاد خوبی نداشتیم بیشتر نوازندهها در کافهها میزدند در نتیجه به راههای نادرست کشیده میشدند به همین دلیل هر کسی میگفت میخواهم موزیسین شوم خانوادههایشان میترسیدند. پدرم همیشه دوست داشت وکیل یا دکتر شوم و خیلی با من مبارزه کرد ولی من به موسیقی علاقهمند بودم. همچنین مشکلات زیادی بر سر راهم بود زیرا بسیاری از معلمان من مهاجر بودند و بعد از مدتی رفتند ولی بالاخره من به آن چیزی که میخواستم رسیدم. در سن 17 سالگی تصمیم گرفتم به خارج از کشور بروم در نتیجه زمانی که به خارج از کشور رفتم تحصیلاتم در حوزه موسیقی عمیقتر شد، چون نمیخواستم سطحی کار کنم و بیشتر به دنبال علم موسیقی بودم.
از همان ایتدا شما به دنبال موسیقی علمی بودید؟
به نظر من میتوانیم موسیقی را به سه بخش تقسیم کنیم که شامل موسیقی محلی که در روستاها ساخته میشود و بسیار دلنشین است، موسیقی سنتی که هرکشوری دارد و موسیقی علمی. موسیقی کلاسیک مخصوص یک ملت نیست ولی در اروپا شکل گرفته است مانند موسیقی دستگاهی که در ایران شکل گرفته است. ارامنه موسیقی سنتی ندارند البته تا 100 سال پیش داشتند ولی بیشتر مایل بودند موسیقی چند صدایی وارد کلیسا شود در نتیجه ربع پردهها را برداشتند. ارامنه یا موسیقی کلاسیک یا موسیقی محلی دارند در نتیجه در اروپا و در آکادمی وین موسیقی کلاسیک را فرا گرفتم و بعد از اینکه فارغ التحصیل شدم به ایران برگشتم. اینکه چرا موزیسین شدم را من باید از خدا بپرسم البته از دیدگاه پروردگار بندهها هیچ فرقی با هم ندارند.
وضعیت موسیقی را در سالی که گذشت چطور ارزیابی می کنید؟
متاسفانه ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک منحل شد و چون کار ما با ارکستر است در نتیجه نمیتوانیم رهبری کنیم. همچنین مانند این است که به یک نویسنده بگویند دیگر چاپخانه وجود ندارد در نتیجه نویسنده یک داستان خوب مینویسد ولی جایی برای ارائه ندارد. ما هم همین طور هستیم زمانی که ارکسترها نباشند ما هم نمیتوانیم هنر خود را ارائه دهیم. امیدوارم طی صحبتهای رئیس جمهور، وزیر و معاون هنری ارکسترها دوباره احیا شوند. همچنین برخلاف آن چه که مردم فکر میکنند ارکستر سمفونیک خارجی است اصلا این طور نیست بلکه مردمی است و بیانگر فرهنگ است. همچنین سولیستها باید اجرای صحنهای داشته باشند در نتیجه اگر ارکسترها دوباره زنده شوند این سولیستها سفرای فرهنگی ما میشوند. موسیقی کلاسیک مانند زبان انگلیسی است زیرا همه متوجه میشوند و بیانگر فرهنگ هر کشوری است. به نظر من ارکسترها بودجه میخواهند در نتیجه امیدواریم به زودی کار خود را شروع کنند. همچنین موزیسینها باید تامین شوند یعنی همان طور که فوتبالیستها را تامین میکنند باید به اهالی موسیقی هم توجه کنند. این مملکت بدون هنر هر چقدر هم ثروت داشته باشد ارزشی ندارد.
سالی که گذشت برای خودتان چطور بود؟
برای من خیلی خوب بود، من الان به سنی رسیدم که زیاد نمیخواهم کنسرت برگزار کنم زیرا 76 سالم شده است و روزهایم شمرده شمرده شده است و نمی دانم فردا صبح هستم یا نیستم. در این سن به این موضوع فکر کردم که رهبرارکستر در کنسرت مانند پرندهای است که از قفس میپرد و برنمیگردد؛ اما آهنگساز وقتی اثری را مینویسد آن اثر میماند. برای همین این روزها بیشتر آهنگسازی میکنم. در حال حاضر سمفونی کوروش کبیر را نوشتم که چند سال طول کشید و چهار ماه پیش در سانفرانسیسکو اجرا شد. این سمفونی 16 قسمت بود و واقعا موفق شد. همچنین من صادق هدایت را دوست دارم و برایم جالب بود برای هدایت یک سمفونی بنویسم. همواره به این فکر میکردم که آخرین ساعتی که او زنده بوده است چه اتفاقاتی در آپارتمانش برایش افتاده است. من بوف کور و زنده به گور را که مطالعه کردم خودم یک سناریو نوشتم که در یک ساعت پایانی چه چیزهایی اتفاق افتاده است و صادق هدایت یک دوست ارمنی داشت که به او گفته بود به منزلش برود در نتیجه همه چیز تعیین شده بود و با برنامه ریزی پیش رفته بود. این سمفونی نیز در مراحل نهایی آهنگسازی قرار دارد. البته یک اپرای یک ساعته درباره جهان پهلوان تختی برای تلویزیون نوشتم. یکی از قهرمانان من به عنوان یک انسان واقعی جهان پهلوان تختی است که این اپرا در تابستان همزمان با بزرگداشت جهان پهلوان تختی در 12 قسمت ارائه میشود. این اپرا یک تراژدی است و درباره تولد، اولین بار قهرمان شدن او، ازدواج و... است و امیدوارم به زودی تمام شود.
انتهای پیام/
گفت و گو : غزاله سعادتی