حسین علیزاده؛ نوازنده برجسته موسیقی ایرانی و از داوران هفتمین جشنواره موسیقی جوان، در گفت وگو با خبرنگار هنرآنلاین ، این جشنواره را دارای محاسن و معایبی می داند و معتقد است باید به تقویت محاسن و رفع معایب آن پرداخته شود. به گفته این هنرمند، در این جشنواره استعدادهای بسیاری نهفته است که باید به کشف آنها همت گماشت.
با این هنرمند درباره جشنواره موسیقی جوان گفت و گوی کوتاهی انجام داده ایم که در ادامه می خوانید.
هفتمین جشنواره موسیقی جوان را چگونه ارزیابی می کنید؟ با توجه به اینکه داوران این دوره بزرگان عرصه موسیقی هستند، عمده تفاوتهای بسیاری با سالهای قبل خواهد داشت. این تفاوتها در چیست؟
این دوره از جشنواره که بزرگان این عرصه داوری آن را به عهده دارند، از اتفاقات بسیار خوبی است که همکاران و دوستان عزیز ما که چند دهه است با هم فعالیت می کنیم در کنارهم قرار می گیریم. خود ما نیز از این بابت خیلی خوشحال هستیم. چیزی که می شود به آن اشاره کرد تعداد هنرجویان در تمام رشته هاست که به نظر می رسد نسبت به سالهای گذشته خیلی زیاد شده است.
به غیر از تهران، شهرستانها هم خیلی اقبال خوبی نشان می دهند نسبت به این قضیه. آنچه که بسیار مهم است چون تمام هنرجوها وقت می گذارند، زحمت می کشند و هزینه مادی و معنوی می کنند، ممکن است به آن اندازه ای که وقت صرف می کنند و از لحاظ مادی و معنوی مایه می گذارند، نتیجه ای را که باید، عایدشان نمی شود.
ما در ارزیابی مان این هست که به خاطر هرج و مرج بودن آموزش موسیقی در جامعه، می دانیم در آموزشگاهها، در کلاسهای خصوصی، یک عدم هماهنگی وجود دارد. به هر صورت چون هنرجویی که دنبال مقوله مهمی همچون آموزش می رود، هم وقتش را می گذارد، هم انرژی اش را. ما معلم هایی را می بینیم که واقعا دلسوزی کرده اند و صلاحیت تدریس دارند، و شاگردانشان اینجا می درخشند. در کنار اینها می بینیم شاگرد وقت و انرژی اش را گذاشته اما هیچ نتیجه ای عایدش نشده است. این جشنواره ها از این جهت خوب است که می تواند معیاری مشخص کند و استانداردی در نظر بگیرد که در سطح آموزش کشور این معیار و استاندارد اعمال بشود.
کسی که کلاس می گذارد و آموزش می دهد واقعا در سطحی باشد که بتواند به این کار اقدام کند و شاگرد تربیت کند. در بعضی از شهرستانها عملا این امکان وجود ندارد. هنرجویان یا باید بیایند در تهران آموزش ببینند یا اصلا قید این کار را بزنند.
چه تفاوت سطحی میان شرکت کننده های تهرانی و شهرستانی هست؟
اتفاقا ما صداهای خوب از شهرستانها بیشتر شنیده ایم. توصیه من به این دوستان این است اگر واقعا احساس می کنند صدای خوبی دارند به طور قطع به دنبال این باشند که یک استاد خوب داشته باشند و نزد یک استاد خوب آموزش ببینند. که البته خوشبختانه در بین دوستانی که از شهرستان آمده اند بعضیها خوب آموزش دیده بودند و به سطح قابل قبولی رسیده بودند. چیزی که هست، سطح آموزش اگر هماهنگ بشود، هنرجویان نتیجه بهتری می گیرند. این عدم نتیجه گیریها و موفق نبودن بعضیها در این موضوع صرفا تقصیر خودشان نیست، تقصیر شیوه آموزشی شان است.
با این تفاسیر به دومقوله بر می خوریم. یکی تربیت این شاگردان توسط معلمانشان و یکی به سطح آموزشی آنها! الان ایرادی که گرفته می شود به معلمهای آنها گرفته می شود یا به خودشان؟
من معتقدم کمتر به خودشان است البته بعضی از هنرجویان هستند که می خواهند چیزی یاد بگیرند که زود خودشان را به بازار نزدیک کنند. اینها را ما تشخیص می دهیم. اینها آتیه ای ندارند. حداقل آتیه ای که ما در درجات هنری فکر می کنیم را ندارند. ممکن است جذب سلایق مردمی شوند و به بازار نزدیک شوند که این مد نظر ما نیست. من می گویم اگر وضع آموزش، معیارها و استانداردها و ملاک ها مشخص تر بشود و رهنمودهای بیشتری داده بشود، بهتر است. کسانی که تدریس می کنند، باید مشخص باشند و این طور نباشد که هر کس تابلویی در خانه اش بزند و بشود معلم آواز! آواز فقط یک سری ملودی منتقل کردن نیست. شیوه و تکنیکهایی دارد که اگر که آن استاد تئوریزه نکرده باشد، نمی تواند اجرا کند. او باید حداقل به طور ذاتی در صدایش چیزی باشد که از آن الگو بگیرد و الگو بردارد ولی وقتی این اتفاق نمی افتد معیار می شود بازار! خیلی از جوانها هستند که نگاه می کنند ببینند کدام چهره ها شهرت دارند و دنبال آن میروند. به این فکر نمی کنند که فلان هنرمند اگر شهرت دارد، از راه زحمت و هنر خودش به دست آورده و این هنرش مختص به خودش است و هر کسی بخواهد این را به دست بیاورد دوباره او هم باید از ابتدا شروع کند. نمی شود سوار یک موج شد. همه راه را آدم باید خودش از اول هموار کند و چیزی که مهم است این است که خودش را پیدا کند، فقط تقلید نکند. در این جشنواره چند نفری بودند که صدای خوبی داشتند ولی صدای طبیعی خودشان نبود و ما بارها مجبور شدیم توصیه کنیم با صدای طبیعی خودشان بخوانند.
در این جشنواره استعدادهایی خواهند درخشید؟
قطعا! در هر رشته ای اگر یکی دو چهره خیلی خوب باشد برای این جشنواره کافی است. البته اگر بیشتر هم باشد که خیلی بهتر است ولی به هر صورت کیفیتی لازم است که باید در نظر گرفته شود. این کیفیت بسیار مهم است نه کمیت. من بر این باورم که 10 نفر یا 20 نفر به زور انتخاب نشوند . من می دانم که خیلی ها بعدا به نتایج اعتراض خواهند کرد . چون توجیه نیستند در این جشنواره که شرکت می کنند، نمی دانند باید چه کار کنند. ما شنونده عادی نیستیم که یکی بیاید بخواند و کلی لذت ببریم. ما به اصول و فن و این چیزها اهمیت می دهیم.
همین مساله موجب ترس و واهمه آنها می شود. موجب می شود آنها از اینکه مقابل چنین اساتیدی مسابقه بدهند مدام استرس داشته باشند و این مساله موجب شود نتوانند به خوبی حق مطلب را ادا کنند. این برایشان خیلی سخت است.
خوب ما اینها را هم متوجه می شویم. کسی اگر آمده باشد و این اتفاق برایش بیفتد ما این فرصت را به او می دهیم اما خوشبختانه ما در آواز با چنین چیزی مواجه نمی شویم. تعداد کسانی که اعتماد به نفس داشتند بیشتر بودند.
همه اینگونه فکر نمی کنند.
یک عده باید بنشینند قضاوت کنند. همه ما انسان هستیم و من بعضی مواقع شده که می بینم کسی دارد سازی می نوازد ولی استرس دارد و از روی این استرس نمی تواند به خوبی بنوازد. این را که بفهمم می دانم چگونه برخورد کنم. روز اول جشنواره یکی از کسانی که داشت کمانچه امتحان می داد من بغضم کردم. به دلیل حس و صداقتی که در کاش داشت، بغض همراهم شد. ولی ممکن بود از نظر تکنیکی خیلی ایرادات بشود به کارش گرفت. خوب او الان سن کمی دارد، فرصت دارد این ایرادات را بگیرد و رفع کند. و وقتی که آن مساله اصلی در این شخص بود برای من بیشتر مهم است و من اینها را در نظر می گیرم. به هر صورت ما همه به عنوان انسانهایی که با موسیقی سرو کار داریم خیلی چیزها رویمان تاثیر می گذارد. ولی به هر حال وقتی کسی می پذیرد که برود سرجلسه ای به نام امتحان، یعنی تمام شرایط آن را قبول کرده است. خیلی ها هم می دانید که اصلا روحیه شرکت در مسابقه را ندارند. خود من از ابتدا که موسیقی را شروع کردم هیچ وقت در هیچ مسابقه ای شرکت نکردم. چون دوست نداشتم و روحیه این را نداشتم که بخواهم در یک مسابقه شرکت کنم. ولی آنهایی که در مسابقه شرکت می کنند این پیه را هم به تن خود می مالند که ممکن است هیات ژوری ترسناک باشد و چند استاد بخواهند بنشینند و از کار آنها ایراد بگیرند.
ولی این حق را به آنها بدهید. خواندن و اجرا کردن و نوازندگی در برابر کسانی که سالها استاد این عرصه هستند و کارهای همه را به نقد و چالش می کشند، کار راحتی نیست.
من هم چنین چیزی را گفتم. گفتم ما خودمان را جای آنها بگذاریم هم می بینیم که چه کار سختی است. ولی برای انجام دادن کارهای بزرگ از راههای سخت باید گذشت.
چشم انداز جشنواره را چگونه می بینید؟
اصولا شرط ما به عنوان هیات ژوری برای حضور در سالهای آینده این است که این جشنواره تداوم داشته باشد و نه فقط سالی یک بار متوجه این مساله بشویم بلکه در طول سال که دفتری برای این موضوع تشکیل بشود و دوستانی که می خواهند در این جشنواره شرکت کنند، از قبل کارهای خود را ارائه کنند و بعد کاملا توجیه شوند. آنچه که لازم است در اختیارشان قرار داده شود و حتی در زمینه آموزش نیز راهنمایی شوند. آنهایی که امکانات لازم را ندارند بتوانند از طریق این جشنواره به مراتب بالا برسند.
این جشنواره به صرف جایزه و مسابقه نباشد بلکه در کنارش برای کیفیت دادن به هنر موسیقی ایران و آموزش آن بهتر است که اصولی روی این مساله فکر شود. چنین چیزی با سالی دوماه دور هم جمع شدن عملی نیست مگر یک تشکیلاتی باشد به طور دائم که با این هیات ژوری و کسی که کار را جلو می برند همکاری کنند. امکانات در اختیار گذاشته شود. نمی گویم انشالله، چون باید این اتفاق بیفتد و بعداز جشنواره این کار پیگیری و آغاز شود و جلسات به طور ممتد در سال تشکیل بشود. مهم این است که رهنمودهایی که به شرکت کننده ها داده می شود رهنمودهایی سازنده باشد و فقط به جمله قبول شدی و رد شدی بسنده نکنیم. بلکه این راهکار نشان داده شود. چون در همین جشنواره ما شاهد استعدادهای بسیار خوبی بودیم که اگر به آنها بها داده نشود، از بین می روند. کافی است آموزش بهتری ببینند، به هدفشان می رسند. هدف ما در این جشنواره و شرط حضورمان همین است و مسوولان جشنواره را نیز برای سال آینده توجیه کرده ایم و منتظر عمل هستیم. الان هم با توجه به شرایطی که پیش آمده همه در زمینه هنر و فرهنگ توقع زیادی دارند که خوشبختانه آقای مرادخانی هم دارند دنبال می کنند. خواسته ما این است و در غیر این صورت از سال آینده اصلا شرکت نمی کنیم.
گفت وگو از: لیلا رضایی
پایان پیام/43