غلام سبزعلی، خواننده محلی لرستان در گفتوگو با هنرآنلاین، با اشاره به پراکندگی مردم لر در شهرها و استانهای مختلف و کوچ کردن لرهای اصیل خرم آباد به شهرهای بزرگ میگوید: این مهاجرتها موجب شده فرهنگ، سنت و آیینهای این منطقه تا اندازهای دگرگون شود اما هنوز هم میتوان از دل این پراکندگی مسائلی را به دستآورد که گویای هنر این منطقه است. این خواننده موسیقی لرستان به گونهای موسیقی که با آواز همراه است و همزمان با شب یلدا در لرستان و خصوصا خرم آباد اجرا میشود، اشاره و بیان می کند: شب یلدا نیز در لرستان بسته به اعتقاداتی که از گذشته وجود دارد، با سنتهای خاص خودش همراه است به طوری که در کنار شب نشینیها و خواندن حافظ ، آیینی به نام "گل ونی" یا "گل بندی" توسط نوجوانان اجرا می شود؛ بچهها در این آیین با رفتن به پشت بام خانهها ریسمانی بنام سربندی را به داخل حیات خانهها آویزان میکنند و با خواندن شعری که به "اول قاره" معروف است از صاحب خانه طلب روزی میکنند. "اول قاره" به معنی شب یلداست و بچه ها با سربندی در دست و با نوای آهنگین که لهجه لری دارد شروع به خواندن میکنند و از کوچکترین عضو آن خانواده میخواهند، هر آنچه در سفره خود دارند برای آنها نیز بیاورد. به گفته سبزعلی، موسیقی محلی در تمام مناطق ایران با ادبیات و شعرهای فولکلوریک درآمیخته است؛ بهویژه اگر بخواهد یک اتفاق مهم را روایت کند. از اینرو همزمان با شب یلدا در کنار اجرای موسیقی و نمایش، بزرگان خانواده، اشعاری از کتاب قدیمی "فلک ناز" که در میان عشایر لرستان از جایگاه ویژهای برخوردار است میخوانند؛ اما مهمترین مسئله در ادبیات بومی لرستان، اجرای شعرهای محلی با مقام موسیقایی است که به آن "چهل سرو" میگویند و لرهای خرم آباد و حومه آن را به صورت آوازی و لکها با تنبور میخوانند. این خواننده با اشاره به نقش پررنگ شعرخوانی در شب یلدا میگوید: در بسیاری موارد این شعر خوانیها که به صورت آوازی است با رقصهای محلی لرستان درهم میآمیزد؛ گرچه امروز، جایگاه موسیقی مناطق ایران با ورود رسانههای مختلف و مدرن شدن فضاهای شهری تنزل یافته و بسیاری آیینها از بین رفتهاند. سبزعلی در ادامه به تقسیمبندی موسیقی لرستان میپردازد و میگوید: موسیقی لرستان دارای تقسیماتی چون موسیقی کار، تولد، مرگ، عزا و شادی ، بزمی و رزمی و عرفانی است که با ابیاتی محلی همراه میشود و این برعهده ماست که اینگونه از موسیقی را از هر آسیب و گزندی در امان بداریم. هنرمندان محلی هم بهتر است با موسیقی امروز آشنا شوند و مقامهای موسیقیشان را به قالب ارکسترال درآورند.
کد خبر:
25600
اقوام ایرانی و موسیقی شب چله/6
˝اول قاره˝ و ˝چهل سرو˝؛ شعر و موسیقی شب چله در لرستان
غلام سبزعلی: مهمترین برنامه در شب چله، اجرای شعرهای محلی با مقام موسیقایی است که به آن ˝چهل سرو˝ میگویند و لرهای خرمآباد و حومه، آن را به آواز و لکها با تنبور میخوانند.