سرویس تجسمی هنر آنلاین: گالریهای تهران در جمعهای که گذشت میزبان یازده نمایشگاه جدید بودند. نمایشگاه انفرادی نقاشیهای الهه منیرالدین در گالری گلستان، نمایشگاه نقاشیهای رفیعه هزاره با عنوان "تلخابه" در گالری دنا، "یاد آوردهها" آویش خبره زاده در آب انبار و نمایشگاه عکسهای پیمان هوشمندزاده با عنوان "آتیش داری؟" در گالری Ag رویدادهایی هستند که در گالری گردی این هفته به سراغ آن رفتیم.
تخریب محیط زیست در پازلهای رنگین
طبیعت ناموزون و غیر عادی که الهه منیرالدین در نقاشیهایش به تصویر میکشد، طبیعت دستکاری شدهای است که میان پازلهای بهم ریخته، هویت جدید پیدا میکنند. نقاشیهای منیرالدین تصویر دلپذیری از تخریب محیط زیست را روایت میکنند؛ تصویری که در منظر اول شاید دلچسب باشد اما بعد از مدت کوتاهی تاثیر منفی خود را بر ذهن تماشاگر باقی میگذارند. او با بهم ریختن تصاویر ثبت شده از یک جغرافیا و مکان طبیعی مشخص، در قالب پازلهای مربع شکل، چشم را به جستجو درباره واقعیت تصویر وا میدارد. واقعیتی که به دلیل بهم ریختگی پازلها و یا تکرار یک نقطه از یک تصویر در مکانهای مختلف بوم تغییر شکل داده است. از طرفی جایگزینی سطوح رنگی خارج از فضای تصویر در میان هر اثر موجب شده، واقعیت هر تصویر در یک از هم گسیختگی نه چندان واضحی شکل اصلی خود را از دست بدهد.
او گاهی در نقاشیهایش تکهای از تصویر یک اثر را برداشته و در میان اثر دیگری گنجانده است. او تکهای از تصویر یک بیابان را میان تصویری میگذارد که قصدش نشان دادن سطح دریا است. این کنتراست، جدای از ایجاد یک حس زیباییشناسانه که به وجود میآورد هم چون کدی از مفهوم جای گرفته در لایه زیرین اثر رمزگشایی میکند. مخاطب در واقع بعد از مواجه به این اثر متوجه ذات تخریبگر نقاشیهای روی دیوار میشود. پازلهایی که در آن ردی از انسان به جامانده در یک چیدمان مهندسی شده و در یک جریان مورب، به نوعی سیر این تخریب را هم در کلیت هر اثر و به صورت خطی روایت میکند.
وحشت انساننماهای طرد شده در جهان تاریک ذهن
رفیعه هزاره در نقاشیهای خود انسانهایی را به تصویر میکشد که ردی عمیق از خود بر سطح و بستر ذهنی نقاش به جای گذاشتهاند. او در میان رنگهای غلیط و تیرهای که سطح گستردهای از بوم را به خود اختصاص دادهاند پرترههای بهم ریخته و از هم گسیختهای را به تصویر میکشد که نه چهره انسانی دارند و نه میتوان آنها را بیرون از دایره انسانها دستهبندی کرد.
او به نوعی تصویر افراد یا کسان نامرئی را به تصویر کشیده که در حقیقت در فضای شهری و در میان ما زندگی میکنند بی آن که با چشم غیرمسلح دیده شوند. انساننماهای حاضر در این تصاویر به نوعی زاده اجتماعی هستند که نقاش تجربه کرده است. این انساننماها در هیچ جای دیگری بیرون از دنیای ذهنی هنرمند نمیتوانند حیات داشته باشند و انگار که به تصویر کشیدن آنها منجر به مرگشان شده باشد. این پرترهها و فیگورها در این ترس عمیق مستحیلاند. از طرفی آنها هم زخم خورده پیراموناند و هم بر پیرامونشان زخم میزنند.
پرترهها در این نقاشیها به شکل جنون آسایی وحشت دارند و این وحشت در یک رقابت دو طرفه و در یک مسابقه میان فضا و پرترهها و فیگورها در جریان است. او با انتخاب رنگهای تیره و محو کردن این پرترهها به نوعی آنها را از صحنه ترسیم شده در برابر خود طرد میکند و با بهم ریختن چهره ظاهریشان این مخلوقات عجیب را از ذهن خود بیرون میریزد.
رها کردن فیگورهای کاشف در فضای بسته بوم
نگاه آویش خبرهزاده به انسان و به فیگور انسانی به عنوان طرحی از شمایل او در یک تعارض میان واقعیت و خیال شکل گرفته است. این فیگورها در میان هر اثر گیج و سر در گم هستند. آنها به نظر خالی از هرگونه دانش و اطلاع نسبت به پیرامونشان در حال کشف کردن اتفاقها هستند و در این بین خبرهزاده به صورتی کاملا نامحسوس و با ایجاد کنشهایی نه چندان غلو شده در حرکت فیگورها تغییر نگرش آنها نسبت به این پیرامون را به تصویر کشیده است. در حقیقت خبرهزاده به عنوان خالق این فیگورها نگاه خود را بر آنها حاکم نکرده و به نوعی آنها را در میان هر تابلو رها کرده تا مسیر خود را کشف کنند و حیات خود را داشته باشند.
در بخش دیگری از این نمایشگاه او فرمهای حیوانی را به تصویر کشیده که این موجودات هم در وضعیتی مشابه با فیگورها قرار دارند. در نگاه نخست حالت این موجودات در هالهای از ابهام قرار دارد و مشخص نیست این موجودات محرکاند یا ثابت. این فرمهای حیوانی که اغلب در یک فضای مبهم و رویاگون به تصویر کشیده شدهاند، زاویه دید جدیدی را به روی مخاطب میگشاید. زاویهای که به نظر جدای از مخاطب برای خود خبرهزاده هم ناشناخته مانده است. او به نوعی سعی کرده با تغییر دادن این زاویه دید، مخاطب را به بازنگری در طرز دیدن و منظر دیدگانش تغییر دهد و با تجربهای جدید مواجه کند.
خبرهزاده در این نمایشگاه دست به تجربه در حیطه مجسمهسازی و انیمیشن هم زده است. او در ساخت مجسمه و در انیمیشن هم به نوعی منظرهای چند لایه از این فیگورها را خلق کرده که در یک فضای بیجان میان واقعیت و رویا با یکدیگر برخورد میکنند و تجسد پیدا میکنند.
نوستالژی بازی با کبریتهای پر رنگ و لعاب
پیمان هوشمندزاده با رنگ آمیزی قوطیهای کبریت و چیدمان آنها در یک فریم، هویت آنها را از صرف کبریت بودن خارج کرده و در شمایل یک سازه، سطح تازهای از برخورد با اشیاء را روایت میکند.
در هر کدام از این عکسها کبریتی در شمایل متفاوت و بیرون از چیدمان متعارف و منظم دیگر قوطیها، بر روی سطح آن قوطیهای منظم جای گرفته که بیانگر یک نوستالژی و یا یادآور یک حادثه، واقعه و یا مفهوم مشترک تاریخی میان عکاس و مخاطب است.
او در حقیقت در پس ظاهر این قوطیها که به نظر حوادثی را روایت میکنند به دنبال برجسته کردن دل بستگیهای خود در دل گذشتهای ملموس و به اشتراک گذاشتن این دل بستگی با مخاطبان به وسیله یک شی یا جسم است. شی یا جسمی که علیرغم تغییر شکل و زیبایی ظاهری که دارد تنها یک معنا دارد و آن چیزی جز همان قوطی کبریت نیست.
علیرضا بخشی استوار