سرویس تجسمی هنرآنلاین: سه‌شنبه 12 مردادماه جمعی از خبرنگاران تجسمی رسانه‌های مختلف از گنجینه موزه هنرهای معاصر بازدید کردند، گنجینه‌ای که در بدو ورود به آن می‌توان شاهد اثری نامدار از پیکاسو بود، "نقاش و مدلش" تابلوی بزرگی از پیکاسو است که دو فیگور را در همان سبک مشهور پیکاسو یعنی کوبیسم به نمایش می‎گذارد. گنجینه موزه هنرهای معاصر دارای آثار بسیاری از هنرمندان ایرانی و خارجی است که رویین پاکباز تاریخ‌نویس هنر، آنها را بر اساس تاریخ خلق در ریل‎های گنجینه دسته‌بندی و چیده است. بیرون کشیدن هر یک از این ریل‌ها برای خبرنگاران حاضر در این بازدید جالب توجه است، مونه، گوگن، ماگریت و بسیاری دیگر از نام‌های برجسته هنر معاصر در این گنجینه حضور دارند، هنرمندانی که ده‌ها بار دیدن یکی از کارهایشان می‎تواند هیجان انگیز باشد، با این حال دیدن آثار کمتر دیده شده یا آثاری که امیر راد مدیر کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصر و راهنمای خبرنگاران در این بازدید آنها را "غیر قابل نمایش" می‌نامد جاذبه دیگری دارد، اثر سه لته‎ای فرانسیس بیکن نقاش مشهور دوران معاصر با عنوان "پیکر لمیده روی تخت" یا تابلوی کوچک اما زیبا و مشهور آگوست رنوار با عنوان "گابریل با پیراهن باز" از جمله آثاری هستند که به دلیل ملاحظات فرهنگی در نمایشگاه‌های عمومی نمایش داده نمی‌شوند اما از آثار ارزشمند و مهم گنجینه محسوب می‎شوند. "عصر طلایی" از آندره درن، "خودکشی" اثر اندی وارهول، "کاروان خودشیفتگی" از راشبرگ، مجموعه‎ای آثار پاپ آرت لیختن اشتاین، دو اثر از مارک روتکو مشهور، تابلوی گرانقیمت و بسیار شاخص جکسون پولاک، خودنگاره دیه‎گو ریورا هنرمند نامدار مکزیک، آثاری از پل گوگن، فرنان رژه، پومودورو و از میان هنرمندان ایرانی نیز کارهایی از بهمن محصص، مارکو گریگوریان، حسین زنده‌رودی، علیرضا اسپهبد، تابلوی بزرگ و کمتر دیده شده محمود فرشچیان از جمله آثار پرتعدادی بود که در این بازدید برای خبرنگاران از ریل‌های گنجینه خارج و به نمایش گذاشته شد و سفری در تاریخ هنر معاصر ایران و جهان را فراهم کرد.

دیدار خبرنگاران از گنجینه موزه هنرهای معاصر جنبه رسمی نداشت اما پیش از این بازدید مجید ملانوروزی سرپرست موزه هنرهای معاصر در جمع خبرنگاران حاضر شد و روز خبرنگار را در فضایی دور از محافل رسمی و خبری به آنان تبریک گفت.

در ابتدای بازدید نیز احسان عباسی مسئول گنجینه و امین اموال موزه هنرهای معاصر تهران درباره روند افزوده شدن آثار هنری به گنجینه در سال‎های اخیر گفت: در سال‌های اخیر به آثار خارجی گنجینه تعداد محدودی اثر اضافه شده که شامل ۵۲ اثر چاپی از طرف سفارت مکزیک و ۱۳ اثر از سوی دو هنرمند آلمانی هاینس ماک و گونتر اوکر است. به علاوه پزشکی که در آمریکا زندگی می‌کرد و آثار هنری بسیاری در مجموعه خود داشت، یک اثر از جرج براک به موزه هدیه کرد.

امیر راد راهنمای این بازدید، هم در ابتدای بازدید در جمع خبرنگاران گفت: معمولا در بازدید از گنجینه موزه هنرهای معاصر چند اثر شاخص را نشان می‌دهند اما من همین جا باید بگویم که اهمیت موزه به یک یا دو اثر شاخص آن نیست بلکه به کلیت آثاری است که در موزه وجود دارد. آثاری که در گنجینه موزه هنرهای معاصر وجود دارد از نیمه دوم قرن ۱۹ جمع آوری شده است و بخشی از مهمترین مکاتب اواخر قرن 19 و قرن بیستم یعنی جنبش‌های هنر مدرنیستی را شامل می‌شود. در این بازدید از آثار پیشاامپرسیونیسم تا امپرسیونیسم تا روزگار معاصر را در کنار آثار هنرمندان ایرانی خواهیم دید و خریدهای ویژه موزه هنرهای معاصر تا سال 1979 انجام شده است.

راد همچنین درباره دلایل شکل‌گیری موزه هنرهای معاصر تهران و اهداف اولیه از احداث بنای کنونی موزه نیز اظهار کرد: این ساختمان در ابتدا برای موزه شدن تاسیس نشده بود و آنچنان که کامران دیبا گفته است قرار بود گالری‌ای برای نمایش آثار هنرمندان ایرانی باشد. با این حال از اوایل دهه ۵۰ با بالا رفتن قیمت و افزایش قیمت نفت ایران، بنیاد پهلوی شروع به خرید آثار هنری کرد. اما این مکان قرار نبود محل نمایش این آثار باشد زیرا فضای نمایشگاهی این ساختمان تنها ۲ هزار متر مربع است فضای نمایشگاهی دارد که مناسب نیست و اگر دقت کنید همچنان در موزه هنرهای معاصر نمی‎توان نمایشگاه دائمی برگزار کرد. در حالی که بیشتر موزه‌های هنرهای معاصر جهان یک نمایشگاه ثابت دارند که در کنار آن نمایشگاه‌های جنبی نیز برگزار می‌شود؛ فضای ساختمان موزه هنرهای معاصر تهران برای چنین کاری کافی نیست و به همین دلیل به جای حضور در یک نمایشگاه ثابت شما اکنون از گنجینه موزه بازدید می‌کنید. وی همچنین با اشاره به تابلوی مشهور "نقاش و مدلش" اثر پیکاسو که در انتهای بخش گنجینه روی دیوار آویخته شده بود، درباره بخشی از آثار گنجینه که با عنوان "غیر قابل نمایش" شناخته می‎شوند نیز توضیح داد: این تابلوی تا به حال چند بار برای نمایش در کشورهای مختلف به امانت سپرده شده و در یکی از نمایشگاه‌های موزه نیز مدت محدودی روی دیوار رفته است اما با این حال جزء آثاری محسوب می‎شود که قابل نمایش نیستند. البته تعداد آثاری که به لحاظ فرهنگی در ایران قابل نمایش نیستند، بسیار محدود است، هرچند این آثار برای امانت سپاری مشکلی ندارند.

در موزه هنرهای معاصر چند اثر وجود دارد؟ احسان عباسی مسئول گنجینه و امین اموال موزه هنرهای معاصر تهران، پیش از آغاز بازدید از گنجینه در سخنان کوتاهی درباره آمار این گنجینه توضیح داد: بر اساس آمارگیری ما، در گنجینه بیش از 3 هزار و 260 اثر وجود دارد که از این میان یکصد اثر نیز وجود دارد که هنرمندان آنها شناخته شده نیستند و در یک برنامه جدی باید هنرمندان آنها شناسایی شود. از این میان آثار گنجینه حدود یک هزار و ۴۰۰ اثر خارجی و یک هزار و نهصد اثر ایرانی است. همچنین ۸۰ مجسمه نیز در گنجینه موزه هنرهای معاصر موجود است که ارزش مادی و معنوی بسیاری دارند.

راد نیز درباره تعداد آثار گنجینه اظهار کرد: در شمارش آثار گنجینه نگاه واحدی وجود نداشته است. گاهی یک اثر سه لتی که باید یک اثر شمرده می‌شده، ۳ اثر شمارش شده و گاه ۳۱ برگ جدا از یک هنرمند به عنوان یک اثر شمرده شده است. امیدواریم با نشر آثار در سایت گنجینه این مشکل به مرور حل شود.

اما در آغاز بازدید از گنجینه امیر راد تاکید کرد: در این گنجینه همانطور که گفتم آثاری از اواخر قرن 19 وجود دارد که مثلا آثار مونه یا پیسارو از آن جمله هستند با این حال این آثار بر اساس تاریخ هنر در گنجینه قرار داده نشده‌اند بلکه به ترتیب سال خلق اثر می‌توان آنها را در گنجینه بازیابی کرد. شما با مرور این آثار می توانید به لحاظ فرهنگی، هنری، سیاسی و اجتماعی یک بخش از تاریخ غرب را مرور کنید که این گنجینه به این سبب ارزشمند است.

وی درباره روند آثاری که در بازدید خبرنگاران به نمایش گذاشته شده توضیح داد: ما در این بازدید از پیش امپرسیونیسم آغاز کرده و سپس آثاری را در سبک‌های امیپرسیونیسم، پست امپرسیونیسم، اکسپرسیونیسم، فوویسم، آبستره اکسپرسیونیسم، سوررئالیسم و... را دیدیم. پس از آن به مجموعه آثار پاپ آرت گنجینه موزه هنرهای معاصر می‌رسیم البته هستند کسانی مانند راشنبرگ که در دسته‌بندی خاصی نمی‌گنجند اما از هنرمندان شاخص دوران معاصر محسوب می‌شوند. مجموعه آثار پاپ آرت از دهه 60 آغاز می‌شود اما در دهه 70 و همچنین 80 میلادی هنوز این مکتب ادامه داشته است. مدیر کانون نیومدیای موزه هنرهای معاصر همچنین درباره بخش مجسمه گنجینه هنرهای معاصر که امکان بازدید از آن برای خبرنگاران وجود نداشت گفت: در این بخش 80 اثر نگهداری می‌شود و بیشتر این آثار نیز مربوط به همین دورانی است که نقاشی‌های بخش خارجی گنجینه به آن تعلق دارند و از هنرمندانی مانند مگریت، جاکومتی، مارینتی و ... در آن مجسمه‌هایی وجود دارد. البته مجسمه را باید از همه ابعاد دید و آن را درک کرد که برای این کار یه یک باغ مجسمه نیاز است که بتوان در آنها از این آثار به درستی محافظت کرد. در انتهای این بازدید حسن نوفرستی مدیر روابط عمومی موزه هنرهای معاصر درباره شرایط گنجینه، تهویه و نگهداری آثار به خبرنگاران گفت: مدتی است به ‏دلیل ساخت و سازهای مترو در جنب موزه مشکل تهویه در موزه تشدید شده است و این مشکل چند روز است به ‏وجود آمده است، به تازگی دستگاه تهویه خریداری شده و به زودی نصب می‌شود که امیدواریم به زودی امکاناتی برای به روز کردن تمام تجهیزات موزه هنرهای معاصر فراهم شود.