سرویس تجسمی هنرآنلاین: محمود فرشچیان از نگارگران نامدار ایرانی آثار متعددی از زندگی ائمه معصوم خلق کرده است. یکی از آثار شاخص این هنرمند تابلو "پناه" است که با موضوع زندگی امام علی (ع) کشیده شده است. فرشچیان که در به تصویر کشیدن انسانهای مهم و تاثیرگذار، بخشی از ویژگیهای شخصیتی آنها را در نظر گرفته و آن را در اثرش پررنگ کرده، در تابلوی "پناه" مهربانی و یتیمنوازی امام علی (ع) را سوژه اصلی کار قرار داده است.
او این تابلو را در 21 رمضان سال 1356 خلق کرد. تکنیک اثر آبرنگ (آکریلیک روی مقوای بدون اسید) است. فرشچیان آن را در سال 1371 وقف کرد و به موزه آستان قدس رضوی سپرد.
نگاهی به گنجینههای هنری مرتبط با امیرالمومنین
آستان قدس رضوی بیشک بینظیرترین گنجینه هنرهای اسلامی را در اختیار دارد، آثاری که هنرمندان ارادتمند به ائمه معصومین با خلق آنها تعالی هنر اسلامی را پایهگذاری و امروز در موزه آستانه قدس رضوی چشم و دل هر بازدید کنندهای را جلا میدهد.
محمدرضا ساقی مسئول گنجینه قرآن و نفایس آستان قدس رضوی درباره آثاری که با موضوع امام علی (ع) در این گنجینه نگهداری میشود به هنرآنلاین، گفت: آثار متعددی با موضوع امام علی (ع) در گنجینه آستان قدس رضوی وجود دارد که شامل قرآن منسوب به خط امام علی (ع)، نهجالبلاغههای خطی و آثار نگارگری و....
او با اشاره به آثار استاد فرشچیان در این گنجینه توضیح داد: در حال حاضر 14 اثر اهدایی استاد فرشچیان در تالار ویژه این آثار در طبقه همکف گنجینه قرآن و نفایس وجود دارد که در این میان تابلویی با نام "پناه" که در وصف یتیمنوازی امام علی علیهالسلام ترسیم شده است، در سالروز ضربت خوردن و شهادت آن امام همام مورد توجه جمع گستردهای از بازدیدکنندگان قرار گرفته است.
ساقی با بیان اینکه این تابلو در 21 رمضان سال 1356 به دست استاد فرشچیان ترسیم شده است، اظهار داشت: تابلوی پناه با سبک نگارگری و تکنیک آکریلیک روی مقوای ماکت بدون اسید و در ابعاد 73 در 50 سانتیمتر طراحی شده است.
مسئول گنجینه قرآن و نفایس آستان قدس رضوی در توصیف این تابلو، تصریح کرد: نگارگر در این تابلو به دلیل قداست حضرت، ایشان را از پشت سر ترسیم کرده و سر مبارک حضرت را با دستار و پارچهای پوشانیده است. تصویر حضرت علی علیهالسلام در بالاترین قسمت سمت راست تابلو تصویرگری شده که نشانگر اوج مقام عرفانی و تقرب الهی است. حضرت در این تابلو در حالی ترسیم شدهاند که چند کودک یتیم را در آغوش گرفته و نوازش میکنند و در پایین پای ایشان نان و خرما در انبانی دیده میشود.
ساقی به استفاده استاد فرشچیان به رنگهای روشن در این تابلو اشاره کرده و اظهار داشت: رنگهای روشن به کار گرفته شده در این اثر، امیدبخش و سرشار از عواطف انسانی لطیف است که حالت پدرانه حضرت را نسبت به آن یتیمان نشان میدهد و نور زردرنگ ملایمی نیز در اطراف ایشان در گردش است که نمادی از استغراق حضرت در انوار الهی است.
استاد فرشچیان، در پایان کار، نام و تاریخ اتمام اثر را در زیر تابلو سمت راست به خطی زیبا اینگونه ثبت کرده است: درنهایت اخلاص ساخته شد. بیست و یکم ماه رمضان المبارک 1397 هجری قمری محمود فرشچیان.
قرآنی منتسب به کتابت امام علی (ع)
محمدرضا ساقی درباره دیگر آثاری که در گنجینه آستان قدس رضوی در رابطه با امام علی (ع) وجود دارد افزود: در گنجینه قرآن آستان قدس رضوی 76 نسخه و جزوه قرآنی خطی، نمونههایی از جلدها، مرقعات و وسایل خوشنویسی به نمایش درآمده که شاخص این آثار قرآنهایی با دستخط منسوب به ائمه اطهار(ع) است.
وی گفت: این قرآنها که به خط عربی قدیم یا خط کوفی اولیه بر روی پوست کتابت شده منسوب به دستخط پنج امام معصوم(ع) از جمله حضرت امیرالمومنین علی(ع)، امام حسن مجتبی(ع)، امام حسین(ع)، امام سجاد(ع) و امام رضا(ع) هستند. قرآن شریف منسوب به دستخط مبارک امیرمؤمنان علی بنابیطالب(ع) که تنها قسمتی از آن موجود است، مربوط به آغاز سوره هود تا پایان سوره کهف (جزءهای 12 تا 16) است و در 68 ورق از جنس پوست آهو و به خط کوفی در صفحات شانزده سطری کتابت شده است. این قرآن در جمادیالاول 1008 قمری از سوی شاه عباس اول صفوی وقف آستان قدس رضوی شد. متن وقفنامه به خط و امضای شیخ بهاءالدین عاملی (شیخ بهایی) است. صفحة دوم و سوم این اثر دارای تذهیب بسیار زیبای قلمکاری است، اسامی سوره ها طرح زرین دارند و نشانهای ترنج و تذهیب در فواصل آیات آن به چشم میخورد. در دایرة زرین میان آیات شماره آن به صورت دهتا دهتا به رنگ طلایی تحریر شده است. در صفحة آخر این اثر نفیس دو سطر وجود دارد که در سطر اول، عبارت "کتبه علی بن" و در سطر دوم، عبارت "ابیطالب" نگاشته شده است.