سرویس تجسمی هنرآنلاین: فروش سالانه انجمن هنرمندان نقاش ایران با حضور جمع کثیری از هنرمندان، کارشناسان و دوستداران هنرهای تجسمی در خانه هنرمندان ایران افتتاح شد. در این نمایشگاه مجموعا 343 اثر از 210 هنرمند هنرهای تجسمی کشور در این نمایشگاه در معرض دید عموم قرار گرفته است. آثار عرضه شده در فروش سالانه انجمن با سقف قیمت ٥ میلیون تومان به فروش میرسد و این فرصت مغتنمی برای هنر دوستان و علاقهمندان جهت خرید آثار با کیفیت و قیمت مناسب به حساب میآید. فروش سالانه این دوره نخستین فعالیت نمایشگاهی هیئت مدیره جدید انجمن هنرمندان نقاش ایران است و مسئولیت کمیته نمایشگاههای این دوره را بابک اطمینانی بر عهده دارد. در حاشیه برگزاری این نمایشگاه با اطمینانی درباره حال و هوای این روزهای انجمن و نمایشگاه اخیر، گفتوگو کردیم.
آقای اطمینانی، به طور کلی چند سالی است که انجمن به دنبال این است که تغییراتی را در روند و چگونگی شکلگیری نمایشگاههای خود در راستای روزآمد و کارا تر بودن آنها چه از لحاظ هنری و چه اقتصادی، به وجود آورد؛ اتفاقات مختلفی نیز رخ داد که با افت و خیزهایی همراه بود گاه یک ایده به نتیجه نرسید و گاه هم شاهد رویدادی مثل فروش سال گذشته بودیم که رکورد خوبی برای فروش انجمن محسوب میشد. در نمایشگاه حاضر که با حضور شما شکل گرفته است، نخستین چیزی که جلب توجه میکند، نحوه چیدمان آثار است که با عنوان فروش ویژه هماهنگ شده است که تاکنون این چنین نبود و آثار به صورت نمایشگاهی ارائه میشد. این تغییر رویکرد چطور شکل گرفت؟
همانطور که گفتید سال گذشته، انجمن فروش بسیار عالیای داشت رقمی در حدود 300 میلیون تومان که ما امسال حتی اگر نزدیک به آن رقم بشویم، فکر میکنم که موفقیت خیلی خوبی خواهد بود زیرا در واقع رکورد انجمن همان فروش سال گذشته است که بسیار کمککننده و درخشان بود. من حدود 4 ماه است عضو هیئت مدیره شدهام و حدود یک ماه است که مسئول کمیته نمایشگاهها هستم. البته من برای کمیته آموزش کاندیدا شدم و رای گرفتم ولی در هیئت مدیره با صحبتهایی که شد، تصمیم به جابهجایی مسئولیتها گرفتیم و من مسئول کمیته نمایشگاهها شدم. اما چیدمان این نمایشگاه هم که دربارهاش صحبت کردید، در حقیقت اعتبارش صد در صد مربوط به خانم رزیتا شرفجهان است که به روش بینظیری این کار را انجام دادند. من خیلی جاها رفتهام و شاید بیش از 30 نمایشگاه در کشورهای مختلف و حتی قارههای مختلف دیدهام که بیش از 300 اثر را به نمایش گذاشته بودند و به جرات میتوانم بگویم هیچکدام به این خوبی نبودند. من به عنوان مسئول کمیته نمایشگاهها در تمام پروسه چیدمان حاضر بودم و شاهد بودم که ایشان به طرز شگفتانگیزی مثل یک شعبدهباز این کار را انجام داد. بنابراین من نقشی در این ماجرا نداشتم و فقط نگاه میکردم و یاد میگرفتم.
از نظر خود شما که برگزارکننده محسوب میشوید آثار امسال از نظر کیفی در چه سطحی هستند؟
چون نمایشگاه سال گذشته را نبودم و ندیدم نمیتوانم در مقام مقایسه چیزی بگویم. اما در مورد این نمایشگاه، فکر میکنم کیفیت آثار در حقیقت یک مقدار بیشتر از توقع من بود و میبینم که نمایشگاه خیلی خوبی شده است. کارها خیلی خوب است، چیدمان خیلی کمک میکند، یعنی وقتی کارها خوب هستند چیدمان، آن کیفیت را تقویت میکند و این دو دست به دست هم داده و نمایشگاه موفقی را به وجود آورده است.
در انتخاب آثار چه محدودیتهایی قائل شدید؟ با توجه به این که ما در ایران به طور کلی گرفتار یک سری معذوریتهای اخلاقی و تعارفها هستیم که در نهایت روی خروجی کارها اثر منفی میگذارد، شما چه قدر سعی کردید جلوی معذوریتهای معمول بین هنرمندان گرفته شود که بتوانید حد کیفیت را حفظ کنید؟
خب ما به هر حال یک فرهنگ رودربایستی و فرهنگ عدم شفافسازی داریم و خیلی چیزهایی که مانع پیشرفت میشود را در فرهنگ و مناسباتمان به طور روزمره داریم. من امیدوارم حداقل در انجمن و در دوره جدیدی که شروع شده بتوانیم تا اندازه زیادی از این جنبه، حداقل بین خودمان فاصله بگیریم و فرهنگسازی کنیم و تشویق کنیم که حرفها خیلی کوتاه، خیلی صریح و روشن گفته شود و اگر نظریه و انتقادی هست پذیرا باشیم. به عنوان مثال باید بدانیم که اگر کسی در مورد چیزی به من انتقادی دارد، من این برداشت را نداشته باشم که تمامی شخصیتم زیر سوال رفته است. فعالیتهایی مانند کار در انجمن و یا برگزاری نمایشگاههایی این چنین، مناسبات حرفهای هستند و من مطمئنم با توجه به تجربهای که در کشورهای دیگر دارم که اگر ما حتی بتوانیم قدمهای کوچکی به سمت این فرهنگسازی در سطح مدیریت و شاخههایی که از این مدیریت منشعب میشود برداریم، انجمن بسیار پیشرویی خواهیم داشت. البته در هرجایی به سمت این فرهنگ حرکت کنیم پیشرفتهای بهتری خواهیم داشت.
با توجه به این مقدمه، درباره اینکه چطور آثار انتخاب شدند باید بگویم که به هر حال ما میدانیم که با یک مجموعه هنرمند روبهرو هستیم و هنرمند موجود حساسی است و در عین حال در درون خود به دلیل اینکه هنرمند بودن خود را حس میکند، چه بسا حقوقی برای خودش قائل باشد که شاید کسی که هنرمند نیست به سادگی از آن بگذرد. اینها را میگویم برای اینکه بدانیم کار سخت است و راضی نگهداشتن هنرمندان سختتر از دیگران است. سال گذشته انتخاب آثار از طریق فراخوان بود، سال قبلش از طریق دعوت از هنرمندان بود؛ ما امسال ترکیبی از این دو را به وجود آوردیم. طبیعتا در مورد بعضی از هنرمندانی که دعوت کردیم بیشتر روحیه و حرمت کلی هنرمند مد نظر بود تا کیفیت اثر ولی با هر هنرمند که تماس گرفتیم خواهش کردیم که بهترین کارهایش را به ما بدهد و واقعا همه همکاری کردند. من فکر میکنم حتی توقعمان کمی زیاد بود زیرا از آدمهای خیلی سرشناسی درخواست کردیم که اثر خوبی تا سقف 5 میلیون تومان به نمایشگاه بفرستند و من خیلی خوشحالم از اینکه دوستان عزیز و اعضا، همگی همکاری کردند و با حضورشان باعث رونق بیشتر نمایشگاه شدند و این نکته برجستهای بود.
در قسمت فراخوان نیز بیش از هزار اثر به دست ما رسید که توسط سه داوری مورد بررسی قرار گرفت. ما سه داور داشتیم، آقای یعقوب امدادیان، خانم رزیتا شرفجهان و آقای داریوش حسینی که متاسفانه به دلیل کسالتی که خوشبختانه بر طرف شد، حضور نداشتند و آقای حامد صحیحی، عضو علیالبدل هیئت مدیره، طبق قراری که از قبل داشتیم جایگزین ایشان شدند. با این سه هنرمند داوری انجام شد. نکته مهم این است که با حضور دو گالریدار حرفهای در این تیم خانم شرفجهان و آقای امدادیان، هم به کیفیت اثر توجه میشد و هم به جنبه احتمال فروش رفتن اثر؛ اگر من بخواهم نظر بدهم که چه کاری فروش میرود، هیچ تصوری ندارم به دلیل اینکه تمام تمرکز ذهنی من بر روی بخش هنری ماجرا است و صلاحیت اینکه بخواهم برای یک نمایشگاه مخصوص فروش داوری کنم را حقیقتا ندارم، به همین دلیل از کسانی دعوت کردیم که دستاندرکار همین موضوع باشند.
طبیعتا در هر داوری احتمال دارد حقی ذایل شود، شاید اگر بخواهیم دوباره برگردیم و سر فرصت ژوژمانی با زمان بیشتری برگزار کنیم شاید آثار جابهجا شوند ولی فرهنگ شرکت در یک فرایند داوری ایجاب میکند که به نظر داوری احترام گذاشته شود. خوشبختانه این اتفاق هم افتاد و مشکل خاصی پیش نیامد.
در ارزیابی آثار، بیشترین مشکل مشترکی که در آثار شرکتکنندگان وجود دارد چه چیزهایی هستند؟
با توجه به ارزیابی این نمایشگاه و داوریهای دیگری که من در آنها حضور داشتهام، به عنوان مثال کارهایی آمدهاند که من میدانستم اصل اثر آن هنرمند خیلی بهتر از تصویر ارسالی اثر است ولی عکس یا با کیفیت بسیار پایینی ارسال شده و یا در شرایط کاملا غیرحرفهای ثبت شده است. این موضوع بر عهده هنرمند است. کسی که اثر هنری خوبی دارد باید تصویر مناسبی از آن را تهیه و ارسال کند. عکس اثری که کنار یک دیوار گذاشته شود و رویش سایه افتاده باشد و قابل تشخیص نباشد، اگر کار داوینچی باشد هم داور رد میکند و این اتفاق هم افتاد.
به نظر میرسد ما اصولا در فضای هنری چه از لحاظ ارائه نمایشگاهی و چه ارائه آثار در کشور مشکل جدی داریم.
بله، مشکل جدی داریم. این موضوع باید آموزش داده شود. در حقیقت خیلی از هنرمندان اهمیت این موضوع را نمیدانند و البته کار هنرمند هم پرزنت کردن خودش نیست. باید یک تیمی باشد که این کار را انجام دهد. ما در کمیته نمایشگاههای انجمن داریم تیمی تشکیل میدهیم که بتوانیم این خدمات را به اعضا بدهیم از جمله عکاسی تخصصی، نحوه ارائه و ... فکر میکنیم این موضوع بسیار مهم است. خیلی از هنرمندان هستند که کیفیت آثارشان خوب است ولی به همین مناسبتی که شما اشاره کردید از جریان هنری و مارکت هنری جا میمانند و این عادلانه نیست.
در نمایشگاه اخیر، آثاری از هانیبال الخاص وجود دارد، این آثار در بخش هنرمندان دعوت شده تعریف میشوند؟
بله، ببینید ما دنبال کار الخاص بودیم و متوجه شدیم کسی این آثار را دارد و از او دعوت کردیم که آثار را در اختیار ما بگذارد زیرا دوست داریم آثار چنین هنرمندانی در کنار ما باشند. اینها هنرمندان شاخص هستند و حضور آثار افرادی این چنین به خصوص کسانی که در بین ما نیستند هم یاد و خاطرهشان را زنده نگه میدارد و هم حضورشان به این نمایشگاهها استمرار میدهد. من امیدوارم این اتفاق باز هم تکرار شود.
در پایان این نمایشگاه، چه اتفاقی اگر رخ دهد باعث رضایت شما نسبت به نگرشی که از برگزاری نمایشگاه داشتید، خواهد شد؟
ما در هیئت مدیره جدید ترکیبی هستیم از تجربه و ذهنیت جوان و بهروز؛ ما که تجربه داریم تجربههایمان را در اختیار جوانترها قرار میدهیم و از کسانی که امروز را بهتر میشناسند، حمایت میکنیم. باید دست به دست هم دهیم که بتوانیم راه کارهایی پیدا کنیم که انجمن بتواند مسیری را پیدا کند که این مسیر پاسخگوی جریانات نه تنها امروز بلکه ده سال آینده باشد. برای ما بیشتر این چیزها مهم است و خوشبختانه همدلی وجود دارد و داریم در همین مسیر پیش میرویم. طبیعتا اختلاف نظر وجود دارد که اگر نباشد یعنی در حقیقت حرکتی وجود ندارد. هدف اصلی اقناعکردن است، حرفها را میشنویم، یکدیگر را تشویق میکنیم که محیطی به وجود آوریم که در آن بتوانیم به راحتی انتقاد کنیم، شفاف باشیم و کارها را پیش ببریم. همین که چنین نمایشگاهی با این کیفیت و چیدمان شکل گرفت و از آن استقبال شد و ظاهرا همه خوشحال هستند و یکی از نمایشگاههای خوب انجمن محسوب میشود، این خودش به خودی خود یک موفقیت حرفهای است. فروش هم که دارد پیش میرود و هر چه بیشتر باشد موفقیت نقاشان و انجمن است و محرکهای برای بدنه انجمن و هیئت مدیره است. به هر حال تلاش ما این بود که مجموعه رنگارنگی را برای چشم مخاطب و جیب خریدار فراهم کنیم.
به عنوان پرسش آخر، آیا روند انتخابهای خریداران این نمایشگاه را رصد میکنید تا از این طریق اطلاعات مفیدی از نظر مارکت هنری در اختیار انجمن قرار گیرد؟ زیرا انتخاب خریدار امروز و حتی خو خریدار با خریدار سال گذشته متفاوت است به دلیل اینکه شرایط اقتصادی متفاوت شده است.
بله، این کار هر روز انجام میشود و کارشناسان نگارخانههای خانه هنرمندان هم در این زمینه واقعا کمک میکنند.
و نکته آخر؟
این موضوع بسیار مهم است که کسانی که در این نمایشگاه آثارشان ارائه شده است، همین آثار را در نگارخانههای خصوصی با قیمتی بیش از سی درصد قیمت نمایشگاه انجمن میفروشند و اینطور نیست که آثار این هنرمندان به این قیمت باشد بلکه آنها به صورت ویژه آثار را با این قیمتها در اختیار انجمن قرار دادند و این فرصت خاص فروش سالانه انجمن هنرمندان نقاش ایران است.
فرین روحانیان