به گزارش هنرآنلاین ، "بهجت صدر: رد در سیاهی" عنوان نمایشگاه جامع آثار یکی از هنرمندان پیشگام مدرنیسم در نقاشی ایران، روز گذشته جمعه ۲ بهمن ۱۳۹۴ در گالری‌های "آب انبار" و "آریا" افتتاح شد. مجموعه‌ای به نمایشگاه گردانی مراد منتظمی مورخ هنر و کار‌شناس موزه تیت لندن، شامل نزدیک به ۸۰ اثر از دوره‌های مختلف کاری هنرمند که به گفته منتظمی قسمت اعظم آن‌ها از مجموعه شخصی هنرمند در پاریس و با همکاری میترا حنانه فرزند بهجت صدر به نمایشگاه راه پیدا کرده‌اند.

مجموعه رنگ روغن‌های روی سطوح مختلف، سیاه و سفیدهای مرکب و آب مرکبی و بالاخره کلاژهای ترکیبی هنرمند در دو بخش و بر اساس سیر تاریخی فعالیت هنری صدر، روایت منتظمی از نزدیک به ۵ دهه نقاشی‌های این هنرمند را شکل داده است.

چیدمان این دو بخش نمایشگاهی بر اساس روند تجربه‌های هنری بهجت صدر در دهه‌های تاریخی، همچنین بر اساس تنوع تجربه‌های تکنیکی و موضوعی آثار هنرمند، ارائه شده؛ تنوعی که به گفته مراد منتظمی چنان گستره‌ای دارد که کار دسته‌بندی آثار صدر را در قالب دوره‌های کاری معین دشوار می‌کند. به زعم او؛ تداخل و همزمانی تجربه‌های تصویری این هنرمند نشان از روحیه جستجوگر و فارغ از قید و قالب‌های او در کلنجار رفتن با مدیوم‌ها و بیان‌های هنری گوناگونی است که شاید تنها از دریچه سیر تاریخی آن‌ها است که بتوان به چیدمان و روایتی منطقی از آن‌ها دست پیدا کرد.

بر این اساس، بخشی از نمایشگاه بهجت صدر که در گالری "آریا" برپا شده، دربرگیرنده تجربه‌های تصویری هنرمند از پرداختن به به مدیوم رنگ روغن بر روی سطوح مختلفی از جمله بوم، کاغذ و چوب است که متعلق نیمه دوم دهه ۳۰ و متمرکز بر تصویرهایی است که صدر با دستمایه قرار دادن درختان ساخته است. گزیده‌ای از مجموعه آثار این هنرمند که مراد منتظمی از آن با عنوان "بی‌شکلی" یاد می‌کند؛ دوره‌ای که صدر، همگام با شیوه "آر انفرمل" در اروپای پس از جنگ دوم جهانی و تقریباً همزمان با جریان "اکسپرسیونیزم انتزاعی" در آمریکا، به نوعی کنش‌گری به سیاق "اکشن پینتینگ" علاقه‌مند می‌شود و مسیر تجربه‌های هنری‌اش را از خلال رفتارهای هیجانی با بوم و رنگ پی می‌گیرد و با استفاده از ابزارهایی چون کاردک نقاشی بر تاثیرات حسی و بصری آثارش می‌افزاید.

تداوم همین مسیر در بخش دوم نمایشگاه که در سالن ۱ گالری "آب انبار" کنار هم قرار گرفته‌اند؛ گزیده‌ای از آثار دهه ۴۰ بهجت صدر که همچنان در ادامه "بی‌شکلی" کاردک و رنگ را بر روی سطوح دیگری چون ورق آلومینیوم و کاغذ پی می‌گیرد و به موتیف‌هایی می‌رسد که اگرچه همچنان بافت‌هایی را در خود می‌پروراند، اما بیشتر از هر چیز متکی بر ضرباهنگ و تکرار است. این بخش از آثار صدر از دیدگاه نمایشگاه گردان مجموعه "خطوط زندگی: سال‌های ریتمیک" نام گرفته؛ مجموعه‌ای که به زعم منتظمی نماینده دستیابی بهجت صدر به آنچه او "انتزاع غیر هندسی" می‌نامد، است.

"بهشت گمشده: سال‌های کلاژ" که بخش قابل توجهی از نمایشگاه را به خود اختصاص داده، نامگذاری بخشی دیگر از آثار این هنرمند است که دهه‌های ۶۰ تا اواسط دهه ۸۰ فعالیت هنری صدر را نمایندگی می‌کنند. این بخش از نمایشگاه که در سالن‌های ۲ و۳ گالری آب انبار به نمایش درآمده، سال‌هایی از هنر بهجت صدر را به نمایش می‌گذارد که او با فاصله گرفتن از کنش‌گری هیجانی در نقاشی به خلق تصاویری با ابعاد کوچک‌تر روی می‌آورد. مجموعه‌ای که در یک کلام در رده کلاژهای تصویری صدر قرار می‌گیرند و در عین حال طیف‌های متنوعی از میکس مدیا تا فتومونتاژ را در بر می‌گیرند. آثاری که ارجاعات مختلفی به منابع و محتوایی چندگانه از معماری و طبیعت تا دغدغه‌های اجتماعی او را به عنوان هنرمندی مخالف خوان پیش روی بیننده می‌گذارد.

تکه‌چسبانی‌های صدر در این آثار به زعم مراد منتظمی؛ مجموعه‌ای شگفت انگیز از نقش مایه‌ها و ریتم‌های بصری است که به واسطه رفتار با فضا، ترکیب بندی، رویکرد فیگوراتیو به مناظر و‌گاه پای بندی به بعضی اصول هندسی به نگارگری نزدیک می‌شود. این مجموعه کلاژهای بهجت صدر اغلب از همنشینی عکس‌هایی که او در گشت و گذارهای شخصی‌اش گرفته در ترکیب با قطعه‌هایی از بازتولید نقاشی‌هایش در کنار خاطره‌های پراکنده شخصی و جمعی است.

علاوه بر همه این‌ها، نمایشگاه "بهجت صدر: رد در سیاهی" بخشی جامع‌تر ازآثار هنرمند را در کتابی با‌‌ همان عنوان نمایشگاه برای علاقمندان به پروژه بازخوانی هنر معاصر ایران تحفه آورده؛ کتابی که چندی پیش و همزمان با نمایش آثار بهجت صدر در نمایشگاه "ایران؛ تاریخ ناویراسته" در پاریس به زبان‌های فرانسه و انگلیسی منتشر شده بود و اکنون برگردان فارسی آن که به گفته مراد منتظمی از حیث منابع تصویری بر نسخه فرانسوی و انگلیسی برتری دارد در اختیار دوست داران هنرهای تجسمی قرار می‌گیرد.

گزارش تصویری مرتبط