سرویس تجسمی هنرآنلاین: فرهاد گاوزن متولد ۱۳۵۳ در بابل است. او کارشناسی ارشد نقاشی از دانشگاه هنر و کارشناسی نقاشی از دانشگاه آزاد است و همچنین عضو انجمن نقاشان ایران نیز هست. او نخستین نمایشگاه انفرادی خود را در سال ۷۷ و در گالری سیحون برگزار کرد و از آن زمان تاکنون آثار خود را در گالریهای بسیاری از جمله افرند، برگ، آریا، پویا در رشت، مارلیک در یزد، خانه هنرمندان ایران، نقش خانه هنر و اندیشه اصفهان، خانه هنرمندان شیراز، گالری هور، گالری مهروا، طراحان آزاد، خانه طراحی، نمایشگاه بینالمللی طراحی پاریس DDESSIN در سال ۲۰۱۴ و آرت دبی ۱۳۹۴ به نمایش گذاشته است . سبک کاری گاوزن متفاوت است او با مداد اتود طراحیهایی در ابعاد چند ده متر انجام میدهد که همین کارش را نسبت به سایرین متمایز میکند. به بهانه آخرین نمایشگاه آثارش در گالری زیرزمین دستان و فضای طراحی امروز با این هنرمند به گفتگو نشستیم که ماحصل آن را میخوانید:
به عنوان اولین سوال میخواهیم کمی از خودتان برایمان بگویید. اینکه چطور به هنر علاقمند و وارد این عرصه شدید؟
بصورت مکتوب شناسنامهای متولد ۱۳۵۳ و بصورت واقعی متولد خرداد ۱۳۵۴ هستم. این پارادوکس همیشه همراه من بوده است. من در خانوادهای تحصیلکرده از روستاهای شهر بابل هستم و به قول نیما، روستایی بودن افتخار است، ولی روستایی ماندن افتخار نیست. در منزل ما در روستا کتابخانهای با حدود ششصد جلد کتاب وجود داشت که مردم نیز از آن بهرهمند بودند، همچنین در خانواده ما به واسطه حضور پنج مادر بزرگ و جد بزرگ، روح زنانهای جاری بود. محبت، عشق، داستانگویی و ... را از آن دوران به یاد دارم، پدربزرگم ملاابوذر عالم بودند. پدرم برای تحصیلات ما اهمیت زیادی قائل بودند تا آنجا که در سال سوم تحصیل من به طور کلی به شهرنشینی و زندگی شهری روی آوردند. تا اینکه در سال دوم راهنمایی اتفاق عجیبی در زندگی من رخ داد و احمد نصرالهی استاد بزرگ نقاشی، به عنوان معلم ورزش در مدرسه ما مشغول به کار شدند. به همین دلیل به جرات میتوانم بگویم شاید از نادر نقاشانی باشم که از دوران کودکی نزد استادی حرفهای و تراز اول تعلیم دیدم.
چه سالی شما شاگرد استاد نصرالهی بودید؟
سالهای ۱۳۶۶- ۱۳۶۷ وقتی استاد علاقه مرا به نقاشی دید، من را به آتلیه خودشان بردند و آنجا تحت تعلیم قرار گرفتم، البته با مخالفتهای پدر به دلیل علاقه ایشان به داشتن تحصیلات در حوزه طب نیز مواجه شدم. چرا که تمام زمانم را به کشیدن نقاشی میگذراندم و درس نمیخواندم.
تجربه زندگی روستایی و عجین بودن با طبیعت چقدر در کارهایتان تاثیر گذار بوده است؟
به هر حال کودکیم در روستا گذشته و نوستالژی جنگل و درخت، خواه ناخواه در من تاثیر گذاشته است، کارهایم از انسان شروع میشود ولی بینندگان در کارهایم جنگل، درخت و کوه را کشف میکنند. ریشه این مطالب به آن دوران باز میگردد. فضاهای کار من شهری نیست ولی خشونتی که در کارهایم است،به دلیل جداشدن یکباره از یک فضای لطیف و مادرانه و تنها شدن تاثیر گرفته است. در واقع ذهن من تاب این همه فضای خالی و تنهایی را نداشت. یکی از کتابهای محبوب من "بارون درخت نشین است"، کتابی از " ایتالو کالوینو" که بهمن محصص آن را تصحیح کرده است. این کتاب آزادی عجیبی به من میدهد. فیگورهای من بسته، دفورمه و مچاله نیستند، بلکه تمامشان باز هستند، آشوب در کارهایم پهنا میگیرد و باز میشود. من استاد دیگری در تهران داشتم به نام استاد اصغر بهمنزاده که رئیس گروه گرافیک صدا و سیمای تهران بود و یکی از موشنگرافیستهای معروف ایران، او نیز شاگرد استاد هوشنگ سیحون بود و کارهای من تحت تاثیر او و شناختی است که از طبیعت دارم.
زندگی شما بعد از مراجعت به تهران چگونه گذشت؟
تحصیلاتم را در هنرستان صدا و سیما ادامه دادم، در آنجا هنرجویان را با شیوه تجسمی و با نگاهی سینمایی آشنا میکردند. استاد عروسکسازی ما آقای اصغر فرهادی بود و هر وقت به کلاس میآمد ما را به سینما و تئاتر میبرد تا با کارهای مختلف آشنا شویم، استاد کشاورزی، استاد بزرگ عروسکسازی که آقای فرهادی دستیار ایشان بودند نیز در آن زمان به ما تدریس میکردند. در آن زمان با بسیاری از افراد نامدار امروز که در سینما و تئاتر شناخته شده هستند، هم کلاس بودم، اما من آمده بودم که نقاش شوم. به همین خاطر در دانشگاه در مقاطع لیسانس و فوق لیسانس هم رشته نقاشی را دنبال کردم.
حضورتان در هنرستان و بعد ورود به دانشگاه برای شما چگونه بود، آیا دورهها برای شما تکراری نبودند؟
به واسطه شاگردی اساتیدی مثل استاد بهمنزاده که کارگاهی کار میکردند و اهل دیالوگ نبودند و استاد نصرالهی که دیالوگ محور بودند و اهل ارتباط بودند باعث شده بود که در زمان ورود من به دانشگاه کاملا تکلیفم مشخص باشد. حتی در همان دوران دانشجویی با اساتید نمایشگاههای مشترک میگذاشتیم، قبل از دانشگاه دو نمایشگاه "کوچه پس کوچههای بابل" و "کوچه پس کوچههای شمیران" را برپا کردم. ولی شاکله اصلی من در اواخر هنرستان شکل گرفت که از منظره سازی به سمت دفورمه کار کردن رفتم.
اولین نمایشگاهی که برگزار کردید چه زمانی و کجا بود؟
اولین نمایشگاه رسمی من سال ۱۳۷۷ با کورش ادیم در گالری سیحون بود. ده تابلوی نقاشی من و ده فریم از عکسهای کورش ادیم که از فضای کارگاه من گرفته بود، این نمایشگاه را شکل داد و باعث دیده شدن من شد. ولی اولین نمایشگاه جدی من سال ۲۰۰۰ بود که با پوستر رضا عابدینی بسیار مطرح شد.
بعد از آن شما به هنرمند ثابت گالری سیحون تبدیل شدید و شروع کردید به نمایشگاه برگزار کردن؟
من دو نمایشگاه دیگر نزد خانم سیحون در گالری گذاشتم. خانم سیحون زن فرهیخته و جسوری بودند و به نوعی چراغ هنر را در آن سالها روشن نگاه داشتند.
اگر بخواهیم کارهای شما را تقسیمبندی کنیم به چند دسته و به چه دورههایی میتوان تقسیم کرد؟ ضمن این که این دورهها تحت تاثیر چه بودند؟
میگویند باید یک نقاش حرفهای پنجاه سال کار کند ولی من هنوز در مرز چهل سالگی هستم و حدود بیست سال است که حرفهای کار میکنم، اما دورههایی داشتهام، مثل زمانی که دفورمه کار میکردم، یا پس زمینه سیاه با احجام نورانی، دوره کاغذهای A4 و کارهای فیگوراتیو، کارهای سیاه و سفید، فضاهای عمودی، بعد هم یک وقفهای افتاد و دوباره آغاز کردم. در تمام این سالها با متریالهای مختلف کار کردم چرا که تجربهگری را دوست دارم. در نمایشگاه طراحان آزاد کار سیاه در سیاه داشتم، که یک سری حجمهای رنگی بود که بر روی بوم ترکیده بودند، ولی اصولا شاکله اصلی کارهایم انسان است و پوزتیو و نگاتیو کارکردن. این پارادوکس همیشه با من هست،ضمن این که بر خلاف خیلیها اصلا دورهای کار نمیکنم و همواره پیوسته کار میکنم، از همان اول هم مشخص است که دغدغههای انسانی دارم.
و این دغدغهها چیست؟
از علاقههای نقاشانه من سبک اکسپرسیو انتزاعی است. جزو نقاشانی هستم که روی مد حرکت نمیکنم و عالم خودم را دارم، همه هم این را پذیرفتهاند. از همان اول هم که کار کردم نه فیگورهایم شبیه کسی بود نه انتزاعی که مطرح کردم، انتزاع کسی است و ویژگیهای شخصی من را داراست و روح دوران را در خود دارد.
کمی بیشتر از این ویژگیها بگویید؟
ابعاد کارهای من برای همه تازگی دارد. من در کارهایم اثر شش متری، ده متری و حتی صدمتری دارم و مداد و drawing خیلی در کارهای من نقش دارد به خصوص مداد اتود که نقش اصلی را ایفا میکند. حضور بی واسطه عنصر خط یکی از ویژگیهای کار من است.
شما در دورهای رنگ را در کارهایتان حذف کردید، دلیل این کار چه بود که به سمت سیاه و سفید رفتید؟
مقداری کنجکاوی جوانی بود. در آن زمان نسل ما عاشق سیاه پوشیدن بودند. در نسل اول کارها، زمینه کارها را سیاه میکردم و با مداد و گراف کار میکردم نه با زغال، چون زغال فرار است و من خیلی ساختن را دوست دارم و تحت تاثیر "برانکوزی" در آن زمان کار میکردم، میخواستم همه چیز سیاه و تلخ باشد. کاغذ را تا اندازهای میسابیدم که آئینه شود، بعد از این که هیجانات کاذب من فروکش کرد، کمی شعار زدگی پس زمینه سیاه با آدمهای دفورمه کمرنگ شدند و بعد کم کم ساختارهای هندسی در کارهایم وارد شد، خط به کارم آمد، خود کار کردن به من آموزش داد و هیجانات من را کم و زیاد کرد. در آن زمان در جمعهای خصوصی خودمان میگفتم که من تحریم خودخواسته رنگم. فرهاد گاوزن را از زمانی که طراحیهایش با پس زمینه سفید شروع شد میشناسند. این سبک کار نیز با A4 شروع شد و بعد که خواستم با ابعاد بزرگتر کار کنم، بسیار سخت شد. چون توانمندی کار کردن با مداد اتود را در ابعاد A4 بدست آوردم حال کار برایم در ابعاد بزرگ سخت بود. در آن زمان به مناسبت سال ۲۰۰۰ نمایشگاهی برگزار کردم و آثارم را به مراجعین هدیه دادم. کم کم تمرکز کردن را یاد گرفتم، ممارست را یاد گرفتم و با اتود شروع به کار روی ابعاد بزرگ شش متری و ده متری کردم.
چرا اتود را برای کارهایتان انتخاب کردید؟
اتود متریالی دم دست و به من نزدیک بود، در دورهای که پس زمینه سیاه و احجام هندسی را در پشت کارهایم آوردم، به اندیشه ایرانی و کار با سیاه قلم بیشتر پی بردم و با هنرمند متفکری به نام رضا عباسی آشنا شدم که میگفت "ابزار کمتر، اندیشه قویتر"، این مطلب در من تاثیر زیادی داشت. چون با بچههای ادبیات نیز مراوداتی داشتم، میخواستم بدانم که چطور میشود که با همان مداد هم رمان نوشت و هم با تصاویر و نقاشیهایی که با آن تولید میشود مردم را به وجد و شوق آورد؟ به نظر من ادبیات و دانش تصویری بسیار مهم هستند. یکی از دلایلی که دنیای غرب به نظرم خوب جلو میرود، داشتن دانش تصویری از کودکی است. این بسترسازی فرهنگ بصری، بسیار مهم است، یکی از مهمترین مشکلات جامعه فرهنگی ما در تمام بخشها عدم داشتن دانش تجسمی و تصویر سازی است.
این نگاه ادبیاتی چقدر در کار تجسمی شما ظهور و بروز میکند؟
عالم معنا بطور کلی تاثیر میگذارد، وقتی میبینم که مردم با کارهای من همزادپنداری میکنند، مطمئنا یک سری دانشهای ادبیاتی در آن تاثیر دارند که باعث میشود خوانش تصویری من هم قویتر شود. از سویی بچههای ادبیات اگر تصویر بدانند به خوانش ادبیاتیشان کمک میکند.
کمی از پیش زمینههای، طراحانهای که آثار شما دارد و دلیل اهمیت این مطلب و اینکه از کجا نشات گرفته است بفرمایید؟
درفضاهای علمی و دانشگاهی ما تاکنون به این مدیا پرداخت نشده مثلا ما در تحصیلات دانشگاهی فقط رشته نقاشی داریم. کم کم اسلوب طراحی برای ما یعنی جامعه هنری درحال جدی شدن است، بعد ذهن شما را ترغیب میکند که علمی پیش بروید. منابع کمی میبینید، بنابراین میروید نمایشگاه، هیچ نمایشگاه طراحی مستقلی نمیبینید. در آن زمان آرتیستها در کنار نقاشیهایشان چند کار طراحی هم میگذاشتند، در نسل آن دوره، بیینال طراحی برگزار میشد، ولی نمایشگاههای انفردی طراحی نداشتیم، آدمهایی مثل خودم که برای برگزاری نمایشگاه نگرشهای پوزتیو و نگاتیو داریم، کم بودند. این بستر در ایران مهیا نبود و خیلیها میگفتند که این طراحیها کی نقاشی میشود، کی قرار است مجسمه شود و من تمام داشتههای آن دورانم را در کاغذ میریختم و بجز کاغذ به چیز دیگری فکر نمیکردم و این پیشنهادها برای من قابل فهم نبود، فکر میکردم آیا اصلا این هنر مستقل است؟ به همین دلیل از سال ۱۳۸۵ شروع کردم در این زمینه کار کردن و چند تا نمایشگاه مستقل گذاشتم. اکثر گالریها کار سیاه و سفید نمیپذیرند، در آن زمان یک نمایشگاه در این زمینه در گالری افرند داشتم و در گالری آریا برنامهای گذاشتم که ده شب به طور جدی راجع به طراحی بحث داشتیم، چرا که معتقدم طراحی به مثابه اندیشیدن است؛ بعد از آن بطور جدی دغدغههای طراحیمان را مطرح کردیم و مجوز تاسیس خانه طراحی را گرفتم. در کنار تدریس در دانشگاه دغدغههایم را مطرح میکردم، بعدها هم سلسله نشستهایی در خانه طراحی برگزار کردم. امروزه خوشبختانه پا به پای این هنر در دنیا در حال حرکت هستیم، اما این نوع drawing که ما در دوره معاصر داریم بسیار جوان است. در دنیا هم حدود پانزده سال است که طراحی را به عنوان یک مدیا پذیرفتهاند.
کمی هم درباره جنبه جدیدی از این هنر معاصر در کار خودتان بگویید و اینکه چطور به طراحی نگاه میکنید؟
طراحی مرز مشترک تمام شاخههای هنر است، به فراخور گسترش هر مدیایی طراحی هم خودش را میگستراند. از سوی دیگر این قابلیت بالا را دارد که گاهی در خارج از متن و گاهی در داخل متن باشد، مدیای جوانی است، سرعتی که دارد، فی البداهه بودنش، کنش و واکنشی که در خلق اثر بوجود میآید باعث شده تا این حجم گرایش به طراحی را امروز ببینیم. طراحی همان نقاشی معاصر است اما شاکله اصلی طراحی سنتی است، اما برخوردم ن با این مدیا معاصراست. ما در حقیقت از نقاشی و هنرهای تجسمی میفهمیم که یک ضعفی در طراحی جوانها وجود دارد ولی شما میگویید که طراحی رو به رشد است، میتوانیم بگوییم که این ضعف در حال برطرف شدن است؟
چون در جوانهای ما کمی شتابزدگی وجود دارد. هنر روز را میبینند و برای عقب نماندن، میآیند ساده یا هندسی کار میکنند، این چیزها یک دوره مد میشود. من همیشه میگویم که به سادگی باید گام به گام رسید، کمی هم صبر داشته باشند به نتیجه میرسند. کشور ما طراح محور است، انگیزههای قوی طراحی در همهشان وجود دارد، دانش کافی را هم دارند.
با توجه به اینکه شما آثارتان در خارج از کشور هم به نمایش در آمده است، نوع نگاه مخاطب خارجی به آثار هنرمندان ایرانی به چه شکلی است؟
ببینید من البته خارج از کشور کارهایم به نمایش در آمده اما نه هر نمایشگاهی و نه هر کشوری؛ من در این امر سختگیر هستم و خیلی ملی فکر میکنم چرا که رزومههای داخلیام قوی است و دوست دارم این جا دیده شوم، اینجا پذیرفته شوم. اما این چند نمایشگاهی که در خارج از کشور داشتم نیز به همت هرمز همتیان است که چند سالی است خیلی متمرکز بر آثار من کار کرده است. فکر میکنم با نگاهی که یکسری از گالریدارهای ما پیدا کردهاند و یکسری حتی از دلالها یا حتی کلکتورهای ما خود آنها خواهان هنر جدی از ایران هستند.
درباره حضورتان در گالری ساعتچی بگویید.
This Is Tomorrow (این فردا است) با محوریت هنر معاصر و فراتر از آن، عنوان بخشی از نمایشگاه استارت آرتفر گالری ساعتچی است که بر پایه انتخاب و دعوت از هنرمندان شکل میگیرد. این نمایشگاه هنرمندان نوظهور در عرصههای بینالمللی را کانون توجه قرار میدهد و فضای هنری جدید را به نحوی به نمایش میگذارد که قابل دسترسی برای مخاطبان بیشتر باشد. هدف این رویداد فراهم کردن شرایطی برای کیوریتورها، منتقدان، گالریداران و کلکسیونرها است که استعدادهای جدید هنری را کشف کنند. در این نمایشگاه هفت اثر به نمایش گذاشته شد که به مجموعه "انسان" من تعلق دارد اما به دلیل فرم و فضای خاص این آثار به "بیضی" مشهور هستند. در این مجموعه یک اثر طراحی با ابعاد ۱۰ در یک و نیم متر به نمایش درآمد که در سال ۲۰۱۲ خلق شده است.
کمی هم در مورد نمایشگاه اخیرتان توضیح بدید. ظاهرا زوج همان اثری که در گالری ساعتچی به نمایش درآمد این بار در گالری زیرزمین دستان به نمایش گذاشته شد .
بله، زوج یکی از این کارهای ده متری است که خیلی هم زمان برده است، 9 ماه زمان طاقت فرسایی برای این کار است.در نمایشگاه بعدی ایدههایی دارم که چند عدد از این کارهای ده متری را با کانسپتهای تازه ارائه میدهم.
بازهم قصد دارید با صرف چنین زمانی این کار را انجام دهید؟
بله در حال کار هستم. اینها یک کانسپتی در دل خودشان دارند که جالب است، یکی از ویژگیهای مهم این کار ابعاد کار است که یکی از ویژگیهای کارهای من است و ابعاد برایم مهم و بسیار اهمیت دارد. در واقع ایجاد شوق و انرژی دادن به فضا برایم مهم است.
انتهای پیام/
سمیرا افتخاری