سرویس تجسمی هنرآنلاین :عصر روز یکشنبه هشتم آذرماه گالری شهریور میزبان جمعی از علاقمندان هنرهای تجسمی بود که آمده بودند درباره ویژگی آثار ناصر عصار هنرمندی که در کشورش کمتر با آثار او آشنا هستند، از زبان ابوالقاسم سعیدی و آیدین آغداشلو بشنوند. در این نشست آغداشلو ناصر عصار، ابوالقاسم سعیدی و سهراب سپهری را از جمله هنرمندانی معرفی کرد که در آثارشان به هنر و فرهنگ شرق توجه داشتند.
آیدین آغداشلو در ابتدای این نشست با اشاره به اهمیت خوشنویسی چینی و ژاپنی در آثار عصار گفت: این خوشنویسیها کلید اصلی معنا و مفهوم کارهای عصار هستند. بین خوشنویسی ما و خوشنویسی چینی و ژاپنی یک اختلاف اساسی وجود دارد. در خوشنویسی آنها اگر یک سطر از بالا به پایین نوشته میشود، هر حرف با ضربه آزاد و راحت قلمو شکل میگیرد و ممکن است شکل یک حرف در کارهای هنرمندان مختلف و حتی کارهای یک هنرمند معین متفاوت باشد. این شکل به حرکت آزاد قلمو و حس و حال هنرمند بستگی دارد، اما در خوشنویسی ما به عنوان مثال اگر 500 "ن" هم نوشته میشود، باید عین هم باشند. این دو هنر در عین متفاوت بودن مقدس، مهم و هنرمندانه هستند. وی افزود: اینکه چرا این نوع خوشنویسی آزاد و رها پر از بلافاصلگی برای عصار مهم شده، به مولفههای متعددی برمیگردد. او در دورهای به پاریس رفت و مشغول فعالیت شد که فرانسه دهه 50 زمینهای را فراهم آورده بود که بعضی از هنرمندان شرق دور گرد هم بیایند و کارهایشان مورد علاقه و توجه قرار بگیرد. هنرمندانی که بعد از جنگ جهانی دوم مکتب پاریس را بنیان نهادند. عصار در این دوره چیزی را از دستمایه ملی خود به مکتب پاریس اضافه نمیکند، ولی توجهش به شرق دور مشخص و غیر قابل انکار است. آغداشلو ادامه داد: در مقالهای که در روزنامه شرق از من سالها پیش منتشر شد، من به سه هنرمند ناصر عصار، سهراب سپهری و ابوالقاسم سعیدی اشاره کردهام که هر یک در آثار خود به نوعی به هنر شرق توجه کردهاند. مثلا سعیدی در آثارش به مینیاتور ایرانی توجه داشته است. اینکه بتوان گفت خاستگاه و ریشههای این موضوع کجاست هم دلپذیر است، هم سخت. با این حال به روانشناسی جامعه و دورانی که هنرمند آثار خود را در آن عرضه میکند، برمیگردد. به گفته آغداشلو؛ در دورانی که شاهد تسلط مدرنیسم و فضای اشباع شده بودیم، میطلبید هنرمندانی چون عصار و سعیدی هنر متفاوتی را عرضه کنند. عصار نقاش پروسواسی بود. شاید نقاشیهای او در نگاه اول ساده به نظر برسد و بتوان گفت چگونه میشود مثل او نقاشی کشید، اما عصار از کجا به این سادگی و شیوه و روش میرسد؟ در سبک او همگونی و همسانی زیاد نیست و باعث میشود در همین ساختار ساده با پیچیدگیهایی مواجه باشیم. این هنرمند ادامه داد: برای من اصلا دشوار نیست که شیوه نقاشی کردن عصار را بخواهم به هنرجویی آموزش بدهم و به شیوه او نقاشی کردن دشوار نیست. اگر بر روی یک بوم با قلم مو پهن رنگها را حرکت بدهیم و از بالا تا پایین و یا از پایین تا بالا ریتم بوجود بیاوریم و تا زمانی که رنگها خشک نشده با رنگ غلیظ روی آن خطوط سیال را بگسترانیم، میتوانیم شیوه او را تقلید کنیم اما همه چیز در سطح اتفاق خواهد افتاد و ما به عمق اندیشه او دست نخواهیم یافت. وی ادامه داد: برای من جالب است که عصار چگونه میتواند از سنت نقاشی چینی و ژاپنی و نحوه به کارگیری سیال و رقیق قلم و اضافه کردن رنگها به منظره سازی برسد. منظرههایی شگفتانگیز و وهمآلود که آدم وقتی به آنها نگاه میکند، انگار دارد خواب میبیند. همیشه در صحبتهایم اشاره کردهام که کاش هنرمندان ما که جستجوگر هستند، کمی هم یابنده باشند. بیشتر هنرمندان ما در میانه راه میمانند. عصار تردستانه و با استادکاری با چند ضربه قلمو به منظرهای وهمآلود میرسد و با تلفیق ضرباهنگ افقی کمرنگشونده و پررنگشونده با کاراکترهای خوشنویسی چینی و ژاپنی همراه می کند و صاحب منظره میشود. او از رویا عناصر و عوامل نقاشی هایش را اختراع می کند و به دنبال استفاده از عناصر و معناهای از پیش تعیین شده نیست.
آغداشلو افزود:در آثار سهراب به طور مشخص خاک و درخت است سپهری در نقاشی هایش تنه درخت را نقاشی کرده است تا پیش از او تنه درخت نقاشی ایرانی نکشیده. در آثار سعیدی درختهایی را میبینیم که بازسازی بهشتهای مینیاتوری قرن دهم هستند. گاهی میخواهند به زور مینیاتوری که عمرش در اواخر صفوی تمام میشود را بازسازی و تجدید حیات کنند که بیشتر شبیه زامبیها میشود! زامبی ها موجوداتی هستند که پس از مرگ دوباره برخواسته اند و همه ما به گونه ای از آن ها وحشت داریم. مینیاتور اگر بخواهد تا امروز تغییری حاصل کند آن را میتوان در آثار سعیدی خلاصه کرد، او با رنگ های فوق العاده و حساب شده بهشت های مینیاتوری را برای ما ساخته است. عصار نیز با روح بزرگی که از قدیم در وجودش جاری بود موفق شد این معنا را روی بوم بیاورد. کارهای او سهل و ممتنع هستند، یعنی اینقدر ساده هستند که میتوان مثل او نقاشی کرد اما نمیتوان به سادگی عصار شد. آغداشلو افوزود:خیلی دیر و در 23 سالگی با دنیای عصار و سعیدی آشنا شده ام. وقتی با آثارش آشنا شدم فهمیدم با جهانی سر و کار دارم که چیز دیگری را بازگو میکند. در دورهای که هنرمندان با یکسره به سمت غرب سرازیر شدند، سپهری و عصار و سعیدی رو به طرف شرق چرخاندند. هر وقت کارهای عصار را میبینم روحم آسوده میشود و از آشفتگی بیرون میآیم.، چون به شدت تغزلی هستند. هیچ کدام از آثارش به من پسگردنی نمیزنند. با این حال در میان ما بسیار دیر شناخته شد، مثل بهمن محصص که در 10 سال گذشته آثارش به 20 برابر قیمت گذشته در حراجیها فروخته میشود. وی افزود: مطمئن نیستم این نگاه تغزلی در جهان معاصر ما ادامه داشته باشد. تنها میتوانیم از راه تماشا کردن این آثار از آنها لذت ببریم. هر یک از آثار عصار باید با تماشا شدن به ما احساس آرامش و امنیت بدهند، مگر اینکه هیزم باشیم که از دیدن این آثار لذت نبریم. من هر بار که به پاریس می رفتم با او دیدار میکرد اما با این که سال ها در فرانسه زندگی میکرد و با زنی فرانسوی ازدواج کرد اما روح ایرانی و شرقی در آثارش موج میزند. این نقاش ادامه داد: من هنوز نمی دانم که آیا عصار در فرانسه به جایگاه واقعی خود دست یافت یانه و چه کسانی آثار او را خریداری می کردند و یا چند کتاب درباره آثار او منتشر شده است. در بخش دیگری از این نشست ابوالقاسم سعیدی درباره آشنایی خود با ناصر عصار و کارهای او گفت: عصار از نسلی بود که هر کدام از هنرمندان آن راه خودشان را رفتند، اما در مسائل مربوط به فرهنگ ایران با یکدیگر داد و ستد میکردیم. ناصر بین ما آدم باشعوری بود. فرهنگ و زبان غرب را میشناخت. آشنایی من با نقاشی او عجیب بود. برای بازدید از نمایشگاه تعدادی از هنرمندان به گالری دو فرانس پاریس رفته بودم که در بین آن تابلوها، نقاشی کوچکی دیدم که هنرمندش را نمیشناختم. نقاشی او انتزاعی و آبستره بود و با من حرف میزد. این گالری یکی از فعال ترین گالری های آن دوره بود و از آثار هنرمندان بنام نمایشگاه برپا می کرد همین امر من را ترغیب کرد که به دیدار نقاشی بروم که او را نمی شناختم. وی افزود: چند ماه بعد با زندهرودی به دیدار او رفتیم. آتلیه و کارگاه عصار در یکی ار محلههای شناختهشده پاریس بود. آنجا بود که فهمیدم با نقاش پر و پا قرصی سر و کار داریم که از ما جلوتر بود. او هنرش را از تهران و با شاگردی محمدعلی حیدریان که از شاگردان کمالالملک بود آغاز کرده بود و بعدها به پاریس آمده و با فرهنگ فرانسه آشنا شده بود. این هنرمند همچنین اظهار کرد: کارهای او شسته رفته و تقریبا کامل بود. معلوم بود که سلیقهاش به طرف شرق دور است. تکنیک و به کار بردن قلمو در آثار او خاص بود. قلم برای ناصر یک قلم چینی و ژاپنی است که وقتی به رنگ آمیخته میشود سنگینی قابل حسی دارد که این سنگینی یک نشانه ایجاد میکند و در این نشانه حرفهایی هست. سعیدی با اشاره به وسواس عصار در کارهای هنریاش گفت: وقتی بوم میخرید خودش آن را روی سهپایه سوار میکرد و کاغذی روی آن میچسباند که نرم شود. کمکم شتاب قلم او از انتزاعی به سمت اشکال فیگوراتیو رفت و گل، درخت، مناظر طبیعی، کوهستان و... دیده شد. پرترههایی هم بعدها در آثارش دیده شد که بعد از فیگوراتیوها آمدند. عصار دورههای مختلفی در هنر خود داشت که متاسفانه در یک جا جمعآوری نشده تا به نمایش گذاشته شود. او در ادامه گفت: وقتی من با گذشت سال ها آثار عصار را می بینم برای من همان حس و حال گذشته را دارد و معتقدم او نقاش مهم و موفقی بود اما او را آن گونه که باید نشناختیم برای من جای بسی خوشحالی است که گالری شهریور با برپایی یک نمایشگاه پژوهشی فرصتی را فراهم کرده تا آثار این هنرمند دیده شوند و درباره آن ها سخن گفته شود. این نقاش درباره وجه اشترک نقاشی های خودش و عصار که در شرقی بودن آن ها خلاصه می شود گفت: تکنیک نقاشی من و عصار با هم متفاوت است من خودم را در نقاشی یک بنا می بینم و در آثارم مشغول بنایی هستم و من زیادی به بنیه و اساس کارم توجه دارم و مشغول ساختن ساختار اثرم هستم اما در آثار عصار شاهد رهایی هستیم و سهراب سپهری نیز حد فاصل من و عصار است. من عصار، سهراب سپهری، زنده رودی از جمله نقاشان هم نسلی هستیم که هر یک راه خودمان را پیش گرفته ایم و آثار ما اصلا شباهتی به هم ندارند. انتهای پیام/