سرویس تجسمی هنرآنلاین: علیرضا آستانه مجسمهساز معاصر که نمایشگاهی از آثار او در تیرماه امسال در گالری هما برگزار شد، در گفتگو با خبرنگار تجسمی هنرآنلاین درباره شیوه کاری خود گفت: من از ۹ سالگی در زمینه خوشنویسی فعال بودم و آموختن این هنر را نیز از همان زمان آغاز کردم. به این ترتیب من از خطاطی وارد حجم شدم و به همین دلیل خط و کلمه همیشه در کار من حضور دارد. دلیل آنکه از خط به جای واژه خوشنویسی استفاده میکنم این است که من بیش از آنکه درگیر فرم این کلمات باشم وجود خود کلمه برایم دارای اهمیت است هرچند این کلمات به هر حال دارای فرم کلاسیک خطاطی هستند. استفاده از این فرم در واقع برای من به شکل خودکار درآمده است همچون کسی که در مورد به کار بردن زبان مادری خود درنگ یا فکر نمیکند و جملهها و کلمات را به راحتی به کار میبرد. خطا مانند زبان من است و من هنگام کار اصلا به خطاطی فکر نمیکنم.
وی درباره آنچه در نمایشگاه "عملکرد گلها" به نمایش گذاشته شده است نیز اظهار کرد: در این نمایشگاه یک سری طراحی در کنار حجمها به نمایش درآمده است. فرمهایی که در طراحیها دیده میشود در واقع به لحاظ فرم (و نه تکنیک اجرا) به شابلونهایی که در کودکی برای ایجاد اشکال مختلف استفاده میکردیم شباهت دارد که حجمها نیز در ادامه آنها پدید آمدهاند و پیشینهشان به همین طرحها باز میگردد.
این هنرمند مجسمهساز با بیان این که فرم حجمها همچنین از شیوههای قدیمی آهنگری ایرانی نشات میگیرد افزود: خطاطی در ایران دو گونه دارد، یکی خطاطی سنتی که برای کتابت و نوشتار به کار میرفت و گونه دیگر که شکل کاربردیتری داشته و سیاه مشق، خط ناخنی و غبار نویسی نمونههای آن هستند. من همیشه به این جنبه دوم خطاطی ایرانی بیشتر گرایش داشتم و روی آن نیز بسیار کار کردهام. اما به جز این شاخهها یک رشته غیر رسمی نیز در خطاطی ما وجود دارد که در آن آهنگران عبارات و آیات را برای نصب روی درها یا سردرها میساختند در این شیوه آهنگر با استفاده از یک تسمه، آهن را خم کرده و به شکل کلمات در میآورد. من در واقع به همین شیوه حجمهایم را کار کردهام البته به جز فلز از رزین پلیاستر نیز استفاده کردهام.
آستانه درباره تکرار حروف و در نتیجه فرمها در آثارش نیز گفت: تکرار در خطاطی ایرانی ریشه دارد و همیشه در خط مهم بوده است. این تکرار در فرهنگ ما نیز دارای اهمیت است و در اموری مانند ذکر میتوان آن را دید؛ منظورم این است که این تکرار به مصادیق آن در هنر غرب کاری ندارد و ریشه در فرهنگ ایرانی دارد. در خطاطی تکرار برای تمرین است و به علاوه این تکرار نوعی تاکید را نیز نشان میدهد به علاوه این تکرار در حجمهای من شکل خود کلمه را نیز تغییر داده و در حقیقت فرم فیزیکی آن را نفی میکند. وقتی ما سوژهای را تکرار میکنیم نتیجه کار فارغ از شکل اصلی آن سوژه خواهد بود؛ زیرا ما به نوعی زیبایی شناسی آن فرم را به خواست خودمان تغییر دادهایم و گویی با این کار میخواهیم بگوییم که فرم اصلی آن سوژه که در کارهای من کلمه است چندان مهم نیست.
وی درباره استفاده از رنگ در حجمهایش گفت: من فکر میکنم که کار هنری خیلی هم به شعبده بازی شباهت ندارد و کارهای من چه به لحاظ فرم و چه از نظر محتوی معمولا با سطح برخورد میکنند و چندان بر اینکه شما چه چیزی ببینید تاکید ندارند، زیرا من معمولا در کارهایم خیلی سرراست برخورد میکنم.
این هنرمند درباره توجهش به صنعت نیز اظهار کرد: پیش از این هم گفتهام که پرداختن من به صنعت به دلیل انتقاد یا ستایش صنعت نیست اما من شخصا صنعت را دوست دارم زیرا خود ساختن صنعتی برای من جذاب است و از آنجا که کار با متریال و شیوههای مختلف را برای خودم منع نکردهام میتوانم این ساختن را تجربه کنم. در کار من عنصر واحدی به نام کلمه وجود دارد اما من این کلمات را با هر متریالی که بخواهم میسازم البته نه به خاطر اینکه خلاقیت خاصی بروز دهم بلکه این تلاشها برایم نوعی ماجراجویی در پیدا کردن قابلیتهای کلمه است. البته من بر معنای کلمات تاکید خاصی ندارم و به دنبال این نیستم که مخاطب معنایی خاص را متوجه شود. در کارهای فلزی که در همین نمایشگاه اخیر به نمایش درآمد کلمات چنان درهمتنیده شدهاند که معنا به راحتی مشخص نیست، بعضی حروف ابجد هستند و در میان کلمات دیگر حتی بخشی از شعر احمد شاملو نیز دیده میشود با این حال اصراری ندارم که مخاطب اینها را بداند زیرا بیشتر از هرچیز دوست دارم مخاطب بفهمد که با کلمه روبهرو است.
آستانه که یکی از آثارش در چهارمین دوره از حراج تهران به فروش رسیده است درباره این موضوع گفت: در این دوره از حراج تهران یکی از کارهای مجموعه "دیرک" من به فروش رسید. این مجموعه درحقیقت شکل تکاملیافته "قفسهای کلامی" من است و با آهن اجرا شده است. البته در مورد حراجها اطلاعات زیادی ندارم، در جریان حراج نیز نقشی ندارم و ساز و کار آن را نیز نمیدانم. کار من صرفا در حراج فروخته شده است و من به دلیل نداشتن اطلاعات نمیتوانم حراج را نفی یا تایید کنم.
انتهای پیام/