سرویس تجسمی هنرآنلاین: بابک روشنینژاد هنرمندی که به تازگى تازهترین آثارش را در گالری اثر به نمایش گذاشته است میهمان هنرآنلاین بود؛ بنا به رسم گالرى اثر عنوان این نمایشگاه هم به قدر کفایت کنجکاوى برانگیز و به نوعى در موازات به بخشى از آثار روشنىنژاد تامل برانگیز بود: "به چپ چپ"؛ در نمایشگاه "به چپ چپ" از سه مجموعه این هنرمند با عنوانهاى: "اینترلود"، "پرسونا"، "نه! تاریخ را فاتحان نمینویسند، آن لعنتی را من مینویسم!" شش تابلوی نقاشی و یک چیدمان به تماشا گذاشته شد. روشنینژاد که در زمره هنرمندان ثابت گالرى اثر به شمار مىآید، ره آوردهایى تازه با خودش آورده که شاید در امتداد کارهاى گذشتهاش قابل ارزیابى است اما برشى عمیقتر و جامعهشناستر به روزگار معاصر بشر در آنها پیداست؛ حرفهایى که او نه درباره آثارش بلکه جهان بینى و زاویه نگاهش با شما در میان گذاشته نکته اخیر درباره نقاشىهاى تازهاش را تاکید مىکند؛ گفتگوى ما با روشنىنژاد که رسانهها دربارهاش مىنویسند: "بابک روشنی نژاد از سال ۱۳۸۹ تاکنون با حضور پررنگ و مستمر در آرتفرهاى بینالمللی نظیر آرت مسکو، کانتمپورسی استامبول و آرت دوبی، نگاهها را به خود جلب کرده و با استقبال شایان توجه منتقدین هنری و نیز مجموعهداران معتبر هنرى روبرو شده است." را تقدیمتان مىکنیم که گفتگویى متفاوت با یک نقاش جوان است:
شما در زمینههای مختلف هنری از جمله در زمینه هنر نقاشی و نویسندگی فعال هستید، علاقه شما به انجام کارهای هنری چگونه شکل گرفت؟
جویس کرول اوتس میگوید:"ما برای چه مینویسیم؟" و پاسخ میدهد برای این که ما ناگزیریم در زندگیمان یک کار باشکوه انجام دهیم! در واقع این انگیزه بسیاری از کسانی است که کار هنری میکنند. در مجموع من فکر میکنم این که شخصی رشتهای را انتخاب میکند خیلی دلیل معلومی ندارد چون زیستهای که ما داریم خیلی انتخاب شده نیست و اختیار صد در صد بر روی حوادثی که رخ میدهد نداریم و برای هر شخص دغدغههایی مطرح هست. همان طور که در این نمایشگاه دغدغههایی را میتوانید ببینید مانند ابزار جنگ، که باز میگردد به دوران کودکی من و چیزهایی که دیدهام و برایم فراموش کردنی نیستند. این برای بیشتر هم نسلان من نیز صدق میکند و اثر و امتداد خودش را تا به امروز داشته و بعد از این هم خواهد داشت. در نتیجه عوامل پر شماری هستند که ما فقط از بخشی از آنها باخبریم. از علاقههای شخصی بگیرید تا حوادثی که در زندگی رخ میدهد یک سلسله دامنهدار از عللی را تشکیل میدهند که باعث میشوند ما دغدغه و شغلی را انتخاب کنیم. ممکن است به دلیل شرایط موجود انتخاب هنر به عنوان یک حرفه کار سختی باشد. رشتهی هنرهای تجسمی در ایران به دلایل متعدد خیلی رشتهی فراگیری به حساب نمیآید. به نظرم رشتهای است که فرق و فاصلهی قابل توجهی با رشتههایی چون سینما و تئاتر دارد. چون این طور بگویم که من هر کاری که انجام دادهام چه وقتی که مقاله نوشتهام، داستان نوشتهام، نقد فیلم کردهام و نقاشی کردهام همهی اینها اقتضائات آن لحظه بودهاند چون حس کردهام که یک دغدغه درونی یا اشتیاقی وجود دارد، بی آن که انتظار نتیجهی چندانی را داشته باشم؛ به طور مشخص هدف این بوده که علاقهی شخصیام را دنبال کنم. میخواهم بگویم چه در ابتدای کار و چه در میانه، آنچه عامل غالب و تأثیرگذار بر من بوده است در واقع علاقه و دغدغههای شخصی من بودهاند.
شما داستاننویسی میکنید و داستانهایی چون رویین، آئیل و ... را هم نوشتهاید، از تأثیر این آثار بر نقاشیهایتان بگویید؟
من هرگز سعی نکردهام این دو را به یکدیگر متصل کنم. تلاشم بر این بوده که به صورت دو کار جدا از هم به آنها نگاه کنم اما طبیعتاً نقاشی و داستاننویسی نشت و نفوذی بر هم دارند. اما به صورت آگاهانه و اختیاری هیچ وقت نخواستهام یکی از آنها به عنوان ابزاری برای بازتاباندن دیگری باشد. آنها را به عنوان کارهایی کاملاً مستقل از یکدیگر در نظر گرفتهام که هرگز وارد حوزه یکدیگر نمیشوند و به خصوص در داستان نویسی هیچ گاه از فضاهای نقاشانه استفاده نکردم.
درست است که شما فضای داستاننویسی و نقاشی را جدا از هم میدانید و هیچ کدام را به عنوان ابزاری برای بیان دیگری استفاده نکردهاید اما به هر حال همیشه فرقی است میان نقاشی که داستان مینویسد با نقاشی که داستان نمینویسد. از نظر شما این تمایز در چیست؟
من فکر میکنم وقتی دغدغهای مثل موسیقی یا دغدغههایی اجتماعی داریم حساسیتهایی پیدا میکنیم و بنابر هر دغدغهای حساسیتهایی به حساسیتهای ما افزوده میشود و این گریز ناپذیر و انکار نکردنی است. به نظرم اگر شاملو شاعر بزرگی است بخش قابل توجهی از آن ذوق پروردهی کسی چون او نتیجهی طبع شایان توجه او در قلمرو موسیقی است. در نتیجه تأثیر متقابل این دو هم خودآگاه و هم ناخودآگاه است. در واقع مؤلفههایی که در انجام یک کار و به سرانجام رساندن آن تأثیر میگذارند چنان پرتعدادند که به نظرم قابل شمارش و قابل بررسی به طور کامل نیستند. ما از بخشی از آن مطلع هستیم و از بخش اعظم آن بی خبر. طبیعتاً یک فارسی زبان که اغلب شعر را رسانهی مهمتری میداند، اگر بخواهد فیلم بسازد به احتمال بسیار یک گرایش شعری در فیلمسازیاش خواهد بود. کما اینکه میبینیم که در آثار فیلمسازان معاصر ما چنین چیزی هست.
جنبهی نقاشانه کاراکتر خود یا جنبهی نویسندگی را برجستهتر میدانید؟
من این دو را هرگز در کنار هم برای مقایسه کردن نگذاشتهام و فکر میکنم کسی که نقاشی میکند نقاش است و کسی که مینویسد نویسنده است. ولی با کمال تعجب ما طاقت نداریم یک نفر چند کار را با هم انجام دهد و علاقمندیم که یک شخص فقط یک کار را انجام دهد! مثلاً بهرام بیضایی همان قدر که پژوهشگر توانمندی است نمایشنامهنویس بینظیری هم هست و فهم این موضوع ممکن است برای خیلیها سخت باشد. من معمولاً در این مورد جملهی معروفی از والتر بنیامین را مثال میزنم که گفته است "نقد یعنی قرار گرفتن در فاصلهی صحیح". وقتی شما در حال دیدن یک تصویر پنج متری هستید اگر در فاصله دو سانتی متری آن بایستید چیزی نمیبینید و همان طور اگر در فاصله پنجاه متری قرار بگیرید مسلماً تصویر را نخواهید دید. در واقع به یک حد مناسب نیاز داریم تا آن را به درستی ببینیم من فکر میکنم این حد مناسب برآیند آن تجربهای است که ما از فرهنگ در معنای عمومیاش داریم. پس نمیتوان نقاش خوبی بود اما در موسیقی بد سلیقه بود. یا کسی که باید فهم قابل توجهی در مورد فرم داشته باشد چه طور میتواند یک ملودی و جمله مبتذل یک قطعهی موسیقی پاپ را بپسندد در حالی که ادعا میکند در زمینه فرم آدم صاحب ذوقی است. من این را نمیتوانم قبول کنم. من سلیقه را برای هر کسی که میخواهد کار هنری کند شرط لازم میدانم. ما در یک فضای هنری در حال کار هستیم که مشکلات زیادی با خودش به همراه دارد. در مورد جامعهی هنری به طور کل حرف نمیزنم. در مورد بخشی از آن حرف میزنم که اسباب مشکل و مسئله میشود و فضا را برای کار هنری تنگ میکند و کمکی به کثرت و تنوع آن نمیکند و با سلیقه مخربی که دارد باعث هرج و مرج میشود. بخش عمدهای از آن چیزی که در فضای امروز هنرهای تجسمی تولید میشود نه تنها نمیتوان هنر بشمار آورد بلکه به نظرم کارکرد اصلی آن دعوت به بی فکری است.
سلیقه ناپرورده چیزی نیست که کاری با ما نداشته باشد. قطعاً در کار ما دخالت میکند. من برای سلیقهی دیگران احترام قائلام اما برای بیخردیشان نه. در عرصهی تجسمی امروز با آثاری روبرو هستیم که اعتماد به نفس هنرمندان آنها صدها برابر از آگاهی و استعدادشان بیشتر است و این فاجعه است و متاسفانه عیب بزرگی که وجود دارد این است که فرق بین هرج و مرج و آزادی هنری را هنوز نفهمیدهاند.
آیا عنوان" به چپ چپ" برای نمایشگاه حاضر در گالری اثر در رابطه با تصویر به جا مانده در ذهنتان از جنگ ایران و عراق شکل گرفت یا دلیل دیگری داشت؟
نه، اصلاً این طور نیست. "به چپ چپ" هیچ ارتباطی با جنگ ایران ندارد و مفهوم نظامی هم ندارد.
چرا به جای کار کردن روی مجموعه تازه روی سه مجموعهی گذشتهتان کار کردهاید؟
چون فکر میکنم مجموعههای قبلی برای من همچنان ادامه دارد و بنابر شرایط روی این مجموعهها همچنان کار میکنم. اگر موضوعی ببینم که توجه ام را جلب کند آن را کار میکنم. در نتیجه این مجموعهها باز هستند و به شکل موازی آنها را جلو میبرم. چیزی که اینها را به هم متصل میکند رویکردی تجسمی است که در همه تقریباً یکسان است.
امکان دارد که موازی با این مجموعهها یک مجموعهی جدید شکل بگیرد؟
بله هیچ امکانی رد شدنی نیست. بالاخره یک زمانهایی پیش میآید که آدم خسته شود و احساس نیاز به چیزهای جدید کند و بخواهد تغییر ذائقه دهد. مثلاً در دورههایی که داستان مینویسم دیگر نقاشی نمیکنم.
فاصلهی بین نمایشگاههایتان سه یا چهار سال هست که به نظر زمانی طولانی میرسد.
زیاد به نظر میرسد اما به نظرم هر سال نمایشگاه گذاشتن کار درستی نیست و پرحرفی است.
در آثار این نمایشگاه از رنگهای غلیظ و با ضخامت استفاده کردهاید، چگونه این تکنیک معنا آفرین شکل گرفت؟
شروع این نوع کار به اوایل دهه 80 باز میگردد. اما در روند این سالها و موضوعاتی که کار کردهام تغییراتی هم کردهاند تا به این نمایشگاه رسیدهام. من علاقهی درمان نشدنی به موسیقی سده نوزدهم و به آهنگسازانی چون گوستاو مالر دارم. ولی آن نوع هنر به آن شکل دیگر ساخته نمیشود و اگر هم ساخته شوند دخلی به تاریخی که امروز ما در آن زندگی میکنیم ندارد. ممکن است بخشی از دلیل بوجود آمدن پسند من در ربط با قلمروی هنر دیگری بوجود آمده باشد. اما از حیث توضیح این که این جرم رنگ چه کارکردی دارد باید بگویم که من آن را به عنوان یک استعارهی تجسمی تعبیر میکنم یعنی جرم رنگ و ضربهی کاردک کارش این است که موضوع را به کیفیتی تشبیه کند. در واقع موضوع تشبیه میشود به آن هیجانی که در ضرب قلم وجود دارد. آن را نوعی متافور می دانم. همچنین بزرگ نمایی کارها هم افزودن وجه شمایلی به موضوع است. وقتی وجه شمایلی به موضوعی میدهیم حوزهی معناداری آن را گسترش میدهیم. برای مثال وقتی یک شکلات کیت کت را با این ابعاد بزرگ نقاشی میکنیم کنش نقاشی کردن را به رخ میکشیم و این، موضوع را در حوزههای معناداری دیگری قرار میدهد و باعث میشود آن آبجکت تبدیل به یکشی ء تفسیر پذیرتر شود. در واقع دلالت گری چیزی است که در هنر خیلی از آن صحبت شده است و من معتقدم که هنر در میانهی دلالت گری و تخطی از دلالت متولد میشود. پندی که هنرمندان بزرگ به آن اشاره کردهاند که هر چه را میخواهید بگویید مستقیم بازگو نکنید و به شکل غیر مستقیم آن را بگویید دلالت بر همین امر دارد. توضیح دادن در مورد این که یک پدیده بر روی شما چه اثری دارد هر چند که میتوان توضیحاتی در موردش ارائه کرد اما خیلی توضیح دادنی نیست. منظور این است که ما با کیفیتها در یک اثر سر و کار داریم.
به دلیل بزرگ بودن سطح کارهای شما بیننده در ابتدای رویت اثر قبل از این که فرصت کند و اصل اثر را با فاصلهی مناسب ببیند با ماده برخورد میکند. برخورد با ماده و خود رنگ چقدر مد نظر شما بوده است؟
خیلی زیاد. من درواقع میخواهم کنش نقاشی کردن را برجسته کنم و شاید خیلی برای من هنر تصویر گری یا تصویر سازی اولویت نداشته باشد. خود کنش نقاشی کردن مهمتر است. به این دلیل هم هست که آن را آگراندیسمان میکنم. یعنی علاوه بر این که جنبه استعاری پیدا میکند میتوانم این طور هم تعبیر کنم که برجسته کردن و بیشتر نشان دادن تاکیدی بر روی عمل نقاشی کردن است. به همین دلیل هست که با رنگ و روغن کار میکنم. به نظر من رنگ و روغن ابزار معنا داری است و دارای تاریخ و هویت است. رنگ روغن کنش نقاشانه را با ارجاعاتی که به تاریخی چند صد ساله میدهد افزایش میدهد.
شما پیشتر گفته بودید، همیشه بدنبال آن هستید که راههای آزموده نشده را بیازمایید. این راهها برای شما چه چیزهایی هستند؟
اول بگویم که نوآوری درمقوله هنرهای تجسمی معاصر ایران بد فهمیده شده است. یعنی نوآوری تنها در رسانه فهمیده میشود و به دلیل همین درک بسیار سطحی که وجود دارد فکر میکنند رسانه اصالت دارد! این در حالی است که کاری که هنرمند با رسانه انجام میدهد سهمی به مراتب افزون تر دارد. با کمال تأسف تصور بر این است که مشکل اصلی ما مخاطب است در حالی که این طور نیست. به نظر من مشکل فعلی ما خود هنرمندان هستند و این بی توجهی، بی اعتنایی و سر به هوایی که در هنر معاصر ایران است باور نکردنی نیست. در نتیجه به کل به جنبههای آزموده نشده بی توجهی میشود و هنر در ایران آنجایی که ادعا میکند تجربی است اصلاً تجربی نیست و کلیشه ای عمل میکند. یعنی کارهایی که در دهه شصت میلادی در آمریکا انجام میشد الان به عنوان یک کار تازه ارائه میشود و من نمیدانم این از ندانستن گالری دار ناشی میشود یا این که از عجز هنرمند در نوآوری است یا از دست کم گرفتن مخاطب! من فکر میکنم در این بین افزایش کمیت اصلاً اتفاق خوبی نیست. من به جنبههای دمکراتیک در هنر قائل نیستم. به آریستو کراسی فرهنگی و نخبه سالاری فرهنگی اعتقاد دارم. مگر مخاطبان هنر معاصر ما چه کسانی هستند؟ خود هنرمندان هستند. وقتی یک داستان نویس به فرض کتابی را در هزار نسخه چاپ میکند و هزار نفر داستان نویس دیگر آن هزار نسخه را میخرند میتوان فهمید که مخاطب اصلی خود هنرمندان هستند. در نتیجه میخواهم بگویم که مقصر اصلی شاید خود هنرمندان باشند که باعث میشوند آن جنبههای ناآزموده مخفی و مسدود بمانند. اغلب شناختی نسبت به جایگاه خود ندارند و چیزهایی را هم که میتوانند کشف کنند نمیشناسند. تازگی خودش اصالت ندارد و لزوماً هر چیز تازه ای خوب نیست. وقتی چیزی را از شما میگیرند باید چیز تازه ای که به شما میدهند علاوه بر چیزی باشد که گرفتهاند. ولی در این جا با فرایندی طرف هستیم که نفی کردن در واقع بهایی است برای تأیید شدن و این واقعاً الگوی نادرستی است. در واقع هنر با یک وجه سلبی جلو میرود! اما به نظر من آنچه در هنر اهمیت دارد سازندگی است. منظورم جنبههای نقادانهی هنر نیست چون جنبههای نقادانه میتواند در نقد مسائل اجتماعی باشند و خوب هم هست که باشد. در واقع هدف من این است که دریابم هنرهای تجسمی چه امکاناتی دارد که بتوان در آن دست به تجربههای تازه زد.
تا چه اندازه ای تحصیل در زمینه علوم سیاسی باعث شده که شما متوجه آیکون ابزار آلات جنگی شوید؟
قدرت یک مفهوم کلیدی در سیاست به شمار میرود. قدرت به معنای امکان به دست آوردن چیزها است. قدرت ابزاری برای اعمال سلطه و یا حتی دفاع در برابر زورگویی است. من در دوران کودکی با چشمهای خودم دیدهام که هواپیماها چطور بمباران میکنند و این تأثیر خیلی زیادی روی ذهن هم نسلهای من گذاشته است. بعدها به این موضوع علاقمند شدم و دربارهاش مقالههایی هم نوشتم. هنر میتواند استراتژی ذهنی ما را تغییر دهد بر خواست ما تأثیر میگذارد و الویت های ما را درخواست چیزها دگرگون کند. در واقع ذائقهی زیبا شناختی ما را تغییر میدهد و به فکر کردن دعوتمان میکند. هنر نمیتواند اجتماعی نباشد. قدرت در واقع با خواست و توانایی ما مرتبط است. خود خواست مسئله ای است که در هنر دستخوش دگرگونی میشود.
خبرهایی که این روزها در رابطه با جنگها و اغتشاشات از گوشه و کنار دنیا میشنویم بر روی آثارتان تأثیر گذار بودهاند؟
ما نباید فراموش کنیم که کشور خاصی هستیم که موقعیت جغرافیایی خاصی هم داریم. البته هر ایرانی این را میداند. ما نمیتوانیم به اتفاقات اطرافمان بی توجه باشیم. هر چند که گاهی بی توجهی کردن میتواند واکنشی بشمار آید علیه آن چیزی که اتفاق افتاده است.
راز اعدادی که در پایین تابلوهایتان مینویسید چیست؟
رازی در میان نیست. این اعداد در واقع امضای من است و نشان میدهد هر کاری در چه سالی تولید شده است.
بارکد جزء المانهای زیباشناسی آثار شما بود و نشانه ای از مصرف گرایی جامعه امروزی بود اما در این نمایشگاه آن را نمیبینیم، اثری که در آن شکلات کیت کت را به تصویر کشیدهاید میتواند ادامه آثارتان در رابطه با همان مفهوم باشد؟
بله، میتوان این طور گفت. در این دوره المان بارکد را ندارم. کیت کت شبیه به بارکدهاست اما تاکیدش بر زندگی مصرفی به اندازه آنها نیست. البته من منبع مناسبی نیستم که در مورد کار خودم صحبت کنم. به دو دلیل. یکی این که قریب به صد سال است که نظریه پردازان هنر و کسانی که آثار هنری را نقد میکردند به این نتیجه رسیدند که مؤلف منبع مناسبی برای رمز گشایی کار هنری نیست. یکی از دلایل آن این است که رسانه و ابزار بیان خودش یک راه برای تحریف اثر است. به قول مارشال مک لوهان رسانه همان پیام است، یعنی چیزی را به پیام علاوه میکند، در واقع میتوان گفت تحریف گر است. ما میخواهیم چیزی بکشیم و بعد از کشیدن میبینیم چیز دیگری شد و در نتیجه در خود کار این تغییر بوجود میآید. دومین دلیل مسئلهی ناخود آگاهی است که فروید در مورد آن بسیار صحبت کرده است. هر آنچه می گوییم در خودآگاهمان نمیگذرد و بخشی از آن در ناخودآگاهمان است. هنرمند ممکن است با اثر خود کاری کرده باشد که از آن بی خبر باشد. بنابراین هنرمند نمیتواند منبع قطعی برای حرف زدن در مورد اثر خود باشد. گاهی حرف زدن هنرمند در مورد اثرش باعث گمراه شدن بیننده میشود.
در مورد کاراکترهای آثارتان که چشمان خیره و مظلومی به مخاطب دارند بگویید، بار معنایی این نگاهها چیست؟
وقتی که یک کار هنری به رساندن یک پیام تقلیل پیدا کند کارش تمام است. من نمیتوانم بگویم منظور من از نقاشی کردن این آدمی که یک جا نشسته و نگاه میکند چیست. این بیشتر یک کیفیت یا یک احساس را منتقل میکند؛ درست مثل احساسی که نسبت به یک ملودی دارید. بیان کردن یک احساس در قالب چند کلمه غیر ممکن است. علوم جنبهی همگرا دارند، میخواهند طبیعت را در یک رابطهی هم ارزی خلاصه کنند، اما هنرها میخواهند دامن بزنند به این مسئله و در واقع جنبهی واگرا دارند.
تمامی پرترههای شما را زنان تشکیل میدادند؟
نه، همه زن نیستند و شاید به شکل اتفاقی در این نمایشگاه و یا نمایشگاه قبلی این گونه پیش آمده باشد. کاراکترهای مرد هم کار کردهام. در واقع میخواهم بگویم همهی آنها از مجموعهی پرسونا هستند ولی خودشان اسمهای مستقلی هم دارند، مثلاً سه تا پرترهها یک سه گانه است، یکی از پرترهها از مجموعه به چپ چپ و دیگری از مجموعه پرسونا است و پرسونا ها بعضی شماره و بعضی اسم دارند.
این در آبی با تابلوی خروج، راه را به چه کسانی نشان میدهد؟
راه خروج را به هر آدم اخراج شده ای نشان میدهد. فرقی ندارد و یک چیز عمومی است.
در آثارتان همیشه کاری را دارید که با لوگوی روزنامه هست.
بله، اینها سه گانه ای بودند که دیگر به پایان رسیدند. بین هر کدام سه سال فاصله بود، اولی را در سال 87 نقاشی کردم، دومی سال 90 و سومی را در سال 93. که آخرین آنها هم در نمایشگاه حاضر در گالری اثر به نمایش گذاشته شده است.
در ذهن شما کارکرد یک روزنامه چیست آیا روزنامه هم در آثارتان جنبه شمایلی دارد؟
بله، روزنامه هم جنبه شمایلی دارد. یعنی شکل و فرماسیون صفحه اول یک روزنامه وجهی تجسمی برای من دارد که قابل توجه است، در کنار خود روزنامه به عنوان چیزی که جنبه اجتماعی خیلی پررنگی دارد. در انتها میخواهم بگویم همه اینها برای رسیدن به یک کیفیت تجسمی است بدون آن که بخواهم کارکردهای اجتماعی آن را انکار کنم. اگر توجه کرده باشید آنها را دو بعدی و تخت کشیدهام. آنها را مچاله نکردهام و به غیر از یک تیتر باقی حروف در آنها مشخص نیست. چون در واقع متن برای من موضوعیت نداشته است.
یکی از موضوعاتی که میتوان از قدرت استنباط کرد، قدرت داشتن رسانه هست، از این منظر مطرح کردن روزنامه تا چه اندازه برایتان اهمیت داشته است؟
رسانه دارای اهمیت بسیار فراوانی است. رسانه ابزار قدرت است و الویت های آدمها را تغییر میدهد. هنرهم رسانه است. رسانه حتی میتواند حقیقت را تغییر دهد. من نمیخواهم بر روی یک جنبه پافشاری بیش از اندازه کنم، اما بر این نکته تاکید دارم که جنبه تجسمی بر سایر امور ریاست دارد. تعبیری را که ما از جامعهی مصرف گرا داریم میتوان با یک بارکد نشان داد اما من میخواهم بگویم یک سری المان یا اجزا در کنار یکدیگر میتوانند یک کیفیت را بسازند.
با توجه به این که در کارهایتان از رنگهای خاصی بهره میگیرید، بگویید انتخاب رنگها برای شما چگونه رخ میدهد و چه معانی پشت این انتخاب است؟
وقتی پالت رنگ محدود میشود جنبهی تاکیدی آن بیشتر میشود و تمرکزی که ما روی موضوع مورد نظر داریم افزایش پیدا میکند. ولی این که چه رنگی انتخاب میشود به کیفیتی تجسمی که ایجاب میکند باز میگردد و بیشتر از این که یک دریافت معنا شناختی داشته باشد؛ جنبهی تجسمی دارند اما در مورد آن رنگ رقیق روغنی و تیره ای که در انتها روی کار میکشیم و یک جاهایی را تیره میکند در واقع اشاره تا حدی به موضوع نفت دارم.
در مورد چیدمانی که برای اولین بار در ویترینی در طبقه پایین گالری اثر به نمایش گذاشتهاید توضیح دهید؟
از مجموعه "نه تاریخ را فاتحان نمینویسند ..." است و شامل یک مجموعه کامل است که در سال 92 کار شده و برای اولین بار است که اینستالیشنی از این مجموعه به نمایش در آمده است. این کار شامل دوفشنگ شکاری است که ابعاد آن بزرگ شده است و در قسمت بالا شامل صفحات برنجی میشود و قسمت قرمز رنگ آن لوله پولیکای رنگ شده است. برای من در عین حال بسیار خاطره انگیز هم هست چون وقتهایی را به یادم میآورد که با پدرم شکار میرفتیم.
آیا این چیدمانها در این مجموعه ادامه دارد؟
بله، احتمالاً ادامه خواهد داشت. من فکر میکنم نمایش هر چیزی زمانی را میطلبد. نمایش را من همیشه به کسی که تخصص این کار را دارد واگذار میکنم. منظورم گالری دار است. چون تشخیص این مطلب در واقع شغل اوست. هر چند من میتوانم پیشنهاداتی داشته باشم اما این کار را به گالری دار واگذار میکنم چون گالری دار تصمیم بهتر و دقیق تری در این زمینه میگیرد.
در این نمایشگاه جدید از چیدمان استفاده کردهاید. این روزها هنرمندان زیادی به نیو مدیا رو آوردهاند. رویکرد شما در این زمینه چیست؟
این قضیه به پنجاه سال پیش بازمی گردد و به نظر من یک کار قدیمی است و چیز تازه ای نیست. به نظر من باید موضوع اقتضاء کند. من از اول هم گفتم من به رسانه اصالت نمیدهم. من تعصبی روی نقاشی کردنم ندارم و فکر میکنم هر موضوعی یک چیزی را برای بیان خودش میطلبد. من با نقاشی کردن آن فشنگها موافق نبودم. فکر میکردم ساختنش نتیجهی بهتری خواهد داشت. مد که اهمیتی ندارد. به درد اسنوب ها میخورد. مثلاً این روزها در داستان نویسی قصه نگفتن مد شده است. بعضی از چیزها مد میشوند چون آسان تر هستند و میبینیم که هر چیزی به اسم داستان این روزها چاپ میشود. آنچه در هنر معاصر ایران آزار دهنده است نمایش ناتوانی و عجز است. در واقع این روزها اغلب ناتوانی است که تعیین میکند طرف چه کار کند. اگر من به عنوان کسی که کارم را که بلد نیستم خودم را به جامعه تحمیل کنم در واقع یک رفتار غیر مسئولانه و نادرست انجام دادهام. من همیشه فکر میکردم چرا شخصی که استعداد یا توانایی ندارد وارد کارهنری میشود. مثلاً ادبیات تجسمی ما پر از آدمهایی است که عرضهی نوشتن یک مقاله بی غلط را ندارند و بیشتر نوشتهها پر از مشکلات دستوری است و استدلال درستی ندارند وحرف قابل توجهی هم نمیزنند. چیزی که ادعا میکنند این است که یک نویسنده هست که در واقع به عنوان یک نویسنده دارد کاریکاتوری از خودش را میسازد. این باعث میشد که من همیشه فکر کنم چرا آدمهایی که جنس این کار نیستند بی خود وارد چنین قلمرویی میشوند. اما به مروز زمان با خودم گفتم چه اشکالی دارد؟ من که نمیتوانم آزادی دیگران را در انتخاب راهشان بگیرم. پس بگذار هر کار که دلشان میخواهد انجام دهند. مشکل ارزش گذاری نادرست مخاطب یا بخش ارج شناسی کار هنری است که یک ناشر یا گالری دار به عنوان یک نوآموز که هنوز مقدمات کار هنری را نمیداند کارش را به عنوان یک اثر هنری در واقع جعل میکند یا یک نفر که نمیتواند یک گزارش ساده را بنویسد به عنوان یک رمان نویس شناخته میشود. مشکل ارج گذاری غلط است وگرنه آدمها در انتخاب خودشان آزادند. خلاصه به قول حافظ نه هر که سر بتراشد قلندری داند. و این مشکل امروز ماست.
انتهای پیام/
آرزو جعفریان - حمیده پازوکى