سرویس تجسمی هنرآنلاین : نتیجه یک بررسی میدانی و البته سرانگشتی حاصل از رصد فعالیت‌های سه ماهه گالری‌های تهران، خبر از برگزاری قریب به ۲۵۰ نمایشگاه تجسمی در زمستان امسال می‌دهد. قطع به یقین این عدد را باید کف عددی نمایشگاه‌های زمستان تهران به حساب آورد و بوده اند-هرچند معدود- نمایشگاه‌هایی که بدون اطلاع رسانی و در سکوت خبری برگزار شدند و ناگزیر از این سیاهه جا مانده‌اند.

در هرحال داده‌های حاصل از اطلاع رسانی گالری‌ها و خبرجویی هنرآنلاین از هنرمندان، مبنای این گزارش قرار گرفته و ظاهرا تا آن هنگام که چاره‌ای برای تجمیع فعالیت‌های تجسمی به صورت دقیق و مستند اندیشیده نشده ناچاریم به همین میزان بسنده کنیم.

اما آنچه با اهمیت‌تر از دست یافتن به یک بیلان و عدد کلی به نظر می‌رسد، تفکیک داده‌ها و استخراج مختصات فعالیت‌های یک فصل گالری‌ها است که می‌تواند تا اندازه‌ای در ارزیابی کیفی رویدادهای تجسمی موثر واقع شود. بر این اساس نمایشگاه‌های برگزار شده در زمستان ۱۳۹۳، مجموعا حضور بیشتر از ۱۳۰۰ هنرمند را نشان می‌دهد که قاعدتا بیشترین حضور این هنرمندان در نمایشگاه‌های گروهی رقم خورده؛ یعنی امری که می‌تواند مشارکت بیشتر آنان را در عرصه‌های عمومی رویداد‌ها محقق کند. در این خصوص؛ از میان نزدیک به ۲۵۰ نمایشگاه برگزار شده در فصل زمستان، ۶۴ نمایش به شکل گروهی یعنی معادل یک چهارم مجموع نمایشگاه‌های برگزار شده به وقوع پیوسته که در عین حال مجموع هنرمندان حاضر در این نمایش‌ها بیشتر از سه چهارم تعداد نهایی هنرمندان در نمایشگاه‌های این فصل باید در نظر گرفته شود. برای نمونه رویدادهایی چون "فروش سالانه تابلوهای کوچک" در گالری آریا و نمایشگاه "جهان پهلوان تختی" در گالری شیرین را به ترتیب با نمایش آثار ۳۰۰ و ۱۱۴ هنرمند از پرتعداد‌ترین نمایشگاه‌های تجسمی فصل باید به حساب آورد.

داده دیگری که از تفکیک فعالیت‌های گالری‌های تهران در سه ماهه گذشته به دست می‌آید، جایگاه مدیوم‌های هنری در نمایشگاه‌های برگزار شده این فصل است و‌‌ همان طور که از پیش می‌شود انتظار داشت، نمایشگاه‌های نقاشی با ۱۴۳ مورد در راس این هرم قرار می‌گیرند. رتبه بعدی فعالیت‌های تجسمی گالری‌های تهران در فصل زمستان هم به شاخه عکاسی با ۳۳ مورد می‌رسد و نمایش آثار دیگر شاخه‌های هنرهای تجسمی نیز به ترتیب به مجسمه سازی با ۱۸ و هنرهای جدید چون ویدئو و پرفورمنس با ۱۴ مورد تعلق می‌گیرد. نمایشگاه‌های خوشنویسی و نقاشیخط و نمایشگاه‌هایی که اختصاصا آثار طراحی را به نمایش گذاشتند هم در زمستان ۹۳ هر دو به عدد ۹ دست پیدا کردند که این مورد آخر با توجه به کم توجهی گالری‌ها در سال‌های اخیر به این شاخه تا اندازه‌ای قابل توجه به نظر می‌رسد. از این میان نمایشگاه‌های مرور چهار دهه طراحی‌های مهدی حسینی در گالری ویستا و مروری بر طراحی‌های اردشیر محصص در سام آرت سنتر به عنوان نمونه می‌تواند در رونق دوباره نمایش این بدنه اصلی هنرهای تجسمی تا اندازه‌ای امیدوار کننده به نظر آید. نمایشگاه‌های هنرهای سنتی با ۶ مورد در رتبه بعدی قرار می‌گیرند و در پایان این فهرست هم به نظر می‌رسد نمایشگاه‌هایی که به زیورآلات هنری اختصاص داشته‌اند، در کنار نمایش‌هایی در شاخه‌های زیرمجموعه گرافیک همچون تصویرسازی و کاریکاتور، هریک با ۳ مورد نمایش ازکمترین تعداد نمایشگاه‌های برگزار شده در زمستان امسال سهم برده‌اند.

مورد آخر اما نیازمند اندکی مکث و تامل به نظر می‌آید و حقیقتا تا اندازه‌ای غافلگیر کننده هم هست، نمایش تنها دو مجموعه کاریکاتور یکی به صورت گروهی در گالری افرند و دیگر نمایشگاهی در گالری نگاه، به عنوان تنها نمایش انفرادی یک هنرمند کارتونیست در فصل زمستان گالری‌های تهران نشان می‌دهد که لااقل در این فصل نمایش آثار کاریکاتور رونق چندانی نداشته. این درحالی است که به ویژه طی یک دهه گذشته و با کمرنگ شدن حضور کاریکاتور‌ها در عرصه مطبوعات، اغلب هنرمندان این رشته به نمایش آثارشان در گالری‌ها اقبال می‌کردند و اکنون در صورت تداوم خلاء نمایشگاهی در این شاخه ضرورت دارد به چرایی این پدیده پرداخته شود.

مبادلات هنری در سطح بین المللی هم در زمستان ۹۳ وضعیتی اگرچه نه چندان رضایت‌بخش، اما تا اندازه‌ای امیدوارکننده در نسبت با فصل‌های پیش از خود داشت. حضور هنرمندانی چون بنیامین بال، کریستف اسلازینسکی، فیلیپه مانوئل ریویرا به ترتیب در گالری‌های شلمان، شیلا و والی، همچنین مته ژول و همین اواخر توماس جپی در گالری آب انبار و تعدادی از لژیونرهای تجسمی ایران چون بابک گلکار و رضا آرامش بازهم در گالری آب انبار، اگرچه تعدادشان هنوز به انگشتان دو دست نمی‌رسد، با این وجود به غنای هنری رویدادهای تجسمی کشور به نوبه خود افزوده‌اند.

با تمام این‌ها ناچاریم پایان این گزارش اجمالی را لااقل با دو دریغ با اهمیت همراه کنیم؛ اول آنکه معدود مجموعه‌های نمایشگاه گردانی شده که به زحمت بر روی عدد ۱۰ متوقف می‌شود را باید فقدانی بزرگ در عرصه تجسمی به حساب آورد و دوم از یاد بردن اهمیت نشست‌های تخصصی مرتبط با نمایشگاه‌های تجسمی که کم‌کم دارد منسوخ می‌شود؛ خلاء‌هایی که ضرورت نگرشی جدی‌تر و تحلیل گرایانه در ارتباط با فعالیت‌های نمایشگاهی در عرصه هنرهای تجسمی را باردیگر به ما گوشزد می‌کند.

انتهای پیام/

روزبه صدر